Yeni bir çalışmaya göre, orta yaşta tansiyonu kontrol altında tutmak, tip 2 diyabetten korunmak ve sigara içmemek, demansın ortaya çıkmasını ortalama 13 yıl geciktirebilir.
ABD'de yaklaşık 12 bin kişi üzerinde yürütülen uzun süreli araştırma, beyin sağlığını korumada kalp-damar sağlığının kritik rolünü bir kez daha ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Hakemli tıp dergisi Neurology'de yayımlanan çalışmaya göre, orta yaşta tansiyonu kontrol altında tutmak, tip 2 diyabetten korunmak ve sigara içmemek, demansın ortaya çıkmasını ortalama 13 yıl geciktirebilir.
12 binden fazla kişi yaklaşık 30 yıl takip edildi
Araştırma, New York Üniversitesi (NYU) Langone Health araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bilim insanları, 1986 yılında başlatılan ve ABD'de on binlerce kişiyi onlarca yıl boyunca izleyen Atherosclerosis Risk in Communities (ARIC) çalışmasının verilerini analiz etti.
Yeni analizde, çalışmanın başlangıcında demans tanısı almamış, yaş ortalaması 56 olan 12 bin 409 kişi incelendi. Katılımcılar yaklaşık 26 yıl boyunca takip edildi.
Araştırmacılar özellikle üç değiştirilebilir risk faktörüne odaklandı: Yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı.
Takip süresi boyunca 3 bin 8 kişiye demans tanısı konuldu, 5 bin 238 kişi ise demans gelişmeden hayatını kaybetti.
Üç risk faktörü: Demanssız 30 yıl yaşadılar
Araştırma, orta yaşta bu üç risk faktöründen hiçbirine sahip olmayan kişilerin çok daha uzun süre demanssız yaşayabildiğini gösterdi.
Çalışmaya göre, hiç risk faktörü olmayanlar ortalama 30,1 yıl demans geliştirmeden yaşadı. Bir risk faktörü bulunanlar ortalama 26,3 yıl demanssız yaşarken, iki risk faktörü olanlarda bu süre 21 yıl oldu. Üç risk faktörünün tamamına sahip kişilerde ise demanssız yaşam süresi 17 yılın biraz üzerinde kaldı.
Başka bir ifadeyle, orta yaşta tansiyonu normal olan, diyabeti olmayan ve sigara içmeyen kişiler, üç risk faktörünün tamamına sahip olanlara kıyasla yaklaşık 13 yıl daha uzun süre demanssız yaşayabildi.
Araştırmacılar, özellikle 45 yaşından itibaren sigaranın bırakılması ve damar sağlığının yakından takip edilmesi gerektiğini belirtiyor.
Kadınlarda süre daha uzun
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de kadınların, sahip oldukları risk faktörü sayısından bağımsız olarak erkeklere kıyasla daha uzun süre demans geliştirmeden yaşayabilmesi.
Analiz ayrıca beyaz katılımcıların ortalama demanssız yaşam süresinin siyah katılımcılardan daha uzun olduğunu gösterdi. Araştırmacılar bu farklılığın nedenlerini ayrıntılı olarak incelemedi.
Dünya genelinde demansla yaşayan kişi sayısının 2050'ye kadar yaklaşık üç kat artarak 153 milyona ulaşacağı öngörülüyor.
Buna karşın uzmanlar, demans vakalarının önemli bir bölümünün önlenebilir veya geciktirilebilir olduğunu düşünüyor.
NYU Langone araştırmacıları da yüksek tansiyon, tip 2 diyabet ve sigara kullanımı gibi risk faktörlerinin genellikle orta yaşta ortaya çıktığını, ancak beyin dokusunda uzun yıllar süren nörodejeneratif değişiklikleri tetikleyebildiğini belirterek, erken tanı ve tedavinin büyük önem taşıdığını vurguluyor.