Aşının, vücudun belirli patojenlere karşı geliştirdiği adaptif bağışıklık yanıtını da güçlendirdiği görüldü.
ABD’de yapılan yeni bir araştırma, zona aşısı olan 70 yaş ve üzerindeki bireylerde biyolojik yaşlanmanın, aşı olmayanlara kıyasla daha yavaş seyrettiğini ortaya koydu.
Güney Kaliforniya Üniversitesi (University of Southern California) araştırmacılarına göre biyolojik yaş, kişinin takvim yaşından ziyade vücudun sağlık ve işlev durumunu yansıtıyor. Hücrelerin, dokuların ve organların zaman içinde maruz kaldığı yıpranmayı ifade eden bu ölçüt; yaşam tarzı, çevresel faktörler ve genetik yapıdan etkileniyor.
Araştırmanın başyazarı Jung Ki Kim, aşıların temel amacının akut enfeksiyonlardan koruma olduğunu ancak son yıllarda zona ve grip gibi yetişkin aşılarının demans ve diğer nörodejeneratif hastalık risklerinin düşmesiyle ilişkilendirildiğine dikkat çekti. Kim, “Bu çalışma, aşıların yalnızca enfeksiyonları önlemekle kalmayıp biyolojik sistemleri etkileyerek sağlıklı yaşlanmaya katkı sağlayabileceğine dair giderek artan kanıtlara yeni bir halka ekliyor,” dedi.
İltihaplanma kilit rol oynuyor
Oxford Academic bünyesindeki The Journals of Gerontology dergisinde yayımlanan çalışmada, 2016 yılında 70 yaş ve üzerinde olan 3 bin 884 kişinin verileri incelendi. Katılımcıların biyolojik yaşlanması; iltihaplanma düzeyleri, bağışıklık tepkisi, kan dolaşımı ve nörodejenerasyon gibi göstergeler üzerinden değerlendirildi.
Sonuçlara göre aşılı bireylerde iltihaplanma düzeyleri daha düşük, epigenetik ve gen ifadesine dayalı yaşlanma göstergeleri daha yavaş ve toplam biyolojik yaşlanma skorları daha iyi çıktı. Aşının, vücudun belirli patojenlere karşı geliştirdiği adaptif bağışıklık yanıtını da güçlendirdiği görüldü.
Araştırmacılar, kronik ve düşük düzeyli iltihaplanmanın —“inflammaging” olarak adlandırılan sürecin— kalp hastalıkları ve bilişsel gerileme gibi yaşa bağlı birçok sorunun temel itici güçlerinden biri olduğunu vurguladı. Kim’e göre, zona virüsünün yeniden aktive olmasını engelleyen aşının bu arka plan iltihaplanmasını azaltması, daha sağlıklı bir yaşlanmaya katkı sunuyor olabilir.
Etki yıllar içinde de sürüyor
Zona (herpes zoster), suçiçeğine neden olan virüsün yıllar sonra yeniden aktif hale gelmesiyle ortaya çıkan, ağrılı ve kabarcıklı bir deri hastalığı. Suçiçeği geçirmiş herkes zona olabilirken risk özellikle 50 yaş üzerindekilerde ve bağışıklık sistemi zayıf olanlarda artıyor.
Araştırma, aşının biyolojik yaşlanma üzerindeki olası olumlu etkilerinin zaman içinde de korunduğunu gösterdi. Bulgular, aşıdan sonraki ilk üç yılda etkilerin daha belirgin olduğunu, ancak dört yıl ve sonrasında da aşılı bireylerin aşısızlara kıyasla daha yavaş biyolojik yaşlandığını ortaya koydu.
Çalışmada, bu sonuçların uzun vadeli sağlık etkilerini netleştirmek için uzunlamasına araştırmalara ihtiyaç olduğu da not edildi.