O zamana kadar Dünya çoktan yok olacak; ama astrofizik araştırmalarına göre dış gezegenler de beklenenden milyar kat daha erken sistemden atılacak.
Güneş öldükten yaklaşık bir milyar yıl sonra Güneş sisteminin dış gezegenleri kaosa sürüklenecek; yeni bir çalışma (kaynak İngilizce), bunun gezegenlerin beklenen ömrünü milyarda bire indireceğini ortaya koyuyor.
REKLAM
REKLAM
Önceki hesaplamalar, dev gezegenlerin yörüngelerinin kararlılığını, evrenin bugünkü yaşını çok geride bırakan yaklaşık kentilyon yıl gibi akıl almaz bir süreyle sınırlıyordu.
California Institute of Technology’de (Caltech) çalışan araştırmacılar, Güneş’in yavaş ölümü sırasında Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’ü de kapsayan dış gezegenlerin nasıl etkileneceğini inceledi.
Birçok bilim insanı, aralarında Isaac Newton’un da bulunduğu isimler, Güneş’in yavaşça ölürken kütlesini düzgün biçimde kaybedeceğine, önce Kızıl Dev’e ardından Beyaz Cüce’ye dönüşeceğine inanıyordu.
Dünya, Venüs ve Merkür, Güneş Kızıl Dev’e doğru şişerken ilk yok olan gezegenler olacak; Mars ise yeterince uzakta konumlandığı için bu yutulmadan kurtulan tek gezegen olarak kalacaktı.
Önceki çalışmalar, Güneş kütlesini kaybederken dış gezegenlerin bu süreci atlatacağını, yörüngelerinin bugünkü boyutlarının yaklaşık iki katına genişleyeceğini öne sürüyordu. Sistemlerinin nihai dağılması ise ancak 30 ila 100 milyar yıl boyunca geçen yıldızların kütleçekim etkisiyle bekleniyordu.
Yeni bulgular ise bu tabloyu tersine çeviriyor. Buna göre dış gezegenler, Güneş’in Beyaz Cüce’ye dönüştükten yaklaşık bir milyar yıl sonra düzensizliğe sürüklenecek; bu aşamaya gelinmesine daha milyarlarca yıl var.
Güneş Beyaz Cüce’ye dönüştüğünde hızla soğuyup bugünkü boyutunun yarısına kadar küçülecek, ancak bu süreç artık sanıldığı gibi sakin ve düzenli olmayacak.
Araştırma, yıldızın kütlesini sakin ve sürekli bir biçimde salmak yerine, “stochastic kicks” olarak bilinen şiddetli ve rastlantısal kütle atımlarıyla kaybedeceğini savunuyor.
Bu yeni sonuçlar, yerleşik senaryonun doğru olmadığını bir kez daha gösteriyor: Dış gezegenler, Güneş Beyaz Cüce’ye dönüştükten yaklaşık bir milyar yıl sonra kararlı yörüngelerini yitirip düzensiz bir hale gelecek; bunun gerçekleşmesine ise hâlâ milyarlarca yıl var.
Güneş sistemi 4,57 milyar yaşında ve Güneş’in Kızıl Dev’e dönüşmesine yaklaşık beş milyar yıl kaldı. Bilim insanları, dev gezegenlerin Güneş’ten neredeyse hayal edilemeyecek kadar uzun bir süre daha varlığını sürdüreceğini varsayıyordu.
Çalışma, yüksek performanslı süper bilgisayarlar ve yüzlerce gelişmiş N-cisim sayısal simülasyonu kullanılarak, tamamen yapay zekâ araçlarından bağımsız biçimde yürütüldü.
Araştırmacılar, Güneş, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün’ü içeren sanal bir Güneş sistemi modeli oluşturdu; süper bilgisayarlar bu sistemdeki cisimlerin hız ve konumlarını milyarlarca yıl boyunca hesaplayıp simüle etti.
Bu analizi önceki çalışmalardan ayıran unsur, Güneş’in ölürken kütlesini rastlantısal, şiddetli ve aralıklı patlamalarla kaybettiğini varsayan senaryoların kodlanmasıydı; araştırma, yüzlerce farklı model varyasyonunu test ederek ortak bir sonuç elde etmeye çalıştı.
Bulgular, The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlanan ‘Terminal Instability of the Solar System Triggered by Stochastic Solar Mass Loss’ başlıklı çalışmada ayrıntılı biçimde aktarılıyor.