Yapılan detaylı analize göre, dezenformasyon yaydığı tescillenen bu hesapların arkasındaki aktörlerin, platform kurallarını açıkça ihlal ettikten sonra bile Facebook’un finansal ekosisteminden beslenmeye devam ettiği görüldü.
Sosyal medya devi Meta, platformlarında yalan haber ve manipülasyonu engelleme taahhütlerine rağmen büyük bir güvenlik açığıyla karşı karşıya. Yeni bir araştırma, Facebook’ta dezenformasyon yaydığı gerekçesiyle bağımsız doğrulama kuruluşları tarafından defalarca işaretlenen, hatta askıya alınan sayfaların, platform üzerinden para kazanmaya devam ettiğini ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Teknoloji politikaları alanında çalışan kâr amacı gütmeyen What to Fix kuruluşu ile Bosnalı teyit platformu Raskrinkavanje, Meta’nın resmi doğrulama ortakları tarafından "sahte içerik yaydığı" gerekçesiyle en least 10 kez radara takılan Bosna merkezli 290'dan fazla Facebook sayfasını mercek altına aldı.
Yapılan detaylı analize göre, dezenformasyon yaydığı tescillenen bu hesapların arkasındaki aktörlerin, platform kurallarını açıkça ihlal ettikten sonra bile Facebook’un finansal ekosisteminden beslenmeye devam ettiği görüldü. Araştırmanın öne çıkan çarpıcı bulguları şu şekilde:
Sistematik Gelir Geçmişi: En az 10 kez "sahte içerik" uyarısı alan hesaplardan 51’inin, Meta’nın en az bir para kazanma programına dahil olma geçmişi bulunuyor.
Meta'dan Özel Davet: Bu hesapların üçte biri, Meta’nın farklı gelir kanallarını tek bir çatıda birleştirdiği 2024 yılı öncesinde birden fazla programa kaydolmayı başardı. Hatta 9 hesap, içerik performansına göre ödeme yapan ve yalnızca davetle girilebilen özel programa katılması için bizzat Meta’dan davet aldı.
"Kapıdan Kovulup Pencereden Girdiler": Kuralları ihlal ettiği için para kazanma erişimi kısıtlanan ya da askıya alınan hesapların yüzde 84’ünün bir süre sonra bu erişimi yeniden elde ettiği tespit edildi.
Ceza Süreleri Komik Düzeyde: Erişimi kısıtlanan hesapların yüzde 50'den fazlası bir ay içinde yeniden faaliyete geçti; bazı durumlarda askıya alma süresinin sadece iki gün sürdüğü görüldü.
Raporda bu durum, "Bulgularımız, Meta’nın tekrar tekrar dezenformasyon yayan hesapların gelir elde etmesini engelleme taahhüdünü yerine getirme kapasitesiyle ilgili ciddi soru işaretleri doğuruyor" sözleriyle eleştirildi.
Meta'nın resmi politikası ne diyor?
Şirketin resmi para kazanma politikalarına göre; bağımsız üçüncü taraf doğrulayıcılar tarafından "sahte" veya "tık tuzağı" (clickbait) olarak etiketlenen hiçbir içeriğin gelir elde etme hakkı bulunmuyor. Meta, "sahte" kavramını uydurma alıntılar, komplo teorileri, asılsız iddialar veya manipüle edilmiş medya materyalleri dahil "gerçeklere hiçbir dayanağı olmayan her şey" olarak tanımlıyor. Ancak rapor, şirketin bu ihlallerde hangi kısıtlama eşiklerini uyguladığını kamuoyuyla paylaşmadığına dikkat çekiyor.
Veri gizliliği araştırmayı zorlaştırıyor
Haber portalı Euronews Next’in konuyla ilgili yorum talep ettiği Meta, henüz resmi bir açıklama yapmadı. Araştırmayı yürüten What To Fix ise Meta’nın platformdaki hesapların para kazanma geçmişine dair şeffaf veri tutmadığını, bu nedenle çalışmanın sınırlı imkanlarla yapıldığını belirtti.
Doğrulama kuruluşları, bu kirli para trafiğini ortaya çıkarabilmek için yalnızca sürekli güncellenen beyan veritabanlarına ve kendi iç doğrulama arşivlerine başvurmak zorunda kalıyor. Uzmanlar, çalışmanın kapsamı Bosna ile sınırlı olsa da Meta’nın küresel ölçekteki diğer pazarlarda da benzer açıklar verdiğini tahmin ediyor.
2016 ABD seçimlerinden bu yana bilgi bütünlüğü konusunda sert eleştirilerin hedefi olan Meta, geçtiğimiz dönemde bazı bölgelerdeki üçüncü taraf doğrulama bütçelerini kesmiş ve yerine kullanıcıların not ekleyebildiği "Topluluk Notları" (Community Notes) özelliğini getirmişti.
Yaşanan bu son skandalın ardından rapor, Avrupa Birliği’ni acil önlem almaya çağırdı. AB yönetiminden, Meta’nın Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamındaki katı kurallara ve "dezenformasyondan para kazanılmasını önleme" taahhüdüne uyup uymadığını resmi olarak soruşturması talep ediliyor.