Uçuş öncesinde, sırasında ve sonrasında tükettiğiniz yiyecek ve içecekler, jet lag belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.
Seyahat sezonunun en yoğun dönemine girerken, yolcuları peşi sıra takip eden; uyku bozukluklarına, gün içi yorgunluğa, baş ağrılarına ve hatta gastrointestinal belirtilere yol açan jet lag'in etkilerini en aza indirmeye yönelik bazı ipuçları şöyle.
REKLAM
REKLAM
Jet lag (uçuş yorgunluğu), birden fazla saat dilimi geçen herkesi etkileyebilen geçici bir uyku bozukluğudur. Vücudun, ne zaman uyanık kalınacağını ne zaman uyunacağını belirleyen kendi iç saati vardır. Bu saat, yapılan yolculuğa rağmen ilk saat dilimine bağlı kalıp yeni saat dilimine uyum sağlamadığında insanlar jet lag yaşar.
Belirtiler geçicidir ve jet lag tamamen önlenemez; ancak yalnızca uyku düzenini ayarlamanın ötesine geçen, etkilerini azaltmaya yardımcı bazı önlemler de vardır.
Ne yiyip içtiğiniz ve bunları nasıl tükettiğiniz de fark yaratabilir.
Yolculuk sırasında
Hazırlık, daha yolculuk sırasında başlar. Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi, su içmeyi, düzenli olarak esnemeyi ve uyku düzenini gideceğiniz yerin saatine göre ayarlamayı tavsiye ediyor.
Ayrıca jet lag'i ağırlaştırabilecek kafein ve alkolden kaçınmanız öneriliyor.
Yerel saate göre yiyin
Jet lag belirtileri kişiden kişiye değişse de; Minnesota Üniversitesinden beslenme uzmanı Joanne Slavin'in Associated Press'e (AP) anlattığına göre, şişkinlik, kabızlık ya da ishal gibi sindirim sorunları hiç de nadir değil.
Seyahatten önceki günlerde, yolcuların öğün saatlerini yavaş yavaş gidecekleri yerde yemek yiyecekleri zamanlara göre ayarlamaları öneriliyor. Varış noktasında ise en iyisi, yerel halk ne zaman yemek yiyorsa o saatlerde yemek yemek. “Programınıza derhal yeni saate göre geçin” diyor Slavin.
Sabahsa kahvaltı edin. 2023 tarihli bir çalışma (kaynak İngilizce), saat dilimi değişikliğinden sonraki ilk üç günde kahvaltı porsiyonunu iki katına çıkarıp akşam yemeğini atlamanın jet lag'den toparlanmayı hızlandırabileceğini ortaya koydu.
Uzmanlar ayrıca, özellikle ilk günlerde, vücudunuzun nasıl sindireceğini “bildiği” yiyecekleri tercih etmenizi öneriyor (kaynak İngilizce); bu da görülebilecek sindirim belirtilerini hafifletmeye yardımcı olabilir.
“Daha küçük öğünler genellikle insanlar için daha kolay tolere edilir; özellikle mideniz hassassa ya da bazı gastrointestinal (GI) rahatsızlıklarla uğraşıyorsanız,” dedi Mayo Clinic'te görev yapan diyetisyen Tara Schmidt AP'ye.
Schmidt'e göre, yolculuğun ilerleyen günlerinde insanlar tek seferde daha fazla yemeye yavaş yavaş geçebilir. Ancak özellikle yağlı ya da yüksek yağ içeren, alışık olmadığınız yiyeceklere dikkat etmekte fayda var.
Tatilde ne içtiğinize dikkat edin
Uzmanlar, bir kadeh şarabı ya da bir bardak birayı da es geçmenin en iyisi olacağını vurguluyor. Schmidt, “Seyahat ederken eğlenceli olabiliyor ama biz gerçekten alkolden kaçınılmasını öneriyoruz; çünkü alkol uykuyu son derece bozan bir etken” diyor.
Bir diğer tavsiye ise kafeini stratejik kullanmak. Sabahları düzenli olarak bir fincan kahve ya da çay içenler, seyahat sırasında da bu alışkanlıklarını sürdürebilir; ancak uykusuzluğa yol açabileceği için günün ilerleyen saatlerinde kafeinden kaçınmak gerekiyor. Hem kafein hem alkol, susuzluğu da artırabilir.
Schmidt, “Susuz kalmak, yorgunluğu ve jet lag ile ilişkilendirilen o belirtileri kesinlikle ağırlaştırabilir” diye ekliyor.
Uçuş öncesinde, sırasında ve sonrasında su içmek, kabin içindeki kuru havanın etkileriyle mücadele etmeye yardımcı olabilir.
Seyahat bittiğinde normal düzeninize dönün
Uzmanlara göre seyahat sırasında ne ve nasıl tükettiğiniz, jet lag'i en aza indirmenin denklemindeki parçaların yalnızca biri; ancak bu değişiklikler, uyku düzenini yeni saat dilimine göre ayarlamaya yönelik daha bilinen önerileri tamamlıyor.
Tatil sona yaklaşırken, uyku ve beslenme için öneriler büyük ölçüde aynı: Normal düzeninize yavaş yavaş geri dönün ve eve döndüğünüzde eski rutininizi tamamen yeniden oturtmaya çalışın.
Slavin, “Ne kadar çabuk dönerseniz, tüm alışkanlıklarınıza o kadar çabuk kavuşursunuz” diyerek, “ve kendinizi o kadar iyi hissedersiniz” diye ekliyor.