Kaşif Ramón Larramendi, Güney Kutbu’nda 3.400 km’lik, 80 günlük bir seferi, bilimsel ekipman taşıyan yelkenli kızakla yönetecek; asıl araştırma bizzat bu yolculuk olacak.
İspanyol kutup kâşifi Ramón Larramendi, Antarktika’nın iç kesimlerinde yaklaşık 80 gün sürecek ve yaklaşık 3.400 kilometrelik bir güzergahı kat edecek, üstelik hareket için fosil yakıt kullanmadan yürütülecek bilimsel bir seferin liderliğini üstlenecek. Antártida Trineo de Viento 2026-2027 projesi, gezegenin en ulaşılması güç bölgelerinden bazılarında yürütülecek 16 araştırmayı (kaynak İspanyolca) mümkün kılacak ekipmanları taşıyarak buz, iklim değişikliği ve kutup ekosistemleri hakkında bilgimizi artırmayı hedefliyor.
REKLAM
REKLAM
“Rüzgâr kızağı dünyada tamamen benzersiz sayılabilecek, biraz da tuhaf bir araç” diye anlatıyor Larramendi, Madrid’in merkezindeki Plaza de España’da Euronews’e verdiği röportajda. Kâşif, tasarladığı aracın, içten yanmalı motorlara ya da havadan ikmal uçuşlarına ihtiyaç duymadan uzun mesafeleri kat edebilmek için düşünülmüş, geleneksel tekniklerle ileri teknolojinin olağanüstü bir bileşimi olduğunu söylüyor.
Sefer 18 Ekim’de İspanya’dan yola çıkacak ve ekibin Şubat ayı başlarında geri dönmesi planlanıyor. Rota, Kraliçe Maud Toprakları’ndaki Rus Novolazárevskaya üssü yakınlarında başlayacak ve Domo C’deki Fransız-İtalyan Concordia üssünde sona erecek; ekip yol boyunca Ulaşılamazlık Kutbu’nu ve Soğuk Kutbu’nun yakınlarını geçecek.
Emisyonsuz Antarktika geçişi için rüzgârla çalışan bir araç
Trineo de Viento, rüzgârın gücünden yararlanmak için uçurtmalar kullanan ve bilimsel ekipmanları beslemek için güneş enerjisine dayanan bir kutup keşif platformu. Larramendi’nin anlattığına göre tasarımı, İnuit kültüründen esinlenerek, keşifçinin farklı seferlerde buz üzerinde 28.000 kilometreden fazla yol aldığı yaklaşık 25 yıllık geliştirme ve deneme sürecinin sonunda ortaya çıktı.
“Bu kızak, ilk bakışta eski ve teknolojiden uzak, biraz da garip görünen İnuit tekniklerini modern donanımla birleştiriyor. Ortaya çok, çok sıra dışı ama son derece verimli bir karışım çıkıyor” diyen kâşif, sürdürülebilirliğin projenin temel sütunlarından biri olduğunu vurguluyor.
Araç dört modülden oluşuyor ve 15 metre uzunluğunda. En fazla 2.100 kilo yük taşıyabiliyor; ancak bu seferde başlangıçta yaklaşık 250 kilo bilimsel ölçüm ekipmanı yüklenecek.
Mürettebatın, yüzeyleri beş ile 150 metrekare arasında değişen 20 uçurtması olacak ve bunlar hava koşullarına göre kullanılacak. Şartlar elverişli olduğunda kızak saatte 80 kilometreye kadar hız yapabiliyor; ortalama hız ise saatte yaklaşık 25 kilometre.
Fosil yakıt kullanılmaması, seferin hem çevresel etkisini hem de lojistik ihtiyaçlarını azaltıyor. Karşılaştırma için: 2011-2012 Bilimsel Transantarktik Seferi, benzer bir mesafeyi paletli kamyonlar, kar motosikletleri ve kızaklarla kat ederken iki ayda yaklaşık 170.000 litre yakıt tüketmişti.
Larramendi, bu kampanyanın aracın gelecekteki geçişler için bilimsel bir platform olarak taşıdığı potansiyeli kanıtlamasını umuyor. “Antarktika’yı yenilenebilir enerjiyle geçen başka sistemler de geliştirilebilir; ancak hiçbiri Trineo de Viento kadar sürdürülebilir ve etkisi düşük olmayacak” diyor.
Buz, kirleticiler ve mikrobiyal yaşamı inceleyen on altı proje
Sefer, İspanyol Kutup Komitesi tarafından koordine edilen çağrı yoluyla seçilmiş 16 bilimsel projeye ev sahipliği yapacak. CSIC, CIEMAT, INTA, altı İspanyol üniversitesi ve uluslararası kurumların katıldığı bu çalışmalar sayesinde, veri bulunmayan bölgelere ilişkin doğrudan ölçümler elde edilerek uydu ve kalıcı istasyonlardan gelen bilgiler tamamlanacak.
Projeler arasında, NASA Ames Araştırma Merkezi’nden, İspanyol bilim insanı Alfonso Dávila liderliğindeki bir çalışma öne çıkıyor. Bu araştırma, Antarktika’nın aşırı soğuğuna maruz kalan tuz kayalarının içinde mikrobiyal yaşam için elverişli koşullar oluşup oluşamayacağını inceleyecek. Sensörler, kayaların içinde düşük sıcaklık ve kuraklığa rağmen sıvı su oluşup oluşmadığını anlamak için sıcaklık, bağıl nem ve elektriksel iletkenliği ölçecek.
Bir diğer proje olan ve Madrid Politeknik Üniversitesi’nden buzbilimci Francisco Navarro tarafından yürütülen Dinglac, ilk on metrelik kar tabakasını analiz etmek için yer radarı kullanacak. Ölçümler, karın katmanlar halinde nasıl biriktiğini ve hareket ettiğini anlamaya ve iklim değişikliği bağlamında Antarktika buz kütlesinin evrimine ilişkin tahminleri geliştirmeye yardımcı olacak.
Kampanya ayrıca mikroplastiklerin, kalıcı kirleticilerin, olası mikroorganizmaların ve virüslerin varlığını inceleyecek; buna ek olarak Dünya’nın manyetizmasını ve Avrupa’nın Galileo uydu navigasyon sistemlerinin işleyişini araştıracak. Deneylerin bir kısmı, uzay keşfiyle ilgili ölçüm cihazlarını kullanacak.
Larramendi’ye göre bu çalışmaların değeri, bilimsel açıdan neredeyse tamamen bilinmeyen bir bölgede yürütülecek olmalarında da yatıyor. “Neredeyse hiç veri bulunmayan bir alanda gerçekleştiriliyor” diyor. Sistem, konvansiyonel operasyonların zorlukları ve maliyetleri nedeniyle araştırma seferlerinin özellikle karmaşıklaştığı bölgelere girmeyi mümkün kılıyor.
Seksen beş gün boyunca dört kişi: gelecekteki uzay görevleri için bir deney
Sefer dört tecrübeli Antarktika araştırmacısından oluşacak: Larramendi’nin kendisi; kutup rehberi ve dağcılık teknisyeni Hilo Moreno; Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Maine Üniversitesi’nden araştırmacı Mariusz Potocki ve fotoğrafçı, belgesel yapımcısı ve görüntü yönetmeni Javier Selva. Selva, 2011-2012 arasında düzenlenen bir Antarktika seferinde Larramendi’ye eşlik etmişti.
Arazi çalışmalarına katılmanın yanı sıra, dört sefer üyesinin kendisi de araştırma konusu olacak. Cádiz Üniversitesi’nden Gabriel G. de la Torre tarafından yürütülen WindSled Mind projesi, mürettebatın psikolojik tepkisi, uyku düzeni ve birlikte yaşama dinamikleri üzerinde uzun süreli izolasyonun etkilerini analiz edecek. Larramendi, gülerek “Araştırma projesinin bir parçasıyız ve evet, biraz kobay gibi hissediyoruz; ama mutluyuz” diye ekliyor.
Bu araştırma, Dünya’dan son derece uzak, tehlikeli ve kapalı koşullarda görev yapacak astronotların karşılaşacağı durumlara ilişkin bilgi üretmeyi; böylece gelecekteki uzun süreli uzay görevlerine uygulanabilecek sonuçlar elde etmeyi amaçlıyor. Antarktika, bu faktörleri incelemek ve olası gezegen keşiflerinde kullanılacak cihazları denemek için yeryüzündeki en uygun ortamların başında geliyor.
Larramendi, “Bizatihi biz, deneyin kendisiyiz: Antarktika kıtasının içlerinde 85 gün boyunca yalıtılmış dört kişi” diye konuşuyor. Keşifçi, seferin kendi üyelerinin araştırmanın doğrudan konusu olduğu iki ayrı proje bulunduğunu açıklıyor.
Seyahatte özerklik hayati önem taşıyacak. Ekip, dış destek olmadan haftalarca kalabilmek için gereken erzak ve malzemeyi yanında götürecek; ancak olası bir tıbbi acil durum ya da başka olağanüstü senaryolar için bir tahliye planı hazır durumda olacak.
Gözünü geleceğe diken, eşi benzeri görülmemiş bir rota
Sefer, tierraspolares.es (kaynak İspanyolca) sitesinden canlı olarak takip edilebilecek. Rota, Trineo de Viento’nun onlarca yıllık gelişiminin bir tür doruk noktası ve Larramendi’nin Antarktika seferlerinde bugüne kadar görülmemiş ölçekte bilimsel yük taşıma kapasitesini test etme fırsatı olacak. Dört kişilik ekip, yol boyunca beş bilimsel istasyon kuracak; bu noktalarda örnek toplayıp deneyler yapacak ve ölçümler gerçekleştirmek için uzun süreli duraklamalar planlanıyor.
Concordia’ya ulaşıldığında sefer ekibi kıtadan uçakla ayrılacak; bilimsel malzeme ise Fransız desteğiyle İspanya’ya geri gönderilecek. Kızak üsse sökülmüş halde bırakılacak ve olası bir sonraki, ters yöndeki sefer için hazır tutulacak.
Amaç, seferlerin tekrar edilmesini ve farklı kampanyalarda toplanan verilerin karşılaştırılabilmesini sağlamak; bu da buz ve iklimdeki değişiklikleri saptamak için hayati önem taşıyor. Larramendi, “Verilerin düzenli aralıklarla toplanması, değişimleri görebilmek için kesinlikle kritik” diye vurguluyor.
Yolculuk, İspanyol kutup seferlerinin 40. yıldönümünü anan XL Antarktika Araştırma Kampanyası (kaynak İspanyolca) kapsamında yer alıyor ve böylece kıtanın iç kesimlerinde düşük çevresel etkiye sahip bilimsel keşif için yeni bir yol sağlamayı hedefliyor. Bu alternatif, Dünya’nın en uç bölgelerinden birine yönelik araştırmaları, gelecekteki uzay görevlerine katkı sunabilecek teknolojilerin geliştirilmesiyle birleştiriyor.