Tahran'ın ABD'nin son önerisine verdiği yanıtın ayrıntıları ortaya çıkarken, İran pazartesi günü Avrupa ülkelerini Hürmüz Boğazı'na savaş gemisi göndermemeleri konusunda uyardı.
Tahran yönetimi, nükleer yakıt, yaptırımların kaldırılması ve Lübnan’da ateşkesi içeren şartlı bir teklif sunarken, Avrupa ülkelerine Hürmüz Boğazı'na savaş gemisi göndermemeleri konusunda sert bir uyarıda bulundu.
REKLAM
REKLAM
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, Avrupa ülkelerinin kendi çıkarlarına zarar verecek hamlelerden kaçınması gerektiğini belirterek, Basra Körfezi’ne yapılacak herhangi bir askeri müdahalenin enerji fiyatlarını yükselteceği uyarısında bulundu.
Baghaei, "Bu savaş etik dışı olduğu kadar hukuksuzdur. ABD ve İsrail saldırganlığı başlattı; Avrupa ülkeleri bu meseleye dahil edilmek için kandırılmamalıdır," dedi.
Uyarı, İran'ın bugüne kadar kamuoyuna tam olarak açıklanmayan müzakere pozisyonunun resmi açıklamalar ve basında çıkan haberlerle netleşmesi üzerine geldi.
Teklifte neler var?
İran devlet ajansı IRNA, Tahran'ın cevabını Pakistan'ın arabuluculuğuyla Washington'a ilettiğini bildirdi.
Al Mayadeen ve Wall Street Journal ise isimsiz kaynaklara dayandırdıkları haberlerinde, İran'ın pozisyonunu özetleyen çok sayfalı bir belgeden bahsetse de her iki haberde de önemli eksiklikler olduğu belirtiliyor.
Haberlere göre İran, denizcilik kısıtlamalarının hafifletilmesiyle bağlantılı olarak düşmanlıkların ilk aşamada durdurulmasını ve ardından 30 günlük bir süre içinde aşamalı nükleer görüşmeler yapılmasını öneriyor.
Tahran ayrıca, yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumunun bir kısmını seyreltmeyi ve kalan stoklarını üçüncü bir ülkeye aktarmayı önerirken, nükleer altyapısının tamamen sökülmesini reddediyor ve görüşmelerin çökmesi halinde aktarılan malzemelerin iade edileceğine dair garanti talep ediyor.
İran'ın ayrıca, yaptırımların hafifletilmesi ve savaşla ilgili zararların tazmin edilmesi çağrılarının yanı sıra, ABD'nin talep ettiği uzun vadeli askıya almadan daha kısa bir süre için zenginleştirmede geçici bir duraklamayı şartlı olarak kabul ettiği söyleniyor.
İran Devrim Muhafızları'na bağlı Tasnim haber ajansının aktardığı ismi açıklanmayan İranlı bir kaynak, Wall Street Journal'ın haberinin bazı bölümlerinin doğru olmadığını söyledi.
Baghaei İran'ın temel taleplerini teyit ederek bunları "meşru ve makul" olarak nitelendirdi: dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, Tahran'ın ABD'nin İran gemilerine karşı "deniz korsanlığı" olarak adlandırdığı duruma son verilmesi ve Hürmüz Boğazı'nda güvenli seyrüseferin garanti edilmesi.
Ayrıca herhangi bir anlaşmanın İran için kırmızı çizgi olarak nitelendirdiği Lübnan'da ateşkesi de içermesi gerektiğini söyledi.
'Yapılması gereken çok şey var'
İran'ın yanıtını "kabul edilemez" olarak nitelendirmeden kısa bir süre önce konuşan ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarına erişim sağlayacağını söyledi ve ilgili yerlere yaklaşılması halinde olası askeri harekât konusunda uyardı.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'ın nükleer kapasitesinin ve zenginleştirilmiş materyallerinin ortadan kaldırılması gerektiğinde ısrar ederek "daha yapılacak çok şey olduğunu" söyledi ve askeri seçenekleri göz ardı etmeyi reddetti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun Rusya'ya transfer edilebileceği yönündeki önerisi üzerine Baghaei, İran'ın şu aşamada savaşı sona erdirmeye odaklandığını belirtti.
"Nükleer mesele, İran'ın malzemeleri ve zenginleştirme ile ilgili konularda daha sonra ne gibi kararlar alınacağı ve hangi seçenekleri değerlendirebileceğimize gelince, bunlar zamanı geldiğinde ele alacağımız konulardır," ifadelerini kullandı.
Baghaei ayrıca, savaşın bile İran'ın nükleer programını yok edemediğini söyleyen ve nükleer tesislere derhal erişim çağrısında bulunan Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Genel Direktörü Rafael Grossi'yi de eleştirdi.
Baghaei, İran'ın tesislerinin askeri bir saldırıdan sağ çıkmasının beklenip beklenmediğini sorguladı ve Grossi'nin sözlerinin teknik görevini terk ettiğini doğruladığını söyledi.
Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun güvenilirliğinin yeniden tesis edilebilmesi için Grossi'nin İran'ın nükleer tesislerine yönelik ABD ve İsrail saldırılarını açıkça kınaması ve bunların tekrarlanmasını önleme taahhüdünde bulunması gerektiğini ifade etti.