2050'ye kadar her yıl süper mikropların kansere kıyasla daha fazla can alması bekleniyor. Japon ilaç uzmanları, antibiyotik direncini sağlığımız ve ekonomimiz için büyük bir tehdit olarak görüyor.
“Yeni antibiyotiklere ihtiyacımız var,” diye çağrıda bulundu Shionogi Europe'un Fransa Genel Müdürü Estelle Fruchet.
REKLAM
REKLAM
Bu kulağa çok yeni bir uyarı gibi gelmeyebilir ama çağrısının arkasındaki istatistikler hepimizi endişelendirmeli.
The Big Question'ın bu bölümünde Estelle, antimikrobiyal direncin neden bir sonraki ekonomik krize dönüşebileceğini konuşmak için stüdyoda Angela Barnes'ın konuğu oldu.
Ölümler, raporlu günler ve düşen verimlilik
Antimikrobiyal direnç (AMR), bakterilerin mutasyona uğrayarak antibiyotiklerle öldürülemez hale gelmesi için kullanılan teknik terim. Bu yüzden hepimize bu ilaçları gelişigüzel kullanmamamız söyleniyor.
“Mesleğe başladığım 25 yıl önce, basit bir öksürük için bile çok sayıda antibiyotik reçetesi yazılıyordu. Ve ne kadar çok kullanırsanız, bakterilerin direnç kazanma ihtimali o kadar artar,” diye anlattı Estelle.
Dirençli bakterilere karşı tedavi seçeneklerinin azalması, önlenebilir ölümlerin sayısını hızla artırıyor.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi'ne (ECDC) göre, AMR kaynaklı enfeksiyonlar AB'de her yıl 35 binden fazla ölüme yol açıyor.
Küresel ölçekte bu sayı yılda yaklaşık 1,3 milyon kişi. Yani kabaca Prag, Dublin ya da Helsinki'nin nüfusuna denk.
AMR ekonomiyi nasıl etkiliyor?
Artan hastalık vakaları ve uzayan hastane yatışları, zaten zorlanan sağlık sistemleri için daha yüksek tıbbi maliyetler, hastalar için gelir kaybı ve işverenler için düşen verimlilik anlamına geliyor.
Bu durumun Avrupa'ya yıllık maliyeti şimdiden yaklaşık 12 milyar avro ve bu rakamın daha da artması bekleniyor.
Kontrol altına alınmazsa, 2024 tarihli bir Lancet yayını, bugün ile 2050 arasında dünya genelinde toplam 39 milyon kişinin AMR'nin yol açtığı enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybedebileceğini öngörüyor. Buna göre, dünyaya her yıl 412 milyar dolar (352 milyar avro) ilave sağlık harcaması ve 443 milyar dolar (379 milyar avro) tutarında işgücü verimliliği kaybı maliyeti yükleneceği tahmin ediliyor.
Daha karamsar senaryolarsa 1 trilyon dolarlık ek sağlık harcaması ve küresel yıllık GSYH'de yüzde 3,8'lik bir kayıp öngörüyor.
Maliyetlerin yükseldiği yerde, yaşam kalitesinin düşmesi de kaçınılmaz olabilir.
AMR'yi çözmek mümkün mü?
İlaç sektörünün büyük bölümü çoktan yeni antibiyotik geliştirmekten vazgeçmiş durumda. Shionogi ise ısrarla devam eden az sayıdaki şirketten biri.
Yeni bir ilaç geliştirmek yaklaşık 1 milyar avroya ve 10-15 yıla mal oluyor ve projelerin yüzde 95'i başarısızlıkla sonuçlanıyor. Antibiyotiklerdeki özgün sorun ise, bu ilaçların piyasa fiyatlarının oldukça düşük olması ve kullanımının kısıtlı tutulmak zorunda olması; dolayısıyla bir antibiyotik geliştirme yatırımının getirisi iş açısından cazip görünmüyor.
“Biz buna bozuk bir piyasa diyoruz,” dedi Estelle, The Big Question'a konuşurken.
“Yeni bir ekonomik modele ihtiyacımız var. Hükümetlerin bu konuda düşünmesi ve sektör için daha cazip hale getirecek yeni finansman düzenekleri önermesi gerekiyor.”
Birleşik Krallık, inovasyonu teşvik etmek için informel adıyla “Netflix modeli” olarak bilinen bir abonelik sistemini hayata geçirdi. Bu modelde Ulusal Sağlık Sistemi, hayati antibiyotiklere erişim karşılığında, kullanım miktarından bağımsız olarak ilaç şirketlerine sabit bir yıllık ücret ödüyor.
“Bu model Birleşik Krallık'ta pilot olarak uygulandı; yani işliyor ve bence Fransa gibi diğer ülkelerde de hayata geçirilebilir,” diye önerdi Estelle.
Ancak ilaç şirketi yöneticisine göre, AMR'ye karşı mücadelede başarı için doktorlar, politika yapıcılar, hükümetler ve daha geniş anlamda sektör arasında işbirliği şart.
Antibiyotik kullanımını 2030'a kadar yüzde 20 azaltma hedeflerine rağmen, AB'de tüketim 2024'te arttı.
Antibiyotik kullanımının yalnızca insanlarda değil, hayvanlarda ve tarımda da azaltılması; bununla birlikte yeni ilaç geliştirilmesini teşvik etmek için hem itici hem çekici teşvik mekanizmalarının devreye sokulması hayati önem taşıyor.
“Uluslararası işbirliği de gerekli, çünkü bakteri her yerde,” diye sözlerini tamamladı Estelle.
The Big Question , Euronews Business'ın, bugünün gündemindeki en önemli konuları sektör liderleri ve uzmanlarla masaya yatırdığı bir dizi programdır.
Shionogi Europe ile AMR üzerine yapılan kapsamlı tartışmayı izlemek için yukarıdaki videoyu izleyin.