Pentagon, savunma sektörünün çok ötesindeki tanınmış şirketleri hedef alan bir hamleyle, 188 Çinli firmayı askeri kara listesine ekledi; bu, bugüne kadarki en büyük genişleme oldu.
Pentagon, Alibaba, BYD ve Baidu'yu Çinli askeri şirketler listesine ekleyerek bu şirketlerin ABD savunma ihalelerine girmesini yasakladı; bu adım, artık Çin'in sivil teknoloji sektörünün derinlerine uzanan bu sınıflandırmanın önemli ölçüde genişlemesi olarak görülüyor.
REKLAM
REKLAM
Liste, pazartesi günü güncellenip yayımlandı ve geçen yıl 134 olan Çinli kuruluş sayısı 188'e çıktı.
Artık geleneksel olarak savunma ya da güvenlikle ilişkilendirilmeyen, öne çıkan özel şirketleri de kapsıyor; bu da Washington'da, Pekin'in sivil şirketleri askeri amaçlar için devreye sokma stratejisine yönelik artan kuşkuyu yansıtıyor.
2021'de Kongre'nin talimatıyla oluşturulan liste, Pentagon'un Çin ordusuyla bağlantılı gördüğü Çinli şirketleri belirliyor; buna yalnızca ordu ve güvenlik güçleri tarafından doğrudan kontrol edilenler değil, ülkenin savunma sanayi altyapısına katkıda bulunanlar da dahil.
Pentagon, geçen yıl listeyi güncellerken, Çin ordusunun, “sivil kuruluşlar gibi görünen” Çinli şirketler, üniversiteler ve araştırma programlarının geliştirdiği ileri teknolojileri ve uzmanlığı elde etmeye çalıştığını söylemişti.
Listeye girmek ne anlama geliyor?
Listedeki bir şirket ABD'de hâlâ iş yapabiliyor ancak itibar kaybıyla karşı karşıya kalıyor ve ilave kısıtlamalara maruz kalabiliyor. Listede halihazırda, tüketici tipi dronların önde gelen üreticilerinden DJI gibi şirketler de yer alıyordu.
Güncellenmiş listenin yayımlanmasının ardından Temsilciler Meclisi Çin Komünist Partisi Özel Komitesi bunu “Amerikan şirketleri, her kademeden kamu kurumları ve Amerikan halkı için bir uyarı” olarak nitelendirdi.
Komite, listede yer alan ve ABD borsalarında işlem gören şirketlerin borsadan çıkarılması gerektiğini, hiçbir Amerikan şirketinin de bu firmalarla iş yapmaması gerektiğini belirterek, aksi takdirde “Çin'in askeri yükselişine katkıda bulunmuş olacaklarını” söyledi.
Neden Alibaba, BYD ve Baidu?
Pentagon, Alibaba'yı listeye eklerken, teknoloji devinin ülkenin Sanayi ve Bilişim Teknolojileri Bakanlığı ile bağlantısı nedeniyle Çin'in savunma sanayi altyapısını güçlendirmeye yardımcı olduğunu söyledi. Alibaba, New York Borsası'nda işlem görüyor.
Pentagon, BYD ve Baidu'nun da Çin'in teknoloji ve sanayi politikalarını denetleyen aynı bakanlıkla bağlantılı olduğunu belirtti.
Alibaba ve Baidu ise bu iddialara sert çıktı. E-ticaret devi yaptığı açıklamada, “Alibaba bir Çin askeri şirketi değildir ve herhangi bir askeri-sivil kaynaşma stratejisinin parçası değildir” dedi.
Yapay zeka ve sürücüsüz taksilere yatırım yapan Baidu da, kendisinin askeri bir şirket olduğu yönündeki iddianın “tamamen asılsız” olduğunu açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, ocak ayında, BYD gibi Çinli otomobil üreticilerinin ABD'de fabrika kurup Amerikalı işçi çalıştırmaları halinde onları memnuniyetle karşılayacağını söylemişti; ancak çok sayıda milletvekili Çin yapımı elektrikli araçlara yasak getirilmesi çağrısında bulunuyor.
Dans eden robotlar ve diplomatik öfke
Listeye eklenen diğer şirketler arasında, dans eden robotları NBC'nin America’s Got Talent programında Simon Cowell'ı etkilemiş olan Çinli robotik firması Unitree de bulunuyor.
Pentagon, şirketin, yüksek derecede yenilikçi, küresel ölçekte rekabetçi ve ülkenin tedarik zinciri için kritik bir küçük veya orta ölçekli işletme olarak tanınması sayesinde Çin hükümetinden “bilerek yardım aldığını” belirtti.
Pekin sert tepki gösterdi. Çin Büyükelçiliği, ABD'yi “ulusal güvenlik kavramını aşırı genişletmekle ve Çinli şirketleri hedef almak için ayrımcı listeler hazırlamakla” suçlayarak, Çinli firmaların faaliyet gösterdikleri ülkelerin yasa ve yönetmeliklerine uyduğunu vurguladı.
Büyükelçilik, “ABD bu yanlış uygulamaya son vermeli ve Çinli şirketler için adil, hakkaniyetli ve ayrımcı olmayan bir ortam yaratmalıdır” açıklamasında bulundu.