Demans, tedavisi olmayan ve büyüyen küresel bir halk sağlığı sorunu. Bir çalışma, genetik olarak yüksek BKİ'nin damarsal demans riskini belirgin artırdığını gösterdi.
Yeni kapsamlı bir çalışma, fazla kilolu olmanın vasküler demans gelişme riskini önemli ölçüde artırdığını gösteriyor.
Obezite, sinir hücrelerine zarar veren ilerleyici bir beyin hastalığı olan vasküler demans riskinin artmasıyla uzun süredir ilişkilendiriliyor.
Ancak şimdiye dek, fazla kilonun hastalığı doğrudan tetikleyip tetiklemediği ya da demans riskini artıran başka altta yatan sağlık sorunlarını yansıtıp yansıtmadığı net değildi.
Birleşik Krallık ve Danimarka’daki araştırmacılar iki ülkeden 500 binden fazla katılımcının verilerini analiz etti ve yüksek vücut kitle indeksinin (VKİ) vasküler demans olasılığını doğrudan artırdığını buldu.
İngiltere’deki Alzheimer’s Society’ye göre, Alzheimerhastalığından sonra en yaygın ikinci demans türü vasküler demanstır ve beyne giden kan akışının azalmasından kaynaklanır.
“Bu çalışma, yüksek vücut ağırlığı ile yüksek tansiyonun yalnızca uyarı işaretleri değil, demansın doğrudan nedenleri olduğunu gösteriyor,” dedi çalışmanın yazarı Ruth Frikke-Schmidt; Kopenhag Üniversitesi’nde profesör ve Kopenhag Üniversitesi Hastanesi’nde başhekim olan Frikke-Schmidt, bunu yazılı açıklamasında belirtti.
Araştırma ekibi, doğuştan VKİ’yi yükselten genlere sahip olanlarla olmayanları karşılaştıran Mendelian rastgeleleştirme adı verilen bir yöntem kullandı.
Bu yöntemle, genetik olarak daha yüksek VKİ’ye sahip kişilerde vasküler demans riskinin belirgin biçimde arttığı bulundu.
Araştırmacılar ayrıca fazla kilonun demans riskini neden artırdığını inceledi. Yüksek tansiyonun etkinin önemli bir bölümünü açıkladığını gördüler.
Bulgular, sağlıklı kiloyu korumanın ve tansiyonu kontrol altında tutmanın, ilerleyen yaşlarda demans riskini azaltmada önemli adımlar olabileceğine işaret ediyor.
“Yüksek VKİ ve yüksek tansiyonun tedavisi ile önlenmesi, demansı önleme açısından henüz yeterince değerlendirilmeyen bir fırsatı temsil ediyor,” dedi Frikke-Schmidt.
Alzheimer hastalığının erken evrelerinde bilişsel gerilemeyi durdurmada kilo verdirici ilaçların etkisini inceleyen yakın tarihli bir çalışma yarar göstermese de, “bilişsel belirtiler ortaya çıkmadan önce başlanan kilo verdirici ilaçların demansa karşı koruyucu olup olmayacağı”nın hâlâ test edilmesi gerekiyor, dedi Frikke-Schmidt.
“Mevcut verilerimiz, erken dönemde uygulanan kilo verme müdahalelerinin demansı, özellikle de vasküler demansı önleyebileceğini düşündürüyor,” diye ekledi.
Demans, küresel ölçekte giderek büyüyen bir halk sağlığı sorunu ve şu an için kesin bir tedavisi yok. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre, her yıl dünya genelinde yaklaşık 10 milyon yeni vaka görülüyor.
Demanslı kişilerde bellek, düşünme ve muhakeme dahil zihinsel yetilerde ciddi bir düşüş yaşanır.