Trump’tan olası anlaşma sinyalleri gelirken İran, Orta Doğu’daki saldırıları artırdı

İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalarda temkinli ilerleme sinyali vermesinden saatler sonra, çarşamba günü Orta Doğu’daki ülkelere yeni bir füze dalgası başlattı.

REKLAM

REKLAM

28 Şubat’ta başlayan savaş, Tahran’ın Orta Doğu geneline yönelik saldırılarıyla daha da genişledi ve küresel enerji piyasalarını altüst etti.

İran Devrim Muhafızları, çarşamba günü erken saatlerde İsrail’e ve Kuveyt, Ürdün ile Bahreyn’de ABD güçlerinin bulunduğu üslere "hassas güdümlü" füze ve insansız hava araçlarından oluşan bir salvo ateşlendiğini açıkladı.

İnsansız hava araçları Kuveyt Uluslararası Havalimanı’ndaki bir yakıt tankını vurarak alev topuna neden olurken, Ürdünlü yetkililer başkent Amman yakınlarına şarapnel düştüğünü bildirdi. Bahreyn’de ise hava saldırısı sirenleri çaldı.

İran, uzun süredir çalkantılı bir bölgede görece güvenli sığınaklar olarak görülen Körfez ülkelerine de saldırdı. Bu durum turizm sektörünü vururken, büyük hava ulaşım merkezlerinin hedef alınması küresel hava trafiğini de felç etti.

Savaş Lübnan’ı da içine çekti. İsrail güçleri, İran destekli Hizbullah militanlarına yönelik operasyonlarını yoğunlaştırarak sınırdan yaklaşık 30 kilometre içerideki Litani Nehri’ne kadar olan alanın kontrolünü ele geçirmeyi hedefliyor.

İsrail ayrıca "İran terör rejiminin altyapısına" yönelik yeni füze saldırıları başlattığını duyurdu.

'Çok büyük bir hediye'

Füze ve insansız hava aracı saldırılarının hız kesmeden sürdüğüne işaret eden gelişmeler yaşanırken, Trump savaşı sona erdirmeye yönelik çabalarını artırıyor gibi göründü.

Savaşla ilgili günlük açıklamalarında tehditkâr bir tondan uzlaşmacı bir dile geçen ABD Başkanı, Washington’ın Tahran’la "şu anda müzakere halinde" olduğunu söyledi.

Trump, Oval Ofis’te gazetecilere yaptığı açıklamada, İran’ın kendisine "muazzam miktarda paraya değen çok büyük bir hediye" verdiğini söyledi. Bunun da "doğru insanlarla muhatap olduğumuzu" gösterdiğini belirtti.

Trump ayrıntı vermedi ancak bunun, ABD ve İsrail saldırılarının ardından İran’ın büyük ölçüde abluka altına aldığı ve küresel enerji fiyatlarını sıçratan Hürmüz Boğazı ile ilgili olduğunu söyledi.

Bazı medya kuruluşları, Trump’ın savaşı sona erdirmeye yönelik olası bir arabuluculuk teklifinde bulunan Pakistan üzerinden İran’a 15 maddelik bir plan gönderdiğini bildirdi.

Trump’ın İran’la görüşme isteğine ilişkin muğlak açıklamaları arasında, Tahran’ın "asla nükleer silaha sahip olmayacağını kabul ettiği" yönündeki iddiasını yinelemesi de yer aldı.

İran, 2015’te tartışmalı nükleer programına geniş kapsamlı sınırlamalar getiren bir anlaşmayı kabul etmişti. Ancak ABD bu anlaşmadan Trump’ın ilk başkanlık döneminde çekilmişti.

ABD Başkanı’nın bir anlaşma umudunu dile getirmesine rağmen, Wall Street Journal Washington’ın Orta Doğu’ya ilave üç bin asker göndermeyi planladığını yazdı.

İranlı yetkililer ise şu ana kadar herhangi bir resmi görüşmeyi doğrulamadı.

Ayetullah Ali Hamaney’in ölümünün ve halefi Mücteba Hamaney’in kamuoyu önüne çıkmamasının ardından, Devrim Muhafızları’nın merkezi olmayan bir şekilde hareket ettiğine dair haberler sürerken, Tahran’da kontrolün kimde olduğu ya da gerçekten bir otorite olup olmadığı belirsizliğini koruyor.

Tahran 'düşman olmayan' gemilerin Hürmüz'den geçişine izin verecek

Taraflar karşılıklı saldırılarını sürdürürken, dünyanın ham petrolünün beşte birinin geçtiği kritik güzergâh olan Hürmüz Boğazı üzerindeki odak da devam etti.

Tahran, Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) aracılığıyla yayımlanan mesajında, boğazdan "düşmanca olmayan gemiler" için güvenli geçiş sağlanacağını bildirdi.

Bununla birlikte IMO, İran Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına dayanarak ABD ve İsrail’e ait gemilere geçiş izni verilmeyeceğini aktardı.

Krizin ekonomik etkisi dünya genelinde hissedilmeye başladı. Hükümetler enerji tüketimini azaltmanın yollarını ararken, hava yolu şirketleri de uçuşlarını azaltıyor.

Ancak İran’ın bu taahhüdü ve Trump’ın daha uzlaşmacı tonu, Asya işlemlerinde borsaları yukarı taşırken petrol fiyatlarını aşağı çekti.

Hürmüz Boğazı’ndaki daralmanın daha geniş etkileri, AFP’ye konuşan üst düzey bir Dünya Ticaret Örgütü yetkilisinin uyarısıyla da ortaya kondu.

Jean-Marie Paugam, AFP’ye verdiği röportajda, "Bugün en büyük kaygı konusu gübreler. Gübre kalmazsa bu yalnızca miktarları değil, fiyatları da etkiler," dedi.

Paugam, "Bu etkinin sonucu ertesi yıl daha da ağırlaşır: Hasatlar küçülür, fiyatlar yükselir," diye konuştu.