Çin yörüngesel veri merkezlerinde hızla ilerlerken Avrupa hâlâ kavramı tartışıyor; yeni bir politika notu, farkın giderek açıldığını söylüyor.
Avrupa Uzay Politikası Enstitüsü'nün (ESPI) yeni bir politika notuna göre Çin'in yörüngesel veri merkezlerine yönelik hamlesi, Avrupa'yı geride bırakma riski taşıyor.
REKLAM
REKLAM
Yörüngesel veri merkezleri, yapay zeka ve uydu sistemlerinin ürettiği devasa veri miktarlarını işlemek için giderek daha fazla kilit stratejik varlıklar olarak görülüyor.
'Constellating Compute: Çin'in Yörüngesel Veri Merkezi Liderliğine Yönelik İç Politikası' başlıklı not, teknolojik uçurum ciddi biçimde genişlerse Avrupa'nın kendi uzay verilerini üçüncü taraf aktörler üzerinden işlemek zorunda kalma ve yörüngesel bilgilere erişimini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulunuyor.
Avrupa'da yürütülen çalışmalar var ancak ölçekleri hâlâ sınırlı.
2023'ten bu yana Ufuk Avrupa (Horizon Europe) kapsamında desteklenen, AB fonlu ASCEND araştırma projesi, yörüngesel veri merkezlerinin Avrupa'nın dijital egemenliğini güçlendirebileceğini ortaya koydu.
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) da Dünya gözlemi için yapay zeka yetenekleri taşıyan Φ-sat-2 uydusu üzerinde Birleşik Krallık şirketi Open Cosmos ile çalıştı.
Fransız girişim ALATYR de robotik olarak monte edilen yörüngesel veri merkezleri üretmeyi planladığını duyurdu. Buna rağmen, Çin ve ABD'deki gelişmelerle karşılaştırıldığında Avrupa ile aradaki fark açılmaya başlıyor.
Yörüngesel veri merkezleri yarışında Çin neden önde?
Çin, uzay tabanlı hesaplamayı ulusal bir stratejik öncelik olarak ele aldı; bu da hedefi desteklemek için devlet destekli girişimler ve politikalar dalgasını beraberinde getirdi.
Bu çabanın merkezinde, yörüngesel veri merkezlerini Pekin Belediye Yönetimi ve Zhongguancun Bilim Parkı ile birlikte yeni bir strateji içinde ilk kez resmileştiren, devlete ait Çin Havacılık ve Uzay Bilimi ve Teknolojisi Şirketi (CASC) yer alıyor.
Nota göre Çin, yukarıdan aşağıya politika taslağı hazırlamayı, özel ve kamuya ait sanayinin uyumunu, belediye ve eyalet yönetimlerinin teşviklerini ve devlet dışı aktörler ile çalışma gruplarına verilen desteği bir araya getirdi.
Öne çıkan prototip uydu takımyıldızları, erken uygulamayı harekete geçirdi. Girişim ADAspace'in Mayıs 2025'te fırlattığı Üç Cisim Takımyıldızı, uzay tabanlı hesaplamanın ilk faal örneği oldu.
ADAspace, Shanghai Jiao Tong Üniversitesi ile ortak yürüttüğü bir laboratuvarda, takımyıldızın yörüngedeki hesaplama gücünü yerdeki bir robotu kontrol etmek için kullandı; bu, uyduların yörüngeye yerleşmesinden bu yana şirketin gerçekleştirdiği çok sayıda teknik denemeden yalnızca biri.
Diğer şirketler de onu izledi. Beijing Orbital Twilight Technology Co., Ltd. (Orbital Chenguang), Nisan 2026'da açıklanmayan bir sermaye turunu 7,4 milyar avro tutarında borç finansmanı ile birlikte duyurdu.
Nayuta Space, 12.500 hesaplama uydusundan oluşması planlanan ALAYA süperhesaplama takımyıldızını tanıttı. Shanghai Xingshu Tiansuan Space Technology Co. ise Temmuz 2026'da Dünya Yapay Zeka Konferansı'nda 1.000 uyduya kadar büyümesi öngörülen Xingshu Planı'nı açıkladı.
China Mobile, Zhejiang Lab, Bailing Aerospace, Zhongke Tiansuan Technology ve Interstellar Glory Space-Based Computing Technology (iSpace) de kendi uydu takımyıldız planlarını duyurdu.
Pekin belediyesi, Zhongguancun Bilim Parkı ile birlikte Haziran 2026'da yörüngesel veri merkezi projeleri için çağrıya çıkarak ve GalaxySpace ile Landspace gibi rakip şirketleri şirket artı ittifak modeliyle bir araya getiren bir uzay hesaplama inovasyon merkezi başlatarak sektörü daha da kuluçkaya yatırmaya yöneldi.
Devlet televizyonu CGTN'ye göre merkezin öncelikli alanları arasında uzay tabanlı hesaplama yongası tasarımı, yüksek performanslı hesaplama yükleri ve tümleşik uzay-yer bulut bilişim teknolojileri yer alıyor.
CASC ayrıca, Çin Ulusal Uzay İdaresi'nin de aralarında bulunduğu devlet kurumlarının rehberliğinde, Çin Uzay Bilimleri Derneği ile Ocak 2026'da üzerinde uzlaşılan sektör için beş yıllık bir plan da ortaya koydu.
CGTN'nin planla ilgili haberine göre, belge bulut, uç ve uç nokta teknolojilerini birleştiren gigawatt düzeyinde uzay dijital altyapısı kurulmasını öngörüyor; ancak dayandığı politika belgeleri görünüşe göre resmen yayımlanmadı ve Euronews bu iddiaları bağımsız olarak doğrulayamadı.
Not, AB'nin yörüngesel veri merkezi geliştirilmesine yönelik eşgüdümlü siyasi yönlendirme, yatırım desteği ve düzenleyici bir çerçeve oluşturmasını; 2028-2034 Çok Yıllı Mali Çerçevesi kapsamında Ufuk Avrupa Moonshot Projeleri'ne bir amiral girişim dahil edilmesini ve Avrupalı uzay aktörlerinin standartlar ve veri egemenliği konusunda uluslararası muhataplarıyla çalışma grupları oluşturmasını tavsiye ediyor.