Açıklamaya göre program kapsamında, Danimarka’nın müttefiklerin bölgedeki operasyon kabiliyetlerini artırmayı hedefleyen çok alanlı tatbikat serisi Arctic Endurance ile Norveç’in, ittifak genelinden birliklerin katılımıyla düzenlediği Cold Response tatbikatı da yer alacak.
NATO, çarşamba günü “Arctic Sentry” (Kuzey Kutbu Nöbeti) programını başlatacağını duyurmaya hazırlanırken, yeni girişimin ABD Başkanı Donald Trump’ı yatıştırmaya yönelik bir “yeniden markalaşma” çalışmasından ibaret olduğu yönündeki eleştirilerle karşı karşıya kaldı.
Trump ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte arasında geçen ay Davos’ta yapılan görüşmede kararlaştırılan yeni çok alanlı faaliyet, bölgedeki 32 müttefikin çalışmalarını tek bir çatı altında toplayarak NATO’nun Kuzey Kutbu ve Yüksek Kuzey’deki varlığını güçlendirmeyi amaçlıyor.
Açıklamaya göre program kapsamında, Danimarka’nın müttefiklerin bölgedeki operasyon kabiliyetlerini artırmayı hedefleyen çok alanlı tatbikat serisi Arctic Endurance ile Norveç’in, ittifak genelinden birliklerin katılımıyla düzenlediği Cold Response tatbikatı da yer alacak.
Rutte gazetecilere yaptığı açıklamada, “Rusya’nın artan askeri faaliyetleri ve Çin’in Kuzey’e yönelik artan ilgisi karşısında daha fazlasını yapmamız kritik önemdeydi” dedi.
“İlk kez Kuzey Kutbu’nda yürüttüğümüz tüm faaliyetleri tek bir komuta altında birleştiriyoruz. Böylece yalnızca mevcut kapasitemizi daha etkin kullanmakla kalmayacak, aynı zamanda hangi alanlarda eksik olduğumuzu görüp bunları giderebileceğiz.”
Üst düzey bir NATO askeri yetkilisi, ittifakın Kuzey Kutbu’ndaki varlığının “zaman içinde dalgalanabileceğini” kabul etti ancak Arctic Sentry’nin bir yeniden markalaşmadan ibaret olduğu iddialarını reddetti. Yetkili, modelin NATO’nun Baltık bölgesindeki Baltic Sentry girişimi ve doğu kanadındaki faaliyetleriyle benzerlik taşıdığını, bu yapıların da zamanla geliştiğini vurguladı.
“Bu girişimin bir parçası da geniş ve zorlu bir coğrafya olan bölgeye dair farkındalığımızı artırmak” diyen yetkili, “Kuzey Kutbu’nda faaliyet göstermek özel yetkinlikler gerektiriyor. Ulusal faaliyetlerle NATO faaliyetlerini birbirine entegre etmek, tıpkı Baltık’ta yaptığımız gibi, gelişmeleri daha iyi takip etmemizi ve planlamamızı sağlar” ifadelerini kullandı.
Yetkili ayrıca, Arctic Sentry’nin ittifakın tehditlere “reaktif değil, proaktif” yaklaşımını yansıttığını savunarak, “Bir kablo kesme vakası ya da insansız hava aracı saldırısı gerçekleşene kadar beklemiyoruz. Bu tür olayların önüne geçmeye çalışıyoruz," dedi.
Başarının, müttefiklerin Rusya ve Çin’in Kuzey Kutbu’ndaki artan faaliyetlerine verdikleri yanıtların etkinliği üzerinden değerlendirileceğini, gelişmelere bağlı olarak stratejinin gözden geçirilip gerektiğinde uyarlanacağını söyledi.
Artan teyakkuz
Girişim, NATO’nun en yeni operasyonel karargâhı olan ve Aralık ayında sorumluluk alanı tüm Kuzey Kutbu ve Yüksek Kuzey’i kapsayacak şekilde genişletilen Norfolk Müşterek Kuvvet Komutanlığı tarafından yürütülecek.
Artan teyakkuz kararı, Trump’ın Danimarka Krallığı’na bağlı yarı özerk bir bölge olan Grönland’ı zorla ilhak edebileceği yönündeki açıklamalarının ardından geldi. Trump, Rusya ve Çin’in bölgedeki artan varlığını gerekçe göstererek ABD’nin ulusal güvenliği için Grönland’a ihtiyaç duyduğunu savunmuş ve Avrupalı müttefiklerini yeterince çaba göstermemekle suçlamıştı.
Atlantik’in iki yakası arasındaki gerilim, Trump ve Rutte’nin kamuoyuna açıklanmayan “Grönland’a ilişkin gelecekteki bir anlaşma çerçevesi” üzerinde uzlaşmasının ardından yatıştı. ABD, Grönland ve Danimarka arasında üçlü görüşmeler sürüyor.
Rutte, Rusya ve Çin’in Kuzey Kutbu’ndaki faaliyetlerinin “gerçek bir tehdit” oluşturduğunu belirterek şunları söyledi: “Deniz yollarının giderek açıldığını ve bunun artacağını görüyoruz. NATO topraklarının bu hayati bölümünü koruduğumuzdan emin olmamız gerekiyor.”
Önümüzdeki aylarda müttefik ülkelerin bölgeye ayrı ayrı askeri varlık konuşlandırması bekleniyor.
İngiltere de çarşamba günü yaptığı açıklamada, Norveç’te konuşlu İngiliz asker sayısının 3 yıl içinde binden 2 bine çıkarılacağını ve bu kuvvetlerin “NATO’nun Arktik Nöbetçi misyonunda rol üstleneceğini” duyurdu.