Yapay zekâ geliştirmesinin yavaşlatılması çağrıları sürerken, işgücü piyasasına etkisine dair korku ve belirsizlik dünya çapında hâlâ canlı, araştırma gösteriyor.
Pew Research Center’da kıdemli araştırmacı olan ve yapay zeka üzerine yeni bir araştırmanın (kaynak İngilizce) yazarlarından biri olan Moira Fagan, Euronews Next’e, bir ülkeye bakış ile o ülkenin yapay zekayı (YZ) düzenlemesine duyulan güvenin genellikle birbirine sıkı sıkıya bağlı olduğunu söyledi.
REKLAM
REKLAM
Rapora göre Bangladeş, Malezya, Pakistan, Sri Lanka, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’te insanlar, YZ yönetişimi söz konusu olduğunda, Çin’e Amerika Birleşik Devletleri’nden (ABD) veya Avrupa Birliği’nden (AB) daha fazla güven duyuyor.
Ayrıca, aynı sorunun yöneltildiği diğer yedi orta gelirli ülke dikkate alındığında, ortanca değer olarak katılımcıların yüzde 43’ü YZ’yi düzenleme konusunda Çin’e, yüzde 35’i ABD’ye, yüzde 34’ü ise AB’ye güven duyduklarını ifade ediyor.
“Çin’e yönelik olumlu değerlendirmeler orta gelirli ülkelerde genellikle oldukça yüksek ve birçok yerde bu görüşler geçen yıla kıyasla artmış durumda. Bu da muhtemelen Çin’e, bu özel alanda YZ’yi düzenleme konusunda duyulan yüksek güvene katkı sağlıyor” dedi Fagan.
Şubat ile Haziran 2026 arasında gerçekleştirilen ve 37 ülkeden 50 binden fazla kişiyle yapılan anketten yola çıkan rapor, YZ’nin işgücü piyasası üzerindeki etkisine ilişkin görüşleri de mercek altına alıyor.
Özellikle, çalışmaya göre daha fazla kişi YZ’nin yeni iş alanları yaratmaktan çok iş sayısını azaltacağını düşünüyor. Bununla birlikte, katılımcıların hatırı sayılır bir bölümü, YZ’nin iş imkânlarının sayısı üzerinde ne tür bir etki yaratacağı konusunda emin olmadığını belirtiyor.
Anket, YZ kaynaklı iş kayıplarına dair endişelerin özellikle daha zengin ülkelerde yüksek olduğunu da ortaya koyuyor.
Örneğin Avustralya, Güney Kore ve ABD’de, yetişkinlerin yaklaşık 10’da 7’si ya da daha fazlası, önümüzdeki 20 yıl içinde YZ’nin iş kaybına yol açacağına inanıyor.
Benzer şekilde, rapora göre daha varlıklı ülkeler, YZ’nin ekonomik eşitsizlikleri artırma ihtimalinden orta gelirli ülkelere kıyasla daha fazla kaygı duyuyor.
Fagan’a göre bu eğilimler, insanların teknolojik araca ne kadar aşina olduğuna ilişkin veriler dahil olmak üzere diğer bulgularla bağlantılı görünüyor.
“Daha zengin ülkelerde yaşayanlar, YZ hakkında çok şey duyduklarını veya okuduklarını söylemeye daha yatkın. Ayrıca YZ farkındalığı daha yüksek olan kişilerin, bunun iş kaybına yol açacağına inanma olasılığının da daha yüksek olduğunu gördük” diye konuştu Euronews Next’e.
Ancak bazı yüksek ve orta gelirli ülkeler, ortak bir noktada buluşuyor: 18 ile 34 yaş arasındaki genç yetişkinler, YZ kaynaklı iş kaybı konusunda daha yaşlı kuşaklara göre daha fazla endişe taşıyor. Anket, bunun Kanada, Fransa, Singapur, İsveç, Endonezya, Hindistan ve Malezya gibi ülkeler için de geçerli olduğunu gösteriyor.
Gündelik hayatta YZ’nin yükselişi söz konusu olduğunda ise görüş ayrılıkları daha az keskin. 37 ülke genelinde, ortanca olarak katılımcıların yüzde 37’si heyecandan çok endişeli olduğunu söylerken, yüzde 41’lik bir kesim hem endişeli hem heyecanlı olduğunu dile getiriyor.
Anket 2026’nın ilk yarısında yapılmış olsa da, raporun yayımlanması YZ açısından son derece kritik bir döneme denk geliyor.
Sam Altman, Elon Musk ve Dario Amodei gibi büyük YZ şirketlerinin liderleri, geliştirdikleri YZ sistemlerinin insanlık için oluşturduğu riskler konusunda giderek artan kaygılar dile getiriyor ve YZ geliştirme hızının yavaşlatılması çağrısında bulunuyor.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de, Avrupa Parlamentosu’na bu hafta yaptığı tarihi Birliğin Durumu konuşmasında söz konusu yavaşlatma girişimini destekledi. Von der Leyen, bu vesileyle Kanada, Birleşik Krallık ve benzer görüşteki diğer ortaklarla güvenlik alanında daha yakın işbirliği sözü de verdi.