Sigara, alkol kullanımı, beslenme ve fiziksel aktivite gibi bilinen risk faktörleri son on yıllarda genç erişkinlerde obezite dışında artmadı. Ancak araştırmacılar, bunun tek başına gençlerde görülen kanser artışını açıklamaya yetmediğini belirtiyor.
İngiltere'de gençler arasında 11 kanser türü daha yaygın hale geliyor; kapsamlı bir araştırmaya (kaynak İngilizce) göre bu artış, yaşam tarzındaki değişimlerle tamamen açıklanamıyor.
REKLAM
REKLAM
Kanser Araştırma Enstitüsü ve Imperial College London'dan araştırmacılar, 2001 ile 2019 yılları arasında 20 ile 49 yaş arasındaki yetişkinlerde kanser görülme sıklığını analiz etti ve meme, kolorektal, pankreas ve böbrek kanserlerinin de aralarında bulunduğu, oranları artan 11 kanser türünü belirledi.
Bu kanserlerin çoğunda, kanserin genel olarak çok daha yaygın olduğu yaşlı yetişkinlerde de oranlar yükseldi. Araştırmacılar, bunun yaş grupları arasında paylaşılan bazı risk faktörlerine işaret edebileceğini, ancak tablonun kanser türüne göre farklılık göstereceğini belirtiyor.
Ancak iki kanser türü öne çıktı: Sadece genç yetişkinlerde artış gösteren kolorektal ve over kanseri; bu da bu yaş grubunu etkileyen kendine özgü etkenler olabileceğini düşündürüyor.
Genç yetişkinlerde artış gösteren 11 kanser türü şunlar:
- Meme kanseri
- Kolorektal (bağırsak) kanser
- Pankreas kanseri
- Böbrek kanseri
- Karaciğer kanseri
- Safra kesesi kanseri
- Tiroid kanseri
- Multipl miyelom (bir tür kan kanseri)
- Ağız kanseri
- Endometriyum (rahim iç zarı) kanseri
- Over (yumurtalık) kanseri
Araştırmacılar, sigara, alkol kullanımı, beslenme, fiziksel aktivite ve vücut ağırlığı gibi iyi bilinen risk faktörlerini inceledi.
Bu faktörlerin, kanser türüne bağlı olarak yaklaşık yüzde 7 ile yüzde 65 arasında değişen önemli bir payı açıkladığını tahmin ettiler.
Buna karşın, son on yıllarda genç yetişkinler arasında bu risklerin çoğu artmadı. Sigara içenlerin sayısı azaldı, alkol kullanımı düştü ya da sabit kaldı, fiziksel hareketsizlik genel olarak azaldı ve kırmızı ile işlenmiş et tüketimi geriledi.
Başlıca istisna obeziteydi. Yetişkin tüm yaş gruplarında istikrarlı biçimde yükseldi ve kanser riskine önemli bir katkı yapmayı sürdürüyor.
Ancak araştırmacılar, yalnızca obezitenin genç yetişkinlerdeki genel kanser artışını açıklamadığını tespit etti.
Vücut ağırlığının yüksek olmasıyla ilişkilendirilen bağırsak, böbrek, pankreas, karaciğer, safra kesesi ve rahim kanserleri gibi türlerde bile artış, obezitedeki yükselişle bütünüyle açıklanamadı.
Bulgular, bilinen yaşam tarzı faktörlerinin tablonun yalnızca küçük bir kısmını açıkladığını gösteriyor. Araştırmacılar, ortaya çıkan yeni risk faktörleri, yaşamın erken dönemlerindeki maruziyetler ve artan testler ile gelişmiş tanı ve tarama uygulamalarının etkisi dahil olmak üzere diğer olası nedenlerin acilen araştırılması gerektiğini vurguluyor.
Ayrıca, önleme çabalarının sürmesi ve eşitsizlikleri gidermek için halk sağlığı alanında harekete geçilmesi gerektiğinin altını çiziyorlar. Sigara kullanımı ve obezite, yoksun bırakılmış topluluklarda hâlâ daha yaygın ve obezitedeki artış bu gruplarda çok daha keskin.