Son olarak Ukrayna savaşında da aktif olarak rol alan SAMP/T sistemi, Türkiye de dahil olmak üzere birçok NATO müttefikinin hava sahası güvenliğine konuşlandırılan bataryalarıyla kritik katkılar sağlıyor.
Milli Savunma Bakanlığı'ndan (MSB) yapılan açıklamada, NATO Daimi Savunma Planı kapsamında ittifak hava savunmasının güçlendirilmesi amacıyla İtalya'ya ait bir adet SAMP/T Hava Savunma Sistemi'nin Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı'nda konuşlandırılacağı bildirildi.
REKLAM
REKLAM
SAMP/T (Surface-to-Air Missile Platform/Terrain - Türkçede "Yerden Havaya Füze Platformu/Arazi"), İtalya ve Fransa tarafından ortak olarak geliştirilen bir orta ve uzun menzilli hava ve füze savunma sistemi. Gelişmiş Aster 15 ve Aster 30 füzelerini kullanan bu sistem; uçaklar, helikopterler, insansız hava araçları ve özellikle taktik balistik füzelere karşı 360 derecelik tam koruma sağlıyor.
Sistem, MBDA ile Thales'in eşit ortaklığıyla kurulan Eurosam konsorsiyumu tarafından üretilmekte. SAMP/T'nin temel unsurlarını Aster 30 önleme füzesi ve Arabel çok fonksiyonlu radar sistemi oluşturuyor.
Mach 4.5 süpersonik hıza ulaşan Aster 30 füzelerini kullanan sistem; uçaklar, seyir füzeleri ve insansız hava araçlarının yanı sıra taktik balistik füzeleri de 100 kilometreyi aşan menzilde etkisiz hale getirebiliyor. NATO hava savunma ağına Link 16 veri bağıyla tam entegre çalışabilen bu mobil bataryalar, çoklu hedef takibi yapabilen 3 boyutlu radarları sayesinde yoğun elektronik harp ortamlarında bile yüksek isabet oranı sunuyor.
Türkiye'nin stratejik konumu nedeniyle Konya'nın, NATO'nun hava savunma faaliyetlerinde önemli merkezlerden biri olmayı sürdürdüğü belirtiliyor. NATO'nun Malatya ve İncirlik'te de Patriot bataryaları bulunuyor. Konya'daki 3'üncü Ana Jet Üs Komutanlığı aynı zamanda NATO görevleri ve uluslararası tatbikatlar bakımından ittifakın en işlek üslerinden biri olma özelliğini koruyor.
Türkiye'nin hava savunması
Türkiye, balistik füze tehdidine karşı hava ve füze savunma sisteminin takviye edilmesi amacıyla NATO'dan talepte bulunmuştu ve bu kapsamda 2013-2015 yılları arasında Gaziantep'te ABD, Kahramanmaraş'ta Alman ve Adana'da Hollanda Patriot füze savunma sistemleri konuşlandırılmıştı. İspanyol Patriot'ları İncirlik'te 2015'ten, İtalyan SAMP/T'leri Kahramanmaraş'ta 2016 yılından itibaren görev yapmaktaydı.
Müttefik sistemlerin geri çekilmesinin ardından Ankara, kendi ulusal çözümünü aramaya yöneldi. 2013 yılında Türkiye, kara ve hava savunma sistemi ihtiyacını karşılamak için NATO müttefiki ABD'den Patriot füzesi almak için başvuruda bulundu. Ancak müzakereler, teknoloji transferi ve fiyatlandırma konularındaki anlaşmazlıklar nedeniyle sonuçsuz kaldı. Bu geçici çözümün, Türkiye'nin hava savunma ihtiyacının karşılanmasında yetersiz kaldığı değerlendirilerek stratejik ihtiyaç olan hava savunma sisteminin üretilmesi ve geliştirilmesi için çalışmalar başlatıldı.
Süreç, 2019'da Türkiye'nin Rusya'dan S-400 füze savunma sistemini teslim almasıyla birlikte NATO tarihinin en derin krizlerinden birine dönüştü. S-400 alımı sonrasında Türkiye F-35 programından çıkarıldı ve CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act - Türkçede "Amerika'nın Düşmanlarına Karşı Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Yasası") yaptırımlarına maruz kaldı. S-400 sistemleri Türkiye'de aktif biçimde NATO ağına entegre edilmediği için operasyonel kullanımı da tartışmalı kaldı.
İran gerilimi
Konya'ya yapılacak konuşlandırmanın zamanlaması, bölgesel tehdit ortamıyla doğrudan örtüşüyor. NATO unsurları, Mart ayında İran'dan ateşlenen ve Türk hava sahasına yönelen birden fazla balistik füzeyi başarıyla engellemişti. MSB ve NATO'dan yapılan açıklamalarda Türkiye'nin hava sahasını tehdit eden füzelere karşı Doğu Akdeniz'de konuşlu NATO füze savunma sistemlerinin devreye girdiği duyurulmuştu. Bu tablo, Türkiye'nin hava savunma mimarisindeki boşlukları NATO için de güncel ve somut bir sorun haline getirdi.
Son olarak Ukrayna savaşında da aktif olarak rol alan SAMP/T sistemi, Türkiye de dahil olmak üzere birçok NATO müttefikinin hava sahası güvenliğine konuşlandırılan bataryalarıyla kritik katkılar sağlıyor.
Yaklaşan NATO zirvesi
Konunun 7-8 Temmuz'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nde de konuşulması bekleniyor. Türkiye'nin zirveye ev sahipliği yapacağı bu zirvede, İtalyan SAMP-T sisteminin Konya'ya konuşlandırılmasının ittifak içi dayanışmanın sembolik bir göstergesi olarak da okunduğu değerlendiriliyor.