Katar, ABD-İran arabuluculuğunun ileri aşamada olduğunu, ancak şu an doğrudan görüşme beklenmediğini açıkladı; Hürmüz'de serbest geçişin yeniden sağlanmasını ve Gazze yol haritasının tam uygulanması için İsrail'e baskı çağrısı yaptı.
Katar, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında, daha fazla tırmanmayı önleyecek ve doğrudan görüşmeleri yeniden başlatacak “kısa vadeli bir çözüme” ulaşma çabalarının ileri bir aşamada olduğunu ve taslak metinlerin bölgesel arabulucular aracılığıyla iki taraf arasında dolaşımda bulunduğunu söylüyor.
REKLAM
REKLAM
Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Dr. Macid el Ensari salı günü yaptığı açıklamada, Katar'ın Washington ile Tahran arasında fikir ve öneri alışverişi yapılması için Umman ve Pakistan'la birlikte çalıştığını ve “bütün bölgenin artık birlikte hareket ettiğini”, yeni bir tırmanmayı önlemek ve çözüm bulmak amacıyla taraflar arasında fikir alışverişi yapıldığını belirtti.
“Şu anda önceliğimiz gerilimin tırmanmasını önlemek, boğazı yeniden açmak ve taraflar arasında diplomasinin kapısını tekrar aralamak” diye konuştu El Ensari Doha'da gazetecilere.
“Tüm taraflarla yürütülen çabaların hâlâ sürdüğünü teyit edebiliriz” diyen Katar Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, “Şu anda konuşurken bile diplomatik bir çözüme ulaşmayı hedefliyoruz. Sahada yürütülen ve oldukça ileri safhalara gelmiş güncel girişimler var” ifadelerini kullandı.
Bu açıklamalar, müzakerelerin yürütülüp yürütülmediği konusunda Washington ile Tahran'dan gelen çelişkili iddialara önemli bir gerçeklik testi niteliği taşıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada görüşmelerin sürdüğünü söylemiş ve diplomatik girişimi İran'ın daha ileri askerî adımlar atılmadan önce bir anlaşma imzalaması için “son fırsatı” olarak nitelendirmişti.
İran, Amerika Birleşik Devletleri ile müzakere yürüttüğünü reddetti, ancak Tahran, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer konusunda Umman'la görüşmeler yaptığını açıkladı.
El Ensari, doğrudan ABD-İran görüşmelerinin şu aşamada takvimde olmadığını, ancak arabulucuların taraflar arasında hâlâ fikir ve öneri taşıdığını ve “görüşmeleri yakın zamanda yeniden başlatabilirsek, bölgemizde yeniden bir barış ortamına dönmemize yardımcı olacak büyük bir anlaşmaya doğru ilerleyebileceğimiz” konusunda umutlu olduklarını söyledi.
Ayrıca son iki haftadır diplomatik çabalarda Umman'ın giderek daha belirgin bir rol üstlendiğini, Doha'nın Maskat'la yakın eşgüdüm içinde çalıştığını belirtti.
“Arabulucular Katar, Pakistan ve şimdi de Umman, bu konuda hep birlikte çalışıyor” dedi.
“Taraflar arasındaki görüşmeleri kolaylaştırmak ve fikir ile taslak metin alışverişini sağlamak için Ummanlılarla çok yakın bir koordinasyon içindeyiz.”
Belirli bir taslak anlaşmanın karşılıklı olarak iletilip iletilmediği sorulduğunda El Ensari, masada tamamlanmış bir belge bulunduğunu doğrulamaktan kaçındı.
“Bu işin doğasında taslakların sürekli el değiştirmesi vardır” dedi.
“Belirli bir taslak hakkında yorum yapmayacağım; ancak olası bir anlaşmaya ilişkin bazı metinlerin kaleme alındığını ve taraflar arasında dolaşıma sokulduğunu söyleyebilirim.”
Hürmüz'de serbest seyrüsefer artık ana odak
Arabuluculuğun kısa vadeli hedefi, “doğrudan görüşmeleri yeniden canlandırmaya yardımcı olacak” kısa süreli bir anlaşma sağlamak; şu anda asıl odak ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması.
“Şu anda odak noktamız gerilimin tırmanmasını önlemek, boğazı yeniden açmak ve taraflar arasında diplomasinin kapısını tekrar aralamak” dedi El Ensari.
Dışişleri yetkilisi, “Şu anda bölgemizde görmek istemediğimiz şey büyük bir tırmanma; oysa gelişmeler tam tersini gösteriyor” diye ekledi.
Trump, anlaşmanın ilk aşamasının Hürmüz'ün derhal yeniden açılmasını, ikinci aşamasının ise İran'ın nükleer programının ele alınmasını öngördüğünü söyledi.
Ticari deniz taşımacılığı, getirilen kısıtlamalar ve ticari gemilere yönelik saldırılar nedeniyle ciddi biçimde sekteye uğradı. Bir yük gemisinin salı sabahının erken saatlerinde Umman açıklarında tanımlanamayan bir mühimmatla vurulduğu bildirildi; açıklama Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları ajansından yapıldı.
El Ensari, Katar'ın önceliğinin seyrüsefer özgürlüğünü yeniden tesis etmek ve boğazın siyasi baskı aracı olarak kullanılmasını engellemek olduğunu söyledi.
“Oradaki statükoda herhangi bir değişikliği kabul etmemiz mümkün değil” dedi. “Herkesin Hürmüz Boğazı'nı bugüne kadar olduğu gibi kullanmasına imkân tanıyacak diplomatik bir çözüm arayışı içindeyiz.”
Boğazın yönetimine ilişkin gelecekte kurulabilecek her türlü sistemin, olası mali düzenlemeler dahil, uluslararası hukuka uygun olması ve bölge genelinde uzlaşmaya dayanması gerektiğini belirtti.
“Bu, bir ya da iki ülkeyle ya da bir kesimle değil, bölgedeki bütün ülkelerle eşgüdüm içinde yapılmak zorunda” dedi.
El Ensari ayrıca bu suyolunun bir daha asla “siyasi ya da diplomatik şantaj aracı olarak veya bölgesel ya da uluslararası herhangi bir aktöre karşı baskı unsuru olarak” kullanılmaması gerektiğini vurguladı.
Bölge ülkelerinin tamamının üzerinde mutabık kalması halinde Katar'ın yeni bir yönetim düzenlemesini destekleyeceğini söyledi.
Katar'dan Gazze yol haritası konusunda İsrail'e baskı çağrısı
Ayrı olarak El Ensari, Gazze yol haritasının uygulanması için İsrail üzerinde uluslararası baskı kurulması çağrısında bulundu; Hamas'ın ve Filistin tarafının varılan mutabakata uyduğunu söyledi.
Yol haritası, savaşı sonlandırmayı ve Gazze'nin toparlanma ile yeniden inşa sürecine geçmesini öngören daha geniş plan çerçevesinde hem İsrail hem de Hamas için atılması gereken adımları sıralıyor.
“Hamas ve Filistin tarafı açısından, yol haritasında üzerinde mutabık kalınan her şeye riayet edildiğini gördük” dedi. “Beklentimiz, İsrail'in de aynısını yapması.”
El Ensari, uluslararası toplumu İsrail'i planı eksiksiz uygulamaya zorlamaya çağırdı.
“Uluslararası topluma, planın hayata geçirilmesi için İsrail üzerinde gerekli baskıyı kurması yönünde ısrarla çağrıda bulunuyoruz” dedi.
Ayrıca İsrail'e Gazze'den ve işgal altında tuttuğu diğer topraklardan çekilme çağrısı yaptı.
El Ensari, “Uluslararası hukuka uygun olarak İsrail'in işgal ettiği tüm topraklardan çekilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu işgali ne mevcut ne de geçmişteki güvenlik durumlarıyla meşrulaştırmak mümkündür” dedi.
El Ensari, yol haritasının eksiksiz uygulanmasının bölgeyi barışa giden bir yola sokabileceğini ve Gazze halkına iki yılı aşkın süredir maruz kaldığı bombardıman ile insani acılardan bir nebze de olsa nefes alma imkânı sunabileceğini söyledi.