Ukrayna'da test edilen insansı robotlar, savaş için beklenenden erken gündeme geldi

Yapay zekânın ışık hızında devreye girmesi ve robotikteki muazzam teknolojik sıçramalar sayesinde, silahlı insansı robotların görüntüleri artık kamuoyunun hayal gücünün basit bir ürünü olmaktan çıkmış durumda.

REKLAM

REKLAM

Ancak bu ufuk açıcı teknoloji yarışırken, ona eşlik eden tedirginlik hissi de aynı hızla artıyor.

Hem ticari hem de askerî kullanım için insansı robotlar geliştiren ABD merkezli Foundation Future Industries şirketi, Phantom adlı robotlarını Ukrayna'da şimdiden test etti.

Şirketin CEO'su, Ukrayna'daki pilot programların ardından robotlarının silahlandırılmasına yönelik senaryoları "en erken gelecek yıl" test etmeye başlamayı beklediğini söylüyor.

"Bence bizde 'Terminatör'ü çağrıştıran psikolojik bir tepki oluşuyor, ama işin pratiğine gerçekten baktığınızda durum pek öyle değil," diye konuştu Foundation CEO'su Sankaet Pathak Euronews Next'e.

"Özünde, eğer amacınız mümkün olduğunca büyük yıkım yaratmaksa neden bir sürü insansı robot gönderesiniz ki?"

Bunun yerine CEO, insansı robotların zamanla daha fazla muharip rol üstlenebileceğini, hava bombardımanı dahil diğer silah sistemlerinin sunamadığı bir hassasiyet düzeyi sağlayabileceğini belirtti.

Ona göre bir grup insansı robotla yıkım yaratmanın anlamı yok, çünkü bunu bir bomba çok daha ucuza gerçekleştirebiliyor.

Pathak, insansı robotların özellikle askerî hedeflerin hassasiyet gerektirdiği, altyapıya zarar vermekten ve sivillere zarar vermekten kaçınılması gereken karmaşık görevlerde işe yaradığını savunuyor.

Savaş alanında robotlar

Pathak, insansı robotların insansız hava araçlarının yerini almasını beklemiyor; ancak kara muharebesi insan askerler için giderek daha tehlikeli hale geldikçe aradaki boşluğu doldurabileceklerini düşünüyor.

"İnsansı robotlar ancak görev hedefiniz daha yüksek hassasiyet olduğunda mantıklı; yani altyapıyı yok etmediğinizden, sivillere zarar vermediğinizden ve son derece karmaşık bir görevi mümkün olduğunca iyi şekilde yerine getirdiğinizden emin olmaya çalıştığınızda," dedi.

"Bence askerlerin karada bulunması giderek daha tehlikeli hale geldi. İkincisi, bunun genel olarak bir sonraki hassasiyet aşaması olduğuna ve harika bir gelişme olacağına inanıyorum."

İnsansı ya da otonom robotların savaş alanındaki kullanımını düzenleyen özel bir anlaşma yok; bu sistemler, savaşçıların ve sivillerin ayrımına saygı gösterilmesini şart koşan mevcut uluslararası insancıl hukuk (IHL) kapsamına giriyor.

Geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, "asıl endişesinin" "ölümcül otonom silah sistemleri"yle ilgili olduğunu söyledi.

"Onlara gerçek isimleriyle hitap edelim: Katil robotlar," diye yazdı LinkedIn'de paylaştığı bir gönderide. "Hedefini seçen, saldıran ve insan hayatına son veren makineler, üstelik insan denetimi ve muhakemesi olmadan," diye ekledi.

BM, 2023'ten bu yana Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi çerçevesinde Ölümcül Otonom Silah Sistemleri (LAWS) konusunda özel bir anlaşma müzakere ediyor; Genel Sekreter, insan denetimi olmadan çalışan silahların 2026'ya kadar bağlayıcı bir yasak kapsamına alınması için bastırıyor.

Konuyla ilgili görüşü sorulduğunda Pathak, insansı robotların, halihazırda kullanılan silahlı insansız hava araçları ve insansız kara araçları gibi diğer hassas silah sistemlerinden farklı muamele görmesi için bir neden görmediğini söyledi.

Savaş alanında yapay zekâ

İnsansı robot, şirketin kendi dünya modelleriyle oluşturduğu yapay zekâyı kullanıyor. Şirket, tedarikçilerini açıklamıyor.

Dünya modelleri, videoları izlemeyi ya da benzetim verileri ve diğer uzamsal girdileri kullanmayı öğrenerek sahnelerin ve nesnelerin kendi temsillerini oluşturuyor.

Elbette eğitilmeleri için çok fazla veri gerekiyor, ancak sohbet robotlarından farklı kullanım alanları var. Daha basit ifade etmek gerekirse, büyük dil modellerinin (LLM) yaptığı gibi bir sonraki sözcüğü tahmin etmek yerine, fiziksel ortamların temsillerini oluşturup bir sonraki senaryoda ya da dünyada neler olacağını öngörüyor, nesnelerin zaman içindeki hareketini modelliyorlar.

"Biz, geleceği öngörebilen dünya modellerine yoğun şekilde odaklanmış durumdayız. Bunun sezgisel ve dayanıklı bir yapay zekâ oluşturmanın merkezinde yer alacağına inanıyoruz," dedi Pathak.

Silahlı robotların kontrolünü yapay zekânın ele geçirmesi ihtimali sorulduğunda, böyle bir tehdidin insansı robotlar şeklinde değil, insansız hava araçlarıyla ya da daha da yıkıcı silahlarla ortaya çıkacağını düşünüyor.

"Eğer bir yapay zekânın görev hedefi insanlığı yok etmekse, size garanti ederim ki 100.000 insansı robot göndermeyecekler. Bence bunun için insansız hava araçlarını ya da nükleer cephanelikleri kullanırlar," dedi.

Ona göre daha yakın tehlike, yaygın olarak erişilebilen yapay zekâ modellerinin siber saldırılar, dezenformasyon ya da tüketici sınıfı dronların silahlandırılması için kötüye kullanılmasını ifade eden "yapay zekâ terörizmi"; Pathak bu tehdidin kaynağı olarak açık kaynak modelleri gösteriyor.

Açık kaynak olduğunu söyleyen yapay zekâ şirketleri, teknolojiyi herkes için daha erişilebilir hale getirdiklerini savunuyor. Kapalı kaynak savunucuları ise modellerin herkes tarafından güncellenip güvenlik önlemlerinin değiştirilebilmesinin kamu güvenliği için tehdit oluşturduğu uyarısında bulunuyor.

Buna verilebilecek en çarpıcı örnek, Meta'nın 2023'te açık kaynaklı büyük dil modeli (LLM) Llama 2'yi piyasaya sürmesiydi.

Yalnızca birkaç gün sonra, insanlar kendi sansürsüz Llama 2 sürümlerini yayımlayarak modelden nükleer bomba yapmanın yollarını anlatmasını istediler; Llama 2 bu soruları yanıtlayabiliyordu.

Ancak Pathak, yapay zekâ sistemlerinin kendi talimatlarını yeniden yazdığı, kendi kendini geliştirdiği ve büyük, kolay tespit edilebilen işlem kümelerinden bağımsız olarak kendi kendini çoğalttığı bir senaryonun hâlâ birkaç önemli teknik aşama ötede olduğunu söylüyor.

"Bu modeller daha verimli hale geldikçe, daha az hesaplama gücüyle kendi kendilerini çoğaltabildikçe, kendilerini geliştirebildikçe ve talimatlarını atlatıp güncelleyebilecek davranışlar sergiledikçe, işte o zaman o bölgeye giriyorsunuz," dedi.

Ancak "muhtemelen bundan hâlâ üç, dört, belki beş adım uzaktayız," diye ekledi.

İlerideki yol

Bununla birlikte CEO, silah taşımıyor olsalar bile insansı robotların savaş alanında malzeme taşıma, yani ikmalin kapalı ve açık alanlar arasında hareket ettirilmesi, ve binaların içini haritalama ile temizleme gibi keşif görevleri üstlenebileceğini; bu tür görevlerin Ukrayna'da şimdiden test edildiğini söyledi.

Ukrayna'daki askerî testler, Foundation'ı donanımını dış ortamlar ve yüksek stresli koşullar için yeniden tasarlamaya yöneltti.

Şirket, bir sonraki nesil robotu Phantom 2'yi inşa ediyor. Yeni model suya ve toza dayanıklı; ilk sürümde yaklaşık 25-30 kilogram olan taşıma kapasitesi 80 kilograma çıkarılmış durumda.

Düşme toleransı, G kuvveti cinsinden ölçüldüğünde 12-15 G'den neredeyse 100 G'ye yükselmiş ve robot 3 kilovat saatlik bir batarya taşıyor.

Foundation'ın yatırımcıları arasında ABD Başkanı Donald Trump'ın oğlu Eric Trump, Stripe ve girişim sermayesi şirketi Define'in yanı sıra başka destekçiler de bulunuyor.

Foundation şu anda Phantom robotlarını ticari müşterilere robot başına yılda yaklaşık 100.000 dolar (90.000 avro) karşılığında kiralıyor. Askerî müşteriler robotları benzer fiyatlarla satın alıyor.