Orion kapsülünde yer alan tuvalet sistemi uçuşun daha ilk gününden itibaren sorun çıkarmaya başladı.
NASA’nın Artemis II test uçuşu sırasında Orion kapsülünde yaşanan en önemli teknik sorunlardan biri, uzay tuvaleti sisteminde ortaya çıkan arızalar oldu.
REKLAM
REKLAM
Bloomberg’in aktardığına göre, “Universal Waste Management System” adlı sistem uçuşun daha ilk gününden itibaren sorun çıkarmaya başladı.
Pompa arızası ve buzlanma şüphesi
NASA’nın incelemelerine göre, tuvalet sistemindeki pompanın yeterli miktarda suyla dolu olmaması, sistemin düzgün çalışmasını engelledi ve yeniden başlatılmasını gerektirdi.
Ancak sorun bununla sınırlı kalmadı. Sıvı atık tahliyesi beklenenden erken durdu ve mühendisler bunun nedeninin havalandırma çıkışında oluşan buzlanma olabileceğini değerlendirdi.
Bu durum nedeniyle mürettebatın bir süre idrar için tuvaleti kullanması yasaklandı ve yedek çözümlere başvuruldu.
Kapsül yönü değiştirildi
Sorunu çözmek için NASA, Orion kapsülünün yönünü değiştirerek havalandırma çıkışını birkaç saat boyunca Güneş’e maruz bıraktı. Bu sayede oluşmuş olabilecek buzun eritilmesi ve sistemin yeniden çalışır hale gelmesi hedeflendi.
Yapılan test tahliyelerinin ardından sistemin daha stabil çalışmaya başladığı görüldü ve mürettebatın tuvaleti normal şekilde kullanmasına yeniden izin verildi.
Tuvalet sistemi nasıl çalışıyor?
Orion kapsülündeki tuvalet sistemi temelde “çekim” yerine hava akışı ve vakum prensibi ile çalışıyor.
Dünya’da klozetlerde atıklar yerçekimiyle aşağı iner. Uzayda ise bu mümkün olmadığı için sistem şöyle işliyor:
Tuvalet aktif edildiğinde içeride güçlü bir hava akımı (fan/vakum) oluşturuluyor. Bu hava akımı, sıvı ve katı atıkları doğru yöne “çekiyor”. Astronotlar doğru hizalanmak için özel oturma aparatı ve sabitleme sistemleri kullanıyor. Yani aslında “çekme” işini yerçekimi değil, kontrollü hava akışı yapıyor.
Sıvı atık özel bir hortumla çekilip depolanıyor. Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bu sıvı geri dönüştürülüp içme suyuna bile çevrilebiliyor, ancak Orion’da bu şekilde kullanılmadı.
Katı atık ise üçük bir haznede toplanıyor ve kapalı torbalarda saklanıyor.
Basit sistemlerin kritik önemi
NASA, bu olayın ardından uzay görevlerinde en basit görünen sistemlerin bile hayati önem taşıdığını gösteriyor.
Ay etrafında yaklaşık 10 gün sürecek bir görev için çalışan bir tuvalet sisteminin, yaşam destek altyapısının temel parçalarından biri olduğu ifade ediliyor.
Zira kapsülde hijyen bozulursa ve kabin kirlenirse hastalık riski de artabilir.