Sıcak stresi dönemi giderek uzuyor. Ve sıcak hava dalgaları artık yalnızca gündüzleri değil, geceleri de uyku ve sağlık için ciddi riskler taşıyor.
Sıcaklıklar arttıkça, kötü bir gece uykusu riski de yükseliyor. Sıcak hava dalgalarında dikkat çoğunlukla sıcaklığın 35°C’nin üzerine çıktığı zamanlarda güvende kalmaya odaklanıyor, ancak sıcak gecelerin uyku ve sağlık üzerindeki etkileri hâlâ yeterince anlaşılmış değil.
REKLAM
REKLAM
Copernicus İklim Değişikliği Hizmeti verilerini kullanan yakın tarihli bir çalışma (kaynak İngilizce), özellikle gecelerin hızlı ısındığını ortaya koydu. Copernicus çalışmasına göre, 1970’lerden bu yana yılın en sıcak 10 gecesinde hissedilen en düşük sıcaklık, küresel ölçekte on yılda 0,32°C artmış durumda. Evrensel Termal İklim İndeksi (UTCI) olarak bilinen bu ölçüm, sıcaklığı, nemi, rüzgarı ve radyasyonu birlikte değerlendiriyor.
20°C’nin altına düşmeyen tropikal gece sayısı da her on yılda yaklaşık iki gece artmış durumda.
Gece, vücudun kendini toparlaması gereken zamandır
Bilim insanlarına göre bu eğilim önemli, çünkü sıcak geceler vücuda gün içinde maruz kalınan sıcaktan toparlanmak için daha az fırsat tanıyor. Sıcak günlerin ardından sıcak gecelerin yaşanması da giderek daha yaygın hale geliyor: Avrupa’da bu tür “bileşik sıcaklık olayları”nın sayısı 1970’lerden bu yana yüzde 73 arttı.
Uyku sırasında kalp atış hızı ve fizyolojik faaliyetler normalde yavaşlar, vücudun çekirdek sıcaklığı düşer. Bu, sinir, bağışıklık ve kalp-damar sistemlerinin günün yarattığı yükten kurtulmasına yardımcı olur.
Ancak yatak odası çok sıcak kaldığında, vücudun ısıyı dışarı atması zorlaşır. Deriye yakın damarlar ısıyı bırakmak için genişler ve kanı dolaştırmak için kalbin daha fazla çalışması gerekir. Terleme de susuz kalma riskini artırabilir.
Sonuç, uykuya dalmada güçlük, geceleri daha sık uyanma ve daha az dinlendirici bir uyku olabilir.
Sorun, sıcak gecelerin art arda birkaç gün sürmesiyle birlikte özellikle ciddi hale gelebilir. Bölünmüş bir uykunun ve yeterince soğuyamayan bir gecenin ardından vücut ertesi güne zaten zorlanmış durumda başlar, tam da sıcaklıklar yeniden yükselmeye başlamışken.
Araştırmacılar, bu tekrarlayan geceleyin toparlanamama durumunun, neden uzun süren sıcak hava dalgalarının bu kadar büyük bir sağlık riski oluşturduğunu (kaynak İngilizce) açıklamaya yardımcı olup olamayacağıyla giderek daha fazla ilgileniyor.
Geceleri serin kalmak için neler yapabilirsiniz
Sıcağa alışık olmayan bölgelerdeki çoğu ev, artan sıcaklıklara uyum sağlayacak şekilde tasarlanmış değil ve güneş battıktan sonra soğumakta zorlanabiliyor. Bu nedenle, gündüz sıcağı azalmış olsa bile yatak odaları uzun süre sıcak ve nemli kalabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), mümkün olduğunda gece iç mekân sıcaklığının 24°C’nin altında tutulmasını öneriyor (kaynak İngilizce). Bu, vücudun soğumasına yardımcı oluyor ve sıcak hava dalgaları sırasında daha iyi uykuya destek veriyor.
İşte sıcak hava dalgalarında daha iyi bir gece uykusu için evinizi serinletmek üzere alabileceğiniz yedi önlem:
- Dışarıdaki hava içeriden daha serinse, hava karardıktan sonra pencereleri açın.
- Odanın ısınmasını önlemek için gündüz perdeleri, panjurları ya da jaluzileri kapalı tutun.
- Yatakta ince nevresim ve çarşaflar kullanın, bol ve hafif giysiler tercih edin.
- Yatmadan önce serin bir duş alın ya da banyo yapın.
- Düzenli olarak su için, ancak fazla alkol ve kafeinden kaçının.
- Yatak odanız fazla ısınırsa evdeki en serin odaya geçin.
- Ek ısı yayan gereksiz elektrikli cihazları kapatın.