Galicia, geçen Ağustos’taki yıkıcı orman yangınlarının tekrarlanmasını önlemek için, yangınları dakikalar içinde tespit eden yapay zekâ destekli kameralar ve uydular kuruyor.
Avrupa'nın yangına en yatkın bölgelerinden biri olarak görülen Galicia, geçen yıl onlarca yılın en yıkıcı sezonunu yaşamasının ardından, orman yangınlarını daha erken tespit etmek için yapay zekâ ile genişletilmiş uydu ve kamera ağını devreye alıyor.
REKLAM
REKLAM
Bölgesel hükümet, şimdi yapay zekâ, yeni bir uygulama, daha fazla kaynak ve 213 milyon avroluk yatırımla “tarihindeki (kaynak İngilizce) en büyük yangın önleme planını” hayata geçiriyor.
Bölgesel hükümetin açıkladığı rakamlara göre, 2025 yılında Galicia genelinde orman yangınları 118 bin hektardan fazla alanı kül etti; Berlin'den daha büyük bu alan nedeniyle yangınlar “mega yangınlar” olarak anıldı. Ourense'deki Larouco yangını ise bölgenin kayıtlı tarihindeki en büyük tek yangın oldu.
Yoğun orman örtüsü, yaşlanan kırsal nüfus ve terk edilen arazilerin birleşimi, Galicia'yı uzun süredir Portekiz ve Yunanistan'la birlikte Avrupa'nın yangından en fazla etkilenen bölgelerinden biri hâline getiriyor.
Yapay zekâ nasıl yardımcı olabilir?
Yapay zekâ sistemleri, ister yeryüzündeki kameralardan ister bazı durumlarda yörüngedeki uydulardan gelen kesintisiz bir görüntü akışını, bir yangının başlangıcına ait görsel işaretleri tanımak üzere eğitilmiş modellere aktarıyor: yükselen bir duman sütunu, ısı izi ya da manzara üzerinde görülen belirli bir renk ve hareket deseni gibi.
Sistem olası bir eşleşme tespit ettiğinde otomatik bir uyarı gönderiyor; ekipler sahaya sevk edilmeden önce bu uyarı bir teknisyen tarafından kontrol ediliyor.
Amaç, yangının başlamasıyla tespit edilmesi arasındaki süreyi saatlerden dakikalara indirmek; zira ilk birkaç dakikasında fark edilen bir yangın çoğu zaman küçük bir alanla sınırlanabilirken, gece boyunca ya da uzak bir vadide fark edilmeden yanan bir yangın, müdahale gelmeden önce binlerce hektara yayılabiliyor.
Galicia'nın orman yangınlarını önleme planındaki güncellemeyi tanıtan bölge başkanı Alfonso Rueda, Galicia Press'in aktardığına göre, değişikliklerin son yazlarda görülen “muazzam şiddetteki” yeni yangın türlerine uyum sağlamak için tasarlandığını söyledi (kaynak İngilizce).
Galicia, 1 Temmuz'da başlayan yüksek riskli sezon öncesinde bu yeteneği bölgenin iç yangın yönetim platformu Xeocode'a entegre etti.
Sistem, görüntülerdeki desenleri tanımaya uygun bir yapay zekâ modeli türü olan evrişimli sinir ağlarını kullanarak, bölge genelinde yüksek riskli bucaklarda kurulu 241 gözetleme kamerasından yükselen dumanı tespit ediyor.
İki yıllık pilot denemeler, sistemin 15 kilometreden fazla mesafedeki yangınları tespit edebildiğini, elverişli hava koşullarında ise bu mesafenin 25 kilometreye çıktığını ortaya koydu.
Yapay zekâyı devreye alan diğer ülkeler
Yangınlarla mücadelede yapay zekâya ve uzay teknolojisine yönelen tek yer Galicia değil.
Bu yaklaşım, yangına yatkın Avrupa bölgeleri ve ötesinde daha geniş bir değişimi yansıtıyor; zira 2025, 27 üye ülkeden 25'inde 1 milyon 79 bin hektardan fazla alanın yanmasıyla, AB'nin kayıtlardaki en yıkıcı orman yangını sezonu oldu.
En ileri adımı ise Yunanistan attı; ülke, ulusal yangınla mücadele sistemine özel bir uydu takımyıldızı entegre eden dünyadaki ilk ülke oldu.
Her biri bir el bagajından küçük, Alman OroraTech şirketi tarafından üretilen dört nanosatellit, ülkeyi günde iki kez tarıyor; termal sensörler, genişliği dört metreye kadar küçük yangınları bile tespit edecek şekilde tasarlanmış durumda.
Bir yangın tespit edildiğinde, konumu, büyüklüğü ve şiddetine ilişkin yapay zekâ tarafından işlenmiş veriler doğrudan ulusal komuta merkezlerine gönderiliyor; böylece aynı anda birden fazla yangın çıktığında kaynakları önceliklendirmelerine yardımcı oluyor.
Modeller, güneşle ısınmış kaya yüzeyleri, güneş panelleri ya da aşırı ısınan fabrika çatıları gibi yanlış alarmları, uyarı acil servislere ulaşmadan önce süzmek üzere de eğitilmiş durumda.
Son yirmi yılda Avrupa ülkeleri arasında toplam yanmış alanı en yüksek ülke olan Portekiz de, ulusal müdahale sistemine uydu tabanlı tespiti entegre etmeye başladı; yangına yatkın Güney Avrupa ülkeleri, Galicia'nın şimdi devreye aldığı kamera, uydu ve makine öğrenimi kombinasyonuna giderek daha fazla yöneliyor.