Yirmi yılı aşkın bir sürenin ardından büyük siyasi engelleri aşan AB-Mercosur ticaret anlaşması, şimdi yargı kararını beklerken daha fazla gecikmeyle karşı karşıya.
Avrupa Parlamentosu (AP) çarşamba günü yaptığı oylamada, AB-Mercosur ticaret anlaşmasını AB Adalet Divanı'na (ABAD) sevk ederek anlaşmayı önemli ölçüde geciktirdi ve nihai onayını potansiyel olarak raydan çıkarabilecek bir hamle yaptı.
Beklendiği üzere oylama oldukça çekişmeli geçti; 334 AP üyesi sevk lehinde, 324'ü aleyhinde ve 11'i de çekimser oy kullandı.
17 Ocak'ta imzalanan ve 700 milyondan fazla kişiyi kapsayan bir serbest ticaret alanı yaratacak olan anlaşma Avrupa'da tartışmalara neden olurken, Fransa ve Polonya gibi bazı ülkeler anlaşmaya karşı çıktı.
Anlaşmayı savunanlar, bunun Avrupa sanayileri için büyük bir fırsat olduğunu ve özellikle ABD ile sürekli sürtüşmelerin yaşandığı bir dönemde AB'nin jeostratejik konumunu güçlendirmenin bir yolu olduğunu düşünüyor. Ancak anlaşma, Güney Amerika ülkelerinden gelen ucuz ve düşük standartlı gıdaların Avrupa pazarına akın etmesinden endişe duyan çiftçilerin de tepkisini çekti.
Oylamadan bir gün önce Strazburg'da binlerce çiftçinin traktörleriyle Avrupa Parlamentosu'nun etrafını sararak polisle çatıştığı protestolar düzenlendi.
Şimdi ne olacak?
AB Adalet Divanı şimdi ticaret anlaşmasının AB anlaşmalarıyla uyumlu olup olmadığını değerlendirecek.
Başvuruyu öneren AP milletvekilleri, anlaşmanın ticaret bölümünün sadece AB Konseyi ve AB Parlamentosu'nun onayına bırakılmasının, Avrupa Komisyonu'nun "[üye ülkelerin] ulusal parlamentolarının anlaşma üzerinde söz sahibi olmalarını engellemek" için uyguladığı bir taktik olduğunu ve yargıçlar tarafından hukuka aykırı olarak değerlendirilebileceğini düşünüyor.
Anlaşmaya itiraz edilmesi çağrısında bulunan kararda ayrıca, anlaşmada yer alan ve gelecekte AB yasalarının Avrupa'ya ihracatlarını azaltması halinde Mercosur ülkelerinin telafi edici önlemler almasına olanak tanıyan "yeniden dengeleme mekanizmasının" yasallığı da sorgulanıyor.
Çarşamba günü kabul edilen tavsiye kararı, önümüzdeki aylarda nihai oylamaya sunulacak olan Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) onay prosedürünü askıya alıyor. AB üst mahkemesinin kararının çıkması bir yıldan fazla sürebilir ve bu arada anlaşmanın onayı dondurulmuş olacak.
Avrupa Komisyonu, AP üyelerine gönderdiği ve Euronews tarafından görülen bazı e-postalarda bundan kaçınacağını taahhüt etmesine rağmen, Parlamento'nun temyiz başvurusu incelenirken anlaşmanın geçici olarak uygulanmasına devam edebilir.
Komisyon sözcüsünün de açıkça ifade ettiği üzere bu teknik olarak mümkün olmakla birlikte AB kurumları arasındaki ilişkilerin gerilmesi riskini taşıyor.
AP ikiye bölündü
Oylama aynı zamanda Parlamento'nun nasıl ikiye bölündüğünü ve çeşitli siyasi grupların Latin Amerika ülkeleriyle yapılan tartışmalı anlaşma konusunda ayrıştığını da gösterdi.
Renew Europe, Yeşiller/EFA ve Sol referandumu destekledi ve bazı istisnalar olsa da genel olarak ticaret anlaşmasına karşı çıktı.
Aşırı sağcı grup Avrupa için Vatanseverler (PfE) de sevkten yanaydı ve grubun Başkanı Jordan Bardella tarafından açıklandığı üzere Parlamento'nun sol kanadından gelen bir girişime oy vermekten kaçınmadı.
Parlamento'nun en büyük grupları olan Avrupa Halk Partisi (EPP) ile Sosyalistler ve Demokratlar ticaret anlaşmasını savunarak mahkemeye sevk edilmesine karşı oy kullandılar. Ancak her iki siyasi ailede de bazı milletvekilleri grubun çizgisine karşı çıktı.
Avrupalı Muhafazakârlar ve Reformistler (ECR) milletvekillerine serbest oy hakkı tanıyınca bir bölünme ortaya çıktı: Polonyalı ve Fransız AP üyeleri sevk lehinde oy kullanırken, İtalyan, Çek, Belçikalı ve Baltık ülkeleri AP üyeleri aleyhte oy kullandı.