EventsEtkinliklerPodcasts
Loader
Bize Ulaşın
REKLAM

Gelecekteki pandemilerle ortak mücadelede neden anlaşma sağlanamıyor?

İtalya'nın Milano kentindeki Cadorna tren istasyonunu dolduran yolcular, 4 Mayıs 2020, Pazartesi.
İtalya'nın Milano kentindeki Cadorna tren istasyonunu dolduran yolcular, 4 Mayıs 2020, Pazartesi. © Claudio Furlan/LaPresse via AP
© Claudio Furlan/LaPresse via AP
By Lauren Chadwick
Yayınlanma Tarihi
Haberi paylaşınYorumlar
Haberi paylaşınClose Button
Bu haberin orjinalinin yayınlandığı dil İngilizce

Gelecekteki salgınlarla mücadeleye yardımcı olacak küresel bir anlaşmanın hazırlanmasına yönelik müzakereler sonuçsuz kalırken, çok sayıda ülkede seçim yılı olması da uzlaşının geleceğini belirsizliğe sürüklüyor.

REKLAM

Gelecekteki salgınlarla mücadeleye yardımcı olacak küresel bir anlaşmanın hazırlanmasına yönelik müzakerelerde bir türlü sona gelinemiyor.

Covid-19 salgını sırasında yaşanan bazı sorunların önüne geçmek için iki yılı aşkın bir süredir çalışan ülkeler, anlaşmanın son detaylarını belirlemek için kendilerine bir yıl daha süre verdi.

Müzakerelere katılan temsilciler, Euronews Health'e süreçle ilgili açıklamalarda bulundu.

Temsilciler, Mayıs ayında belirlenen son tarihe kadar geçen haftalarda, aşırı iddialı bir zaman çizelgesine uymak için bazen uzun geceler ve yoğun tartışmalarla üç ila dört saat boyunca bir paragraf metin üzerinde tartıştıklarını ifade etti.

Bazı müzakereciler bir anlaşmaya varma ihtimali konusunda iyimser olduklarını söylerken, bazı zorlukların, giderilmesi kolay olmayan eski jeopolitik farklılıklarla ilgili olduğuna dair endişelerini de dile getirdiler.

Anlaşmaya neden ihtiyaç var?

Medicines Law and Policy adlı kuruluşun direktörü Ellen 't Hoen, "Covid-19 salgını sırasında yaşanan en büyük dram, ülkeler arasındaki dayanışmanın tamamen dağılmasıydı," dedi.

"Aşılar ortaya çıkar çıkmaz bu durum ortadan kalktı. Aşıların bu kadar hızlı geliştirilmiş olması muhteşemdi. Bu büyük devlet finansmanının bir sonucuydu, ancak parayı koyan hükümetler de ilk sırada olmak istediklerini söylediler" diyen direktör, "Aşının adil bir şekilde paylaşımı söz konusu değildi," diye de ekledi.

Bu anlaşmanın amacı, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) çatısı altında sağlanacak bir uzlaşma ile pandemi döneminde yapılan hataların tekrarlanmasını önlemek. Ancak ülkeler bunun nasıl yapılacağı konusunda hemfikir değil; fikri mülkiyete, teknolojiye ve know-how'a erişimin yanı sıra tedavi ve aşıların paylaşımıyla ilgili de başlıca engeller var.

Ellen 't Hoen bir yandan herkesin dünyanın çeşitli bölgelerinde üretim kapasitesini arttırmanın çok önemli olduğu konusunda hemfikir olduğunu belirterek, "Ancak bir sonraki adım, sahip olduğumuz ve şimdiye kadar sizden sakladığımız teknolojiyi de paylaşacağımız anlamına geliyor. İşte bu adım çok zorlaşan bir tıkanma noktası," dedi.

İki temsilci, olası bir anlaşmayı Birleşmiş Milletler (BM) iklim değişikliği COP toplantılarına ya da Paris İklim Anlaşmasına benzeterek, pandemiler konusunda yeni bir uluslararası işbirliği sağlayabilecek bir anlaşma fikrini ortaya attı.

Bir AB ülkesinden isminin açıklanmaması kaydıyla konuşan bir temsilciye göre, bu anlaşma bir şeyleri değiştirecek ama gelecekteki tüm salgınları çözecek mükemmel bir anlaşma da olmayacak.

Temsilci bunun yerine anlaşmayı daha çok işbirliğini teşvik eden yasal bir temel olarak görüyor.

Afganistan'da doktorlar halka Covid-19 aşılarını uyguluyor, Kabil, Afganistan, 2021.
Afganistan'da doktorlar halka Covid-19 aşılarını uyguluyor, Kabil, Afganistan, 2021.AP Photo/Rahmat Gul, File

'Temel farklılıklar'

Uzmanlar ve temsilciler, anlaşmanın merkezinde patojen erişim ve fayda paylaşımı (PABS) sistemi adı verilen yeni bir araç olduğu konusunda hemfikir. Bu sistemin ana fikri, ülkelerin aşı ve ilaçlara erişim karşılığında ortaya çıkan hastalıklar hakkında bilgi paylaşması.

Oxfam'ın AB sağlık politikası danışmanı Piotr Kolczynski, ülkelerin "patojen bilgilerinin hızlı bir şekilde paylaşılmasını taahhüt etmelerini, böylece bir şey tespit ettiklerinde bunu hızlı bir şekilde bir veri tabanına koymalarını, böylece ülkelerin hazırlanabilmelerini, teknoloji geliştirmeye başlayabilmelerini ve ürün geliştirmeye başlayabilmelerini" sağlayacağını söyledi.

Karşılığında ülkelerin ürünlere erişmek için sistemi kullanacağını belirten Kolczynski, sistemin nasıl işleyeceği konusunda önemli farklılıklar olduğunu da söyledi.

REKLAM

Ülkelerin hala, halk sağlığı acil durumlarında paylaşılmak üzere güvenli aşı ve terapötiklerin belirli bir yüzdesinin üreticilerin katkısı üzerinde anlaşmaya varmaları gerekiyor.

Yüksek gelirli devletlerin şirketleri paylaşıma zorlama konusunda fazla baskı yapmadığını savunanlar, devletlerin uzlaşmaya varması gerektiğini ve anlaşmanın dünya düzenini değiştiremeyeceğini öne sürüyor.

People Medicine Alliance'ın kıdemli politika danışmanı Mohga Kamal-Yanni, gelişmekte olan ülkelerin genel olarak "fayda paylaşımına yönelik bağlayıcı bir taahhüt" istediklerini belirtti.

"Güney, teknoloji transferi konusunda daha kararlı bir dil isterken, Kuzey bunun temelde şu anda olduğu gibi olmasını istiyor" diyen Kamal-Yanni, şirketlerin hangi ürünleri ne zaman paylaşacaklarına kendilerinin karar vereceğini de sözlerine ekledi.

REKLAM

Health Action International'ın Avrupa Projeleri kıdemli politika danışmanı Jaume Vidal, "Küresel sağlık alanında son 20-30 yıldır var olan ve pandemiyle birlikte daha da kötüleşen temel ayrılıklar var, bunlar yeniliğe erişim ve araştırma öncelikleriyle ilgili" dedi.

Anlaşmanın mevcut taslağında, üreticileri "gönüllü olarak" bilgi paylaşmaya çağıran parantez içinde eklemeler var ancak bazı uzmanlar daha güçlü bir baskı istiyor.

Medecins Sans Frontieres'de (Sınır Tanımayan Doktorlar) kıdemli hukuk ve politika danışmanı olan Yuanqiong Hu, "Belki de küresel uluslararası kamu hukukunun doğası gereği ülkelere doğrudan yaptırım uygulayamazsınız," dedi.

"Ancak dil, eyleme geçirilebilir yükümlülükleri yansıtmalı ki uygulama aşamasına gelindiğinde, herhangi bir hükümetin bunu gerçekten yapıp yapmadığını kontrol etmek için net bir yükümlülüğünüz olsun" diye ekledi.

REKLAM

AB ülkelerinden bir temsilci ise her ülkenin kendi çıkarları doğrultusunda uyarılar eklemek istediğini ve anlaşmadaki farklı paydaşların her birini düzenlemek için birçok değişiklik yapıldığını belirtti.

İlaç şirketlerinin rolü konusunda anlaşmazlıklar

Euronews Health'e konuşan üst düzey bir ABD'li yetkilisi, düşük ve orta gelirli ülkelerin aşıların yüksek gelirli ülkelerde aylarca piyasaya sürülmesini izledikleri pandemi sırasında yaşananların bir daha yaşanmamasını sağlamanın ülkenin güçlü çıkarına olduğunu söyledi.

Müzakereler hakkında isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan yetkili, özel sektörün hükümetten bağımsız olarak faaliyet göstermesi nedeniyle ABD'nin özel şirketler adına bir anlaşma imzalayamayacağını ve endüstrinin de katılmaya karar vereceği bir şey inşa etmenin kilit önem taşıdığını söyledi.

Endüstrinin küresel sesi olan Uluslararası İlaç Üreticileri ve Dernekleri Federasyonu (IFPMA), pandemiye karşı önlemlerin "araştırılması, geliştirilmesi ve sunulmasındaki" rolleri göz önüne alındığında, "diyaloğa yapıcı bir şekilde katkıda bulunabilmemiz için endüstrinin masada olması çok önemlidir" dedi.

REKLAM

Genel Direktör David Reddy Euronews Health'e yaptığı açıklamada, "Endüstri, gerçek zamanlı erişimdeki eşitsizliklerin giderilmesinde üzerine düşen rolü oynamayı taahhüt etmiştir" ifadelerini kullandı.

Gelişmekte olan bir ülkeden bir temsilci de bazı Küresel Kuzey ülkelerinin pozisyonlarının büyük imalatçı şirketlerle aynı hizada olmasından yakındı ve düşük ve orta gelirli ülkelerin de tüm küresel sistemi yeniden çizmeye çalışmadıklarını ancak sağlam bir pozisyon üzerinde anlaşmaları gerektiğini ekledi.

A general view during the opening of the 77th World Health Assembly (WHA77) at the European headquarters of the United Nations in Geneva, Switzerland.
A general view during the opening of the 77th World Health Assembly (WHA77) at the European headquarters of the United Nations in Geneva, Switzerland.Salvatore Di Nolfi/Keystone via AP

Bazı temsilci ve uzmanlar ise Avrupa Birliği'nin, G7'deki diğerleri gibi, özellikle fikri mülkiyetle ilgili konularda sanayinin pozisyonuna çok yakın olduğunu söylüyor.

Kolczynski, "Komisyon AB üye devletleri adına konuşuyor ve endüstrinin pozisyonuyla uyumu gerçekten çarpıcı," dedi.

REKLAM

Bu görüş, Euronews Sağlık'a konuşan yüksek gelirli ülkelerden iki diplomat tarafından da yinelendi.

Komisyon müzakereleri yürütürken, üye devletler tek bir müzakere bloğu olarak AB'nin liderliğini takip ediyor ve bazı diplomatlar 27 devletin bir araya gelmesiyle bloğun daha güçlü olduğunu söylüyor.

Bir AB ülkesinden adının açıklanmaması kaydıyla konuşan bir başka diplomat ise farklı üye devlet pozisyonları arasında her zaman bir denge olmadığını ve müzakerelerle ilgili olarak ileride bir değerlendirme yapılması gerekeceğini söyledi.

Avrupa Komisyonu pandemi anlaşması müzakerelerinin belirli yönleri hakkında yorum yapmazken, bir sözcü Euronews Sağlık'a yaptığı açıklamada, "AB'nin dünya çapında daha güçlü, daha dirençli ve daha adil bir küresel sağlık mimarisi yaratacak bir Pandemi Anlaşması imzalanması konusundaki kararlılığını sürdürdüğünü" söyledi.

REKLAM

Müzakerelere ilgi azalacak mı?

Müzakereciler anlaşma görüşmelerini tamamlamak için kendilerine bir yıla kadar süre vermeyi kabul ettiler ve sonraki adımların kurallarını belirlemek üzere Temmuz ayında bir araya gelecekler.

DSÖ'nün karar alma organı olan Dünya Sağlık Asamblesi'ne, DSÖ'ye başvuran ülkeler için yasal olarak bağlayıcı kurallar olan Uluslararası Sağlık Tüzüğü'nde (UST) yapılan değişiklikler damgasını vurdu.

Bu değişiklikler gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarını karşılayacak bir mali mekanizmayı da içeriyor.

Bazı diplomatlar, bu değişikliklerin sonuçlandırılmasıyla ortaya çıkan ivmenin, UST'nin salgın hastalıklarla mücadelede yeterli bir adım olarak görülmesi yerine, anlaşmaya yönelik motivasyonun yenilenmesine yol açacağını umduklarını söyledi.

REKLAM

ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili UST'nin "yapbozun tamamı" olmadığını ve ülkenin pandemi anlaşması müzakerelerine bağlılığını sürdürdüğünü doğruladı.

Uzmanlar ve diplomatlar, antlaşmanın önümüzdeki yıl içinde sonuçlandırılması için müzakerecilerin halihazırda üzerinde mutabık kalınan hususlara bağlı kalmaları gerektiği konusunda hemfikir.

Birçoğu da müzakerelerin geri kalanı için daha net kurallara ve müzakere organının daha iyi organize edilmesine ihtiyaç olduğunu söyledi.

Bazıları için müzakerelerin uzatılması bir kazanım olarak da görülebilir, zira DSÖ'yü yanlış bir şekilde güç elde etmekle suçlayan sağcı yorumcuların saldırısına uğramış olsa bile ülkelerin anlaşmayı tartışmaya devam etmeye istekli olduklarını gösteriyor.

REKLAM

Anlaşmaya katılım ve pandemi tehdidinin ciddiyetinin gündemde tutulmasının kilit önem taşıdığı belirtiliyor.

Health Action International'dan Vidal yaptığın açıklamada, "Henüz kimsenin masadan kalkmamış olması gerçekten çok önemli. Bunun gelecekte olamayacağını söylemiyorum ama henüz olmadı," dedi.

Haberi paylaşınYorumlar

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Taylor Swift'in sıkı hayranı olmak sağlığınız için iyi olabilir: Araştırma

AB nüfusunun yaklaşık dörtte biri hala sigara içiyor: Araştırma

DSÖ: COVID-19 salgını öncesine kıyasla daha az çocuk aşılanıyor