İspanya hükümetinin yeni tasarısı, dumansız alanların kapsamını genişletiyor. İlk kez reşit olmayanların sigara içmesini yasaklıyor, elektronik sigaraları tütünle eş tutuyor ve satış, reklam ile sponsorluklarına getirilen kısıtlamaları sıkılaştırıyor.
İspanya, tütün tüketimini azaltma stratejisinde salı günü yeni bir adım attı. Bakanlar Kurulu, 2005’ten bu yana yürürlükte olan mevzuatı, yeni bir kanun tasarısıyla değiştirerek yeni tüketim alışkanlıklarına ve elektronik sigaralar, nikotin torbaları ile nargileler gibi yeni ürünlerin ortaya çıkışına uyarlamayı amaçlıyor.
REKLAM
REKLAM
Metin şimdi Madrid’deki Cortes Generales’de parlamentodaki sürecine giriyor; burada, nihai olarak onaylanmadan önce değişiklikler eklenebilecek. Reform, 2024-2027 Tütün Kullanımının Önlenmesi ve Kontrolüne İlişkin Bütüncül Plan’ın bir parçası ve tütün karşıtı mevzuatta on yılı aşkın süredir yapılan en önemli güncelleme olarak görülüyor.
Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasına göre yürütmenin amacı, “dumansız alanları genişletmek, çocukları ve gençleri korumayı güçlendirmek ve mevzuatı tütünle ilişkili yeni ürünlere uyarlamak.”
Hükümet, nikotin içeren yeni ürünlerin hızla yayılması nedeniyle mevcut düzenlemelerin dışında kalmış “hukuki boşlukları kapatmayı” da hedeflediğini vurguluyor.
Yeni dumansız alanlar: Teraslar, plajlar ve açık hava mekânları
Başlıca değişikliklerden biri, sigara içmenin yasaklanacağı alanların genişletilmesi. Tasarı parlamentodan geçerse, “barların, restoranların ve diğer yeme-içme işletmelerinin teraslarında; deniz ve nehir kıyısındaki plajlarda; toplu kullanım için ayrılmış yüzme havuzlarında; spor tesislerinde; milli parklarda; yalnızca kişisel kullanım sırasında istisna tanınan iş araçlarında ve kamu gösterilerinin düzenlendiği alanlarda” tütün tüketmek veya elektronik sigara kullanmak yasak olacak.
Ayrıca, kamu binalarının girişleri etrafında 15 metrelik ‘koruma alanları’ oluşturulacak. Bu alanlar; hastaneleri, eğitim merkezlerini, üniversiteleri, kütüphaneleri, müzeleri, spor tesislerini, kültür merkezlerini ve çocuk parklarını da kapsayacak.
“Bir kahve içmek veya terasta özgürce vakit geçirmek isteyen herkes, çevredeki masalardan yükselen dumanın menünün parçası olmasını kabul etmek zorunda kalmamalı” diyen Sağlık Bakanı Mónica García, Bakanlar Kurulu sonrasında düzenlediği basın toplantısında, tütün kullanımının yalnızca İspanya’da yılda yaklaşık 50.000 kişinin ölümüne yol açtığının altını çizdi.
18 yaş altı için: Satışın yanı sıra tüketim de yasaklanıyor
Yasa tasarısı, ilk kez 18 yaşın altındaki kişilerin tütün türevli ürünleri tüketmesini açıkça yasaklayan bir hüküm getiriyor. Şimdiye kadar mevzuat yalnızca bu ürünlerin satışını ve teminini engelliyor, gençlerin tüketim nedeniyle açıkça cezalandırılmasını öngörmüyordu.
“Estudes 2025, İspanya’da ortaöğretimde uyuşturucu kullanımı üzerine yapılan araştırmaya göre, 14-18 yaş aralığında her gün sigara içenlerin yaygınlığı yüzde 4,3 ile 1994’ten bu yana yürütülen tarihsel serinin en düşük seviyesinde. Ancak aynı yaş grubunda son bir aydaki tütün tüketimi hâlâ yüksek; yaygınlık yüzde 15,5 düzeyinde” ifadesi Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasında yer aldı.
Tasarı, reşit olmayanların nikotin torbaları tüketmesini yasaklayan hükmü de koruyor, ancak bu ürünler, diğer cihazlar için öngörülen dumansız alanların genişletilmesine dâhil edilmeyecek.
Elektronik sigaralar: Aynı kısıtlamalar ve sınırlı satış
Reform, elektronik sigaraları ve diğer tütünle bağlantılı ürünleri, sigara içmenin yasak olduğu tüm yerlerde klasik sigarayla aynı kurallara tabi tutuyor. Önlem, nikotin içeren ve nikotin içermeyen cihazların yanı sıra bitkisel içim ürünlerini, nargileleri ve sigara içme eylemini taklit eden diğer cihazları da kapsıyor.
Bir diğer yenilik, bu ürünlerin satış ve tedarikinin uzmanlaşmış işletmelerle sınırlandırılması. Bu işletmeler, daha sonra Sağlık Bakanlığı’nın çıkaracağı bir bakanlık kararnamesiyle belirlenecek şartları yerine getirmek zorunda olacak. Ayrıca bu mağazalar, dışarıdan görülebilen reklam veya afiş sergileyemeyecek.
Hükümet, 2025’te sunulan taslak metne kıyasla bazı değişiklikler yaptı. Bunlar arasında, şimdilik, Birleşik Krallık’ın daha önce yaptığı gibi tek kullanımlık elektronik sigaraların yasaklanmasından ve paketlerin tek tip hale getirilmesinden vazgeçilmesi de yer alıyor. Yürütme, Avrupa düzenlemesi ilerledikçe, parlamentodaki görüşmeler sırasında her iki önlemi de yeniden gündeme getirme niyetini koruyor.
Reklam ve sponsorluk: Yeni kısıtlamalar
Tasarı, tütün ve tütünle ilişkili ürünlerin reklamı, tanıtımı ve sponsorluk faaliyetlerine yönelik sınırlamaları sıkılaştırıyor. Kısıtlamalar; otomatlar, internet ve “doğrudan ya da dolaylı” tüm tanıtım biçimleri de dahil olmak üzere tüm mecraları ve araçları kapsayacak.
Görsel-işitsel alanda düzenleme, sunucuların, program ortaklarının veya konukların “medya kuruluşlarında ve görsel-işitsel içeriklerde” sigara içerken ya da tütün ürünleri veya ilgili cihazları gösterirken ekranda görünmesini engelleyecek. Bu ürünlerle bağlantılı marka, logo veya ticari referansların sergilenmesine de izin verilmeyecek.
İhlaller ve cezalar
Reform, yasaya getirilen yeni yükümlülüklere uyum sağlamak için yaptırım sistemini de güncelliyor. Yerel medyada yer alan haberlere göre, ihlaller ciddiyetine bağlı olarak 200 ile 600 bin euro arasında değişen para cezalarıyla karşılanabilecek.
Tütün veya ilişkili ürünleri tüketme yasağını çiğneyen reşit olmayanlar söz konusu olduğunda, hafif ihlallere yönelik para cezaları 200 eurodan başlayacak. Sağlık Bakanlığı’nın açıklamasına göre bu cezalar, kamu yararına çalışma yükümlülüğüyle değiştirilebilecek.
Yasa kesin olarak kabul edilip Resmi Devlet Gazetesi’nde yayımlandıktan sonra, 20 gün sonra yürürlüğe girecek. İşletmeler ve kurumlar, yeni dumansız alanlara ilişkin işaret ve levhaları uyarlamak için ayrıca iki aylık bir süreye sahip olacak.