Ukrayna’da savaşı sürdüren Putin’den İran için arabuluculuk mesajı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalin beşinci yılına girildiği bir dönemde, İran ile ABD arasındaki savaşı sona erdirmek için “güçleri dâhilinde her şeyi” yapacaklarını söyledi. Putin, perşembe günü Türkmenistan’ın Hazar Denizi kıyısındaki Avazeh kentinde İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede konuştu. İran’ın savaşı sona erdirmek için gösterdiği çabaları “samimi” olarak nitelendirdi.

REKLAM

REKLAM

Pezeşkiyan, İran ile ABD’nin savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden ulaşıma açmak amacıyla öneri alışverişinde bulunduğunu söyledi. Tahran’ın önerileri gözden geçirerek değiştirdiğini ve arabulucular aracılığıyla ortak bir metin üzerinde uzlaşmayı hedeflediğini belirten Pezeşkiyan, ABD’nin devam eden saldırılarına rağmen müzakere masasından kalkmayacaklarını vurguladı.

Pezeşkiyan, “Görüşüyoruz ancak ABD ile her müzakere ettiğimizde yeniden saldırıyorlar. Buna rağmen müzakere masasını ve diyaloğu terk etmeyeceğiz,” dedi.

Önerilerde yapılacak değişiklikler tamamlandıktan sonra bunların arabuluculara sunulacağını belirten Pezeşkiyan, “Mevcut arabulucular aracılığıyla bir araya gelerek öneriler üzerinde uzlaşmamız gerekiyor,” ifadelerini kullandı.

Bu görüşme, Pezeşkiyan’ın göreve gelmesinden bu yana iki lider arasında yapılan yedinci toplantı oldu. İki lider, 7 Ekim’de, Putin’in doğum gününde gerçekleştirdikleri telefon görüşmesinde de bölgesel gelişmeleri ve İran-ABD müzakerelerini ele almıştı.

Putin ve Pezeşkiyan son olarak 1 Eylül’de Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü zirvesi kapsamında yüz yüze görüşmüştü.

Rusya, ABD ile İran arasındaki müzakerelerde arabulucu konumunda bulunmuyor. Görüşmelere şimdiye kadar Katar ve Pakistan öncülük etti.

Rusya ile İran arasındaki ilişkiler derinleşiyor

Rusya’nın 2022’nin başlarında Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana Moskova ile Tahran arasındaki askerî, diplomatik ve ekonomik ilişkiler güçlendi.

28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in ortak saldırılarıyla başlayan İran savaşı da iki ülke arasında siyasi ve maddi destek ile finansal iş birliği konularındaki temasları yoğunlaştırdı.

İran, 2022’den bu yana Rusya’ya Şahed tipi insansız hava araçlarının teknolojisini ve kısa menzilli füzeler sağladı. Moskova, Şahed teknolojisini daha sonra kopyalayarak Geran tipi kendi insansız hava araçlarını geliştirdi. Rusya bu araçları Ukrayna’daki sivil yerleşimlere ve altyapıya yönelik günlük saldırılarında kullanıyor.

Moskova ayrıca, Orta Doğu’da ABD çıkarlarını hedef alan saldırılarda kullanılmak üzere Tahran’a hedefleme bilgileri sağlamakla suçlanıyor.

Putin, iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025’te yüzde 21’den fazla arttığını ve 2026’nın ilk yedi ayında da benzer bir eğilim izlediğini söyledi. İlişkilerin, geçen yılın başlarında imzalanan kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde geliştiğini belirtti.

Pezeşkiyan ise mevcut koşulların ikili iş birliğini derinleştirmek için bir fırsat sunduğunu ifade ederek Tahran ve Moskova’nın daha hızlı ve güçlü bir koordinasyon sağlaması gerektiğini söyledi.

1 milyar dolarlık kredi ertelendi

İran devlet medyası, görüşmeden önceki günlerde Rusya’nın Tahran’a 1 milyar dolarlık kredi sağlamaya hazır olduğunu bildirmişti. Söz konusu kredinin, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Ali Laricani ile Putin arasında yapılan görüşmede kararlaştırıldığı belirtilen 20 milyar dolarlık paketin ilk dilimi olduğu aktarılmıştı.

İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı yarı resmî Fars Haber Ajansı, paranın aktarılması için gerekli hazırlıkların tamamlandığını ancak kredinin nasıl kullanılacağı konusunda İranlı yetkililer arasında yaşanan anlaşmazlıkların süreci engellediğini bildirdi.

Habere göre Tahran yönetimi, para transferinin tamamlanabilmesi için gerekli banka hesap numarasını Rusya’ya henüz iletmedi.

Aynı habere göre, İran Planlama ve Bütçe Kurumu fonları otomobil ithalatı ve gümrük vergisi tahsilatı için kullanmak istiyor. Petrol Bakanlığı parayı petrol ekipmanları için talep ederken, Tarım Bakanlığı ise temel emtia ithalatına ayırmayı hedefliyor.

İkili görüşme, dokuz eski Sovyet cumhuriyeti liderini bölgesel işbirliği gündemiyle bir araya getiren Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) zirvesinin arifesinde ve yine Türkmenistan'da düzenlenen ayrı bir Hazar Denizi çevre konferansının hemen öncesinde yapıldı. Konferans, İran, Rusya, Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan liderlerini bir araya getiriyor.