Hürmüz'deki gerilim, ABD ablukasının başlamasıyla temkinli bir bekleyişe dönüştü

Hürmüz Boğazı'nın ABD tarafından 15 savaş gemisiyle ablukaya alınması, deniz trafiğinin seviyesinin de gösterdiği üzere gergin ama temkinli bir bekleyiş içinde başladı. ABD ile İran arasında kırılgan ateşkes halen sürdüğü için şu ana kadar herhangi bir askeri çatışma bildirimi yapılmadı.

REKLAM

REKLAM

ABD, İran ve diğer aktörler arasındaki mesaj trafiği sürerken, piyasalar ateşkesin durumunu ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri izliyor. Bu nedenle petrol fiyatları da yükselip düşmeye devam ediyor.

ABD ablukasının başlamasından saatler sonra ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın temas kurduğunu açıkladı. Trump, Pakistan'daki geçen haftaki görüşmelerin çökmesinin ardından ve sosyal medyada İran gemilerinin ABD öncülüğündeki Hürmüz ablukasını tehdit etmesi halinde "ortadan kaldırılacağını" söylemesinden sonra, Tahran'ın anlaşmayı "çok istediğini" öne sürdü.

Pakistan salı sabahı yaptığı açıklamada, ABD ile İran arasında olası yeni bir müzakere turu üzerinde çalıştığını duyurdu.

Trump pazartesi geç saatlerde, "Size karşı tarafın bizi aradığını söyleyebilirim. Gerçekten anlaşma yapmak istiyorlar... Bu sabah doğru kişiler, uygun kişiler tarafından arandık," dedi.

ABD'nin İran limanları ve İran gemilerine yönelik ablukası pazartesi günü geç saatlerde başladı. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ablukanın İran limanlarına giren ya da çıkan deniz trafiğine odaklandığını, bu kapsamda Basra Körfezi ve Umman Körfezi'ndeki İran limanları da dahil olmak üzere İran limanlarına gidiş ve gelişlerin hedef alındığını açıkladı. ABD güçlerinin ise İran dışındaki limanlara gidiş ya da bu limanlardan geliş yönündeki seyrüsefere izin vereceği belirtildi.

İran'ın 'haraç düzenini' kabul etmek

İran, limanlarına yönelik ABD ablukasına karşılık vereceği uyarısında bulunarak, "tehdit edilmesi" halinde bölgedeki hiçbir limanın "güvende olmayacağını" söyledi.

İran Devrim Muhafızları (IRGC), yarı resmi Tesnim haber ajansına yaptığı açıklamada "tüm trafiğin silahlı kuvvetlerin tam kontrolü altında olduğunu" belirtti ve "yanlış bir hamlenin düşmanı boğazdaki ölümcül girdaplara hapsedeceğini" ekledi.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Savaş Çalışmaları Enstitüsü'nün (ISW) değerlendirmesine göre ABD Donanması, İran ve İran onaylı gemilerin boğaza giriş ve çıkışını engellemeye çalışıyor.

Buna karşılık İran da diğer tüm gemilerin boğaza girişini ve çıkışını engelliyor. Bu nedenle boğazdan geçen tek gemiler İran'a ait ya da İran tarafından onaylanmış gemiler oluyor.

ISW, "İran onaylı bu gemiler, İran'ın haraç düzenini kabul ediyor ve gemileri İran karasularına girmeye zorlayan, İran'ın tek taraflı olarak dayattığı trafik ayrım şemasını kullanıyor," dedi.

Düşünce kuruluşu ayrıca, "Boğazdan geçen gemilerin çok azı, İran karasularından seyredenler dışında geçiş yapıyor," değerlendirmesinde bulundu. Kuruluş, İran'ın saldırı tehditleri ile sınırlı sayıdaki mayını kullanarak, İran karasuları dışında kalan tüm suyolunu "tehlikeli alan" ilan ettiğini, ardından da İran karasularında geçiş için ücret dayattığını belirtti.

Pekin, Tahran'la anlaşma sağladı

ABD'nin Hürmüz uygulaması başlarken Çin, ihtiyaç duyduğu petrol sevkiyatlarının Hürmüz Boğazı'ndan geçebilmesi için İran'la kendi anlaşmasını yaptığının sinyalini verdi ve ABD'yi doğrudan müdahale etmemesi konusunda uyardı.

Çin Savunma Bakanı Amiral Dong Jun, Çin'in "İran'la ticaret ve enerji anlaşmaları bulunduğunu ve başkalarının işlerimize karışmamasını beklediğini" açıkladı.

Çin Savunma Bakanı, "İran Hürmüz Boğazı'nı kontrol ediyor ve boğaz bize açık," dedi. Bu açıklama, Çin'in, İran'ın boğazdaki deniz trafiğini kontrol ettiği yönündeki iddialarını tanıdığına işaret etti.

Gemi takip verilerine göre Çin'e ait Rich Starry adlı tanker salı sabahı Hürmüz Boğazı'ndan geçti. Ancak tanker Birleşik Arap Emirlikleri'nin Şarika Limanı'ndan ayrıldığı için ABD ablukasına tabi değildi.

Sevkiyat verileri, Çin'e gitmekte olan iki başka tankerin daha Hürmüz'e girmeye çalıştığını ancak daha sonra geri döndüğünü gösterdi.