İspanya'da tam 12 özerk bölge, yarımadada yüz yıldan uzun süredir tanık olunmayan astronomik bir olaya ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Bu tarihi olay, ülkenin iç kesimlerinde büyük bir ekonomik canlanmayı da beraberinde getirecek.
İspanya, Titanic’in Kuzey Atlantik'in sularına gömülmesinden sadece iki gün sonra, 15 Nisan 1912'de son tam güneş tutulmasını yaşamıştı. Tutulma hattının alışılmadık derecede dar olması nedeniyle "hibrit" olarak sınıflandırılan bu olay, sadece birkaç saniye sürmüştü. İspanya Astronomi Derneği'nin (SAE) yayınladığı derginin 33'üncü sayısında, bu kısa anlara tanıklık eden Galicyalı vatandaşların ifadelerine yer verilmişti.
REKLAM
REKLAM
Ourense'de öğretmenlik yapan Tomás Martínez, saat 11:49'da tanık olduğu olayı şu sözlerle aktarmıştı: "Manzara hüzünlü ve solgundu, soğuk ise oldukça şiddetliydi. Tavuklar tüneyecek yer arıyordu; civcivleri olan bir tavuğun yavrularını kanatlarının altına sakladığını gördüm."
O günden bu yana ilk kez İspanya, 12 Ağustos 2026 ve 2 Ağustos 2027 tarihlerinde üst üste iki tam güneş tutulmasına ve ardından 26 Ocak 2028'de gerçekleşecek bir halkalı güneş tutulmasına ev sahipliği yapacak. Bu üçleme, 21. yüzyıl Avrupa'sında eşi benzeri olmayan bir astronomik şölen oluşturacak.
Ağustos 2026'daki ilk tam tutulma; Kuzey Sibirya, Grönland'ın doğu kıyısı ve İzlanda'nın batısından geçtikten sonra İspanya'da 293 kilometre genişliğindeki bir hat üzerinde, 12 özerk bölgede tam olarak izlenebilecek. Kanada, ABD'nin kuzeydoğu kıyıları ve Kuzeybatı Afrika'dan ise yalnızca parçalı olarak görülebilecek olan bu tutulma, coğrafi şartlar nedeniyle İspanya için adeta ekonomik bir piyango niteliğinde.
Güneş tutulmaları, yalnızca Ay'ın Yeni Ay evresinde olduğu ve Güneş diskini tamamen örttüğü anlarda gerçekleşir. Bu esnada gökyüzünde karanlık bir küre belirirken, aniden kısa süreli bir gece karanlığı yaşanır. Madrid Planetaryumu'ndan astronomi uzamanı César González, 114 yıl önce öğretmen Martínez'in dile getirdiği gözlemleri bilimsel olarak şöyle açıklıyor: "Ay, Güneş'i tamamen kapladığı an parlaklık düşer. Gökyüzündeki en parlak yıldızları ve gezegenleri seçmeye başlarız. Kırsaldaysak kuşların sustuğuna şahit oluruz; çünkü gece çöktüğünü sanırlar. Sıcaklık 5 dereceye kadar düşebilir ve hafif bir rüzgar esmeye başlar."
İşte bu kısa an boyunca şanslı izleyiciler, özel onaylı (ISO 12312-2:2015 sertifikalı) tutulma gözlüklerini çıkarıp olayı çıplak gözle izleyebilir. Ancak parçalı evrelerde gözlüksüz bakmak hayati risk taşır; ultraviyole ve kızılötesi ışınlar retinada kalıcı hasara (güneş retinopatisi) yol açarak bulanık görme, kör noktalar ve ışık hassasiyetine neden olabilir.
İspanya genelinde tam tutulma süresi 1 dakika 48 saniyeyi geçmeyecek. Tutulma hattı İspanya'ya kuzeybatıdaki Galisya'dan saat 19:27 civarında girecek ve saat 20:35 sularında Balear Adaları'nda sona erecek. Madrid veya Salamanca gibi hattın hemen dışında kalan şehirlerde ise yüzde 92'yi bulan derin bir parçalı tutulma yaşanacak.
İspanya'nın iç kesimlerinde oteller doldu
Tutulma; Soria, Guadalajara ve Teruel gibi nüfus yoğunluğu çok düşük olduğu için "İspanya'nın Sibiryası" olarak bilinen bölgelerin yanı sıra Galisya, Kastilya ve Leon, Asturias, Cantabria, Bask Bölgesi, Navarra, Aragon, Katalonya'nın güneybatısı, Valensiya ve Balear Adaları'nın üzerinden geçecek.
İspanya Kırsal Kalkınma Ağı, bu üç tutulmanın genel olarak yabancı turistlerin ilgisinden uzak kalan iç kesimlerde yaklaşık 1,4 milyar euroluk bir ekonomik etki yaratacağını tahmin ediyor. 2027'deki ikinci tutulma daha uzun sürecek (5 dakikaya kadar) ancak daha dar bir alanda (Cádiz, Málaga, Granada vb.) etkili olacak.
Kastilya ve Leon özerk yönetimi, bölgeye sadece ilk tutulma için 2 milyon ziyaretçi beklediğini açıklarken; Valensiya bölgesindeki otel rezervasyonlarında %80'lik bir patlama yaşandığı bildirildi.
İspanya'ya gelemeyen uzay meraklıları için Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Teruel'deki Javalambre Astrofizik Gözlemevi'nden tutulmayı canlı olarak yayınlayacak.