AB, kamu ve özel sektörde yapay zekâyı teşvik ederken, geçmişte olduğu gibi yenilik vaadiyle az sonuç veren “AI-washing” projelerini fonlamamaya çalışıyor.
AB, kısa süre önce, Avrupa genelindeki kamu idarelerinde üretken yapay zekanın (GenAI) benimsenmesini desteklemeyi amaçlayan üç yeni yapay zeka projesini açıkladı: Floods and droughts, Eunomia.AI ve EuropAI.
REKLAM
REKLAM
Projelerin toplam bütçesi 36,8 milyon euroya ulaşıyor; bunun 18,4 milyon euroluk kısmı doğrudan AB tarafından sağlanıyor. Projelerin nihai çıktılarının 2029-2030 yılları arasında ortaya çıkması bekleniyor.
AB üyesi ülkelerde GenAI çözümlerini test etmek ve ölçeklendirmek kuşkusuz esneklik gerektiriyor; ancak gelecekte GenAI ve ApplyAI çözümlerine sağlanacak fonların, GenAI çözümleri geliştirme konusunda sahada deneyimi olan Avrupa özel sektörünün daha fazla katılımı ve sıkı denetimle birlikte gelmesi gerekiyor.
Geçmişte, bürokrasi ve Kafkaesk evrak işleri, hızla hareket eden girişimlerin ve ölçek büyüten şirketlerin hem AB hem ulusal düzeydeki kamu ihaleleri ile finansman programlarına katılımını çoğu zaman engelliyordu.
Bununla birlikte, AB fonlarının nereye ve nasıl yönlendirileceğine ilişkin denetim, yeni bir “yapay zeka cilası” dalgasını önlemek için gitgide daha gerekli hale gelecek; tıpkı geçmişte, AB kaynaklarının kimi zaman ölçülebilir bir etkiye dönüşmemesine rağmen projelere “yenilik” etiketi yapıştırıldığı “yenilik cilası” döneminde olduğu gibi.
Sel ve kuraklık projesi
“Floods and droughts” konsorsiyumuna İtalya liderlik ediyor; Fransa, İspanya ve Yunanistan’dan paydaşlar da projeye ortak.
Projenin toplam değeri 8,8 milyon euro, bunun 4,4 milyon eurosu AB tarafından sağlanıyor. Projenin 30 Haziran 2030’da tamamlanması öngörülüyor.
Konsorsiyum, sel ve kuraklık gibi giderek sıklaşan iklim felaketlerine ilişkin öngörü, kriz yönetimi ve yurttaşlarla iletişimi iyileştirecek GenAI destekli araçları kamu idarelerine sunmayı hedefliyor.
Eunomia AI projesi
“Eunomia AI” konsorsiyumuna İspanya liderlik ediyor ve konsorsiyuma 13 EEA ülkesi daha katılıyor: Avusturya, Estonya, Finlandiya, Yunanistan, Portekiz, Letonya, Almanya, Hollanda, Polonya, İtalya, Macaristan, Norveç ve Malta.
Projenin toplam değeri 13,9 milyon euro, bunun 6,9 milyon eurosu AB tarafından sağlanıyor. Projenin 30 Haziran 2029’da tamamlanması bekleniyor; ilk pilot projelerin ise bir buçuk yıl içinde başlaması öngörülüyor.
Projenin iki temel hedefi var: Birincisi, 25 kamu idaresinde ve en az 15 kamu hizmetinde uygulamaya koyarak, Avrupa kamu idarelerinde güvenilir GenAI’nin benimsenmesini hızlandırmak. İkincisi, AB’nin açık kaynaklı modellerini kullanıp ince ayar yaparak Avrupa’nın teknolojik egemenliğini güçlendirmek.
Proje tanımında, bunun Granada Üniversitesi’nde “merkezi, yüksek performanslı GenAI altyapısı” satın alınması ve barındırılmasıyla başarılacağı, ayrıca yerel federatif düğümler oluşturma seçeneğinin bulunduğu belirtiliyor.
EuropAI projesi
Üçüncü proje “EuropAI”ye Hollanda liderlik ediyor; konsorsiyumda Danimarka, Belçika ve Lüksemburg da yer alıyor. Projenin toplam maliyeti 13,9 milyon euro, bunun 6,9 milyon eurosu AB fonlarından geliyor. Projenin tamamlanmasının 30 Haziran 2029 tarihinde gerçekleşmesi öngörülüyor.
Bu konsorsiyumun amacı, AB üyesi ülke hükümetlerinde egemen ve güvenilir GenAI çözümlerinin benimsenmesini hızlandırmak. Bunun için, üye devletlerin yasama ve idari süreçlerin sadeleştirilmesi, kentsel analiz ve mekânsal planlama ile web ve mobil ortamda yurttaşlara sunulan dijital asistanlık gibi üç stratejik alanda GenAI çözümlerini birlikte geliştirebilecekleri, test edebilecekleri ve paylaşabilecekleri bir çerçeve oluşturulması hedefleniyor.
Konsorsiyum, projesini bir mutfak metaforu üzerinden anlatıyor.
“Avrupa kamu idareleri şu anda ChatGPT, Copilot veya Gemini gibi AB dışı sağlayıcılardan ithal edilen ‘yapay zeka fast food’una güveniyor; pahalı, şeffaf olmayan ve Avrupa’nın egemenlik ile uyum gereklilikleriyle örtüşmeyen çözümler bunlar.”
EuropAI ekibine göre plan, üye devletlere GenAI çözümlerini birlikte geliştirebilecekleri, test edebilecekleri ve paylaşabilecekleri güvenilir bir “topluluk mutfağı” sunmak.
Sistemin omurgası, profesyonel bir mutfağın ekipmanına benzetiliyor; bugün hâlihazırda 28 binden fazla çalışana hizmet veren Danimarka’nın OS2ai platformu ile Hollanda’nın GovChat-NL çözümü üzerine kuruluyor.
Bu omurganın üzerine, pilot uygulamalarda denenmiş ve doğrulanmış hazır araçlar, “servise hazır önceden pişirilmiş yemekler” olarak konumlanıyor. Bunlara, Avrupa yapımı yapay zeka modelleri gibi yeniden kullanılabilir yapı taşları, diğer ülkelerin işe yarayan çözümleri kopyalamasına imkân tanıyan şablonlar, “besin etiketi” işlevi gören uyumluluk kontrolleri ve “düzenli bir kiler” olarak işleyen bir uygulama pazarı eşlik ediyor.
Bu haber ilk olarak EU Tech Loop (kaynak İngilizce) sitesinde yayımlandı ve içerik paylaşımı anlaşması kapsamında Euronews’te yayımlandı.