Son yıllarda alınan bir dizi önleme rağmen pazarlama amaçlı telefon aramaları, Fransa'da günlük yaşamı zorlaştırmaya devam ediyor. Hükümet bu duruma karşı daha sert önlemler alma kararı aldı.
Fransa'da telepazarlama sona ermek üzere. En azından bugünkü haliyle... 11 Ağustos Salı günü, Emmanuel Macron hükümeti tarafından desteklenen ve kuralları sıkılaştırarak tüketicilerin rızası olmadan yapılan bu rahatsız edici aramaları yasaklayan kanun yürürlüğe girecek. Amaç, tüketicileri izinsiz ticari yönlendirmelerden ve savunmasız kişileri dolandırıcılık yöntemlerinden korumak.
REKLAM
REKLAM
Bundan böyle önceden izni alınmayan tüketicilerle iletişime geçmek yasa dışı sayılacak. Rekabet, Tüketici İşleri ve Sahtecilikle Mücadele Genel Müdürlüğü (DGCCRF) Büro Başkanı Alice Vilcot, verilen onayın "istendiği zaman geri çekilebileceğini" belirtiyor.
Ancak bu uygulamaya iki durumda izin verilmeye devam edilecek: Şirketin, satın alma, mağaza ziyareti veya doldurulan bir form aracılığıyla onayınızı daha önceden almış olması ve aramanın hali hazırda imzalanmış bir sözleşmeyle ilgili olması.
Hükümet, yasanın tüketicilerin yıllardır süren şikayetlerine bir yanıt olduğunu vurguluyor. Yetkililerin tahminlerine göre Fransa'daki insanların yaklaşık dörtte üçü her hafta en az bir istenmeyen pazarlama araması alıyor; birçoğu ise bundan çok daha fazlasına maruz kalıyor.
İçerik üreticisi Micode da YouTube kanalında aynı soruna dikkat çekiyor. Birkaç ay süren kapsamlı araştırmasında Micode; agresif tekniklerden, mağdurların yasal yollara başvurmasını engelleyen yöntemlere kadar bu arama kampanyalarının nasıl yürütüldüğüne ışık tutuyor.
2024 yılında 11 tüketici örgütü ortak bir bildiri yayımlayarak yasaq çağrısında bulunmuş ve "sabit ve cep telefonlarına yapılan sayısız pazarlama aramasıyla tüketicilerin maruz kaldığı amansız tacizi ve günlük hayatın rutin parçası haline gelen bu müdahaleyi" kınamıştı.
Yasayı ihlal edenlere verilecek cezalar ise oldukça ağır olacak. Gerçek kişilere arama başına 75 bin euroya kadar idari para cezası kesilebilecek. Şirketler için ise ceza miktarı arama başına 375 bin euroya kadar çıkabilecek.
Şimdiye kadar alınan önlemler etkisiz kaldı
Son 15 yılda çok sayıda önlem hayata geçirildi: 06 veya 07 ile başlayan cep telefonu numaralarından arama yapılması, günün belirli saatlerinde veya hafta sonlarında pazarlama araması yapılması yasaklandı. Ancak bu yasaklar sadece Bireysel Eğitim Hesabı, engelli/yaşlılara yönelik ev düzenlemeleri veya enerji verimliliği restorasyonu gibi birkaç sektörle sınırlı kalmıştı. Yeni düzenlemeyle birlikte kısıtlama neredeyse tüm sektörleri kapsayacak.
Uygulanan bir diğer önlem ise aranmak istemeyen kişilerin bir platforma kaydolması yöntemiydi. Maliye Bakanlığı (Bercy), "Böylece arama listesinden çıkma (opt-out) sisteminden, önceden onay alma (opt-in) esasına dayalı bir sisteme geçiyoruz" açıklamasında bulundu.
Ancak tüketici derneği Que Choisir için mücadele burada bitmeyecek. Dernek Başkanı Marie-Amandine Stévenin, telefon aramalarından mahrum kalan "birçok dolandırıcının oyun alanını değiştirerek kapıdan pazarlama yöntemine yöneleceği" konusunda uyarıda bulunuyor. Stévenin, şimdiden bu uygulamanın da düzen altına alınmasını talep ediyor.
Fas'ta endişe hâkim
Fransa'nın yeni yasası Fas'ta endişeyle karşılandı. Fas İstihdam Bakanı Younes Sekkouri, milletvekillerine yaptığı açıklamada ülkedeki çağrı merkezlerinde 50 bine yakın istihdamın risk altında olduğunu belirtti. Sekkouri, sektörün yaklaşık 100 milyon dolar yatırım çektiğini ve ülkede yıllık bir milyar dolardan fazla gelir yarattığını ifade etti.
Düşük iş gücü maliyetleri, geniş Fransızca konuşan nüfus ve nispeten zayıf sendikal yapı; Fas'ı uluslararası şirketler, özellikle de maliyetlerini düşürmek isteyen Fransız firmaları için cazip bir merkez haline getirmişti.
Fas Dış Kaynak Kullanımı Hizmetleri Federasyonu Başkanı Youssef Chraïbi, yerel Le Matin gazetesine yaptığı açıklamada Fransız pazarının tarihsel olarak sektör gelirinin yüzde 80'inden fazlasını oluşturduğunu söyledi. Sektörün geleneksel çağrı merkezi hizmetlerinin ötesine geçerek çeşitlendiğini belirten Chraïbi, "Saf tele-pazarlama artık toplam faaliyetin yalnızca yüzde 15 ila yüzde 20'sini kapsıyor" dedi.
Diğer ülkelerdeki uygulamalar
Almanya 2009 yılından bu yana benzer bir sistemi uyguluyor. Hollanda ise geçen ay pazarlama kurallarını daha da sıkılaştırdı. Ülke istenmeyen pazarlama aramalarını zaten yasaklamıştı; yeni kurallarla birlikte şirketler artık önceden izin almadan kendi müşterilerini bile tanıtım teklifleri için arayamıyor.
Diğer birçok ülke ise arama listesinden çıkma esasına (opt-out) dayalı sistemleri benimsiyor. Amerika Birleşik Devletleri'nde vatandaşlar "Ulusal Aramayın Kaydı" (National Do Not Call Registry) sistemine kaydolarak istenmeyen pazarlama aramalarını azaltabiliyor.
Kanada'nın kendi "Aramayın Listesi" (Do Not Call List) bulunurken, İngiltere'de ise Telefon Tercih Hizmeti (Telephone Preference Service) uygulanıyor. Kayıtlı kişileri arayan şirketlere arama başına 500 bin sterline (583 bin euro) kadar ceza kesilebiliyor.