NATO Genel Sekreteri Rutte, Avrupa’nın Washington’un güvenlik şemsiyesinden ayrılabileceği fikrine yönelik küçümseyici sözleri nedeniyle eleştirilerin hedefinde.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Avrupa Birliği'nin (AB) güvenlik ve savunmayla ilgili konularda en büyük müttefiki ABD'den bağımsızlığı konusundaki açıklamaları sonrası büyük bir tepkiyle karşılaştı.
Rutte'nin açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump’ın Danimarka’dan Grönland’ı cezai tedbirler yoluyla almaya yönelik girişiminin hemen ardından geldi.
Trump'ın Grönland'a yönelik ısrarlı söylemleri, yaklaşık 80 yıllık transatlantik ittifakı çöküşün eşiğine getirirken, bu benzeri görülmemiş kriz, Rutte’nin arabuluculuğunda varılan Arktik güvenliği anlaşmasıyla yatıştırılmıştı.
Rutte, pazartesi öğleden sonra Avrupa Parlamentosu (AP) üyelerine hitabında, Trump’ın ikili arasındaki özel mesajlaşmaları sızdırmasına atıfta bulunarak, “Başkan Trump iyi işler yaptığında onu överim ve mesajları yayınlamasından rahatsız olmam,” dedi.
“Eğer burada biri, Avrupa Birliği’nin ya da Avrupa’nın bir bütün olarak ABD olmadan kendini savunabileceğini düşünüyorsa, hayal kurmaya devam etsin. Yapamazsınız. Yapamayız. Birbirimize ihtiyacımız var.”
Rutte, Washington’un desteğinin yokluğunu telafi edebilmek için Avrupalı ülkelerin, mevcut hedef olan GSYH’nin yüzde 5’i yerine yüzde 10’unu savunmaya ayırmak zorunda kalacağını savundu.
“Kendi nükleer kapasitenizi inşa etmeniz gerekir. Bu da milyarlarca, milyarlarca avroya mal olur,” dedi. “Böyle bir senaryoda özgürlüğümüzün nihai güvencesi olan ABD’nin nükleer şemsiyesini kaybedersiniz. Yani, hadi bakalım, iyi şanslar!”
Rutte’nin Parlamento’daki çıkışı sosyal medyada hızla ilgi gördü, görüntüler geniş çapta paylaşıldı ve analistler tarafından tartışıldı.
Buna yanıt olarak Avrupa Komisyonu’nun baş sözcüsü Paula Pinho, siyasi odağın güvenlik ve savunma dâhil olmak üzere “çeşitli alanlarda” AB’yi “giderek daha dayanıklı” ve “giderek daha bağımsız” duruma getirmeye odaklanması gerektiğini söyledi.
“Rusya’dan fosil yakıt ithalatına olan bağımlılığımızı nasıl azalttığımıza dair anlatacak olumlu bir hikayemiz var,” diyen Pinho, salı öğleden sonra yaptığı açıklamada, “Benzer bağımlılıklar savunma ve kritik hammaddeler gibi diğer alanlarda da görülüyor,” ifadelerini kullandı.
“Bu bağımlılığı ve bu kırılganlığı azaltmak için yapılması gereken her şeyi yapıyoruz.”
Pinho, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in geçen hafta artan jeopolitik istikrarsızlık ve gerilimlere yanıt olarak daha fazla “Avrupa bağımsızlığı” çağrısı yaptığı konuşmasına da atıfta bulundu. Von der Leyen, özellikle yoğun tartışmalara sahne olan Arktik bölgesine özel vurgu yapan yeni bir güvenlik stratejisinin sinyalini de vermişti.
“Bir dizi önlemi tek bir amaç etrafında bir araya getiriyoruz,” diye devam etti Pinho. “Bu kademeli bağımsızlığı sağlayabilmek için.”
Michel: 'Trump benim babam değil'
Ancak Rutte'ye yönelik en sert tepki, "stratejik özerklik" kavramının ve kamu ihalelerinde "Made in Europe" tercihinin ateşli savunucularından Fransa'dan geldi.
Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot X hesabından yaptığı açıklamada, "Hayır, sevgili Mark Rutte. Avrupalılar kendi güvenliklerinin sorumluluğunu üstlenebilirler ve üstlenmelidirler. Amerika Birleşik Devletleri bile aynı fikirde. Bu, NATO'nun Avrupa ayağıdır," dedi.
Fransa'nın Avrupa işlerinden sorumlu bakan yardımcısı Benjamin Haddad da bu mesajın altını çizerek, Ukrayna'ya en büyük bağışı yapan ülkenin ABD değil, Avrupa olduğuna işaret etti.
Haddad DW'ye verdiği mülakatta, "(Savunma konusunda) çok daha ileri gitmek zorundayız. Başka bir seçeneğimiz yok. Daha acımasız, daha şiddetli hale gelen bir dünya görüyoruz. Danimarka'nın egemenliğine karşı Amerikan müttefiklerinden gelen tehditler görüyoruz," dedi.
"Artık meseleleri kendi elimize almanın ve güvenliğimizi savunmanın zamanı geldi. Ama gerçek şu ki: Avrupalılar zayıf değildir. Araçlarımız var, enstrümanlarımız var."
Rutte'nin konuştuğu komite toplantısına katılan önde gelen Fransız Parlamenter Nathalie Loiseau ise daha sert bir değerlendirmede bulundu.
Loiseau sosyal medya hesabından "Utanç verici bir andı," diye yazdı. "Rutte, Avrupalılara kaba davranmanın Trump'ı memnun edeceğini düşünüyor. Bir Trump fanatiğine ihtiyacımız yok. NATO'nun ABD ve Avrupa çabaları arasında yeniden denge kurması gerekiyor."
Öte yandan, Avrupa Konseyi'nin eski başkanı Charles Michel, geçen yıl İsrail ile İran arasında yaşanan savaş sırasında Trump'a "baba" dediği için NATO şefiyle alay etti. Trump daha sonra bu ifadeyi kendi dış politika kararlarını savunmak için kullanmıştı.
"Sevgili Mark Rutte, yanılıyorsunuz. Avrupa kendini savunacaktır. Ve Donald Trump benim babam değil," dedi Michel. "Avrupa'nın geleceği vizyon, cesaret ve liderlik gerektiriyor. Boyun eğme, teslimiyet ve kadercilik değil."