Yeni kurallarla AB sınır ajansı Frontex, göçmenleri AB dışındaki ülkeler arasında transfer edebilecek. Düzenleme, ajansın Avrupa dışındaki faaliyet alanını genişletirken geri gönderme merkezlerinden yapılacak sınır dışı işlemlerini de kolaylaştıracak.
Avrupa Birliği'nin (AB) sınır ajansı Frontex'in, düzensiz göçmenlerin AB dışındaki bir ülkeden başka bir ülkeye geri gönderilmesine destek vermesini sağlayacak yeni yetkiler kazanması bekleniyor. Avrupa Komisyonu'nun salı günü açıklayacağı reformla ajansın AB toprakları dışındaki operasyonel faaliyetlerinin genişletilmesi öngörülüyor.
REKLAM
REKLAM
Euronews'e konuşan ve isimlerinin açıklanmasını istemeyen bazı AB yetkililerine göre düzenleme, Avrupa'nın göç politikasının Birlik sınırlarının ötesine taşınmasında yeni bir aşamaya işaret ediyor. Reformun sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekmesi bekleniyor.
Frontex, mevcut yetkileri kapsamında AB ülkelerinin ulusal makamlarına düzensiz göçmenlerin menşe ülkelerine geri gönderilmesi konusunda destek sağlıyor. Ajans ayrıca Birliğin dış sınırlarında ve kıyı şeritlerinde devriye faaliyetleri yürütüyor.
Yeni düzenlemeyle birlikte Varşova merkezli ajans, Kuzey Afrika hükümetleri gibi AB dışındaki ülkelerin makamlarına da destek verebilecek. Bu kapsamda, Orta Afrika ülkelerinin vatandaşlarının Avrupa kıyılarına ulaşmaya çalışmadan önce kendi ülkelerine geri gönderilmesine destek verebilecek.
Bir AB yetkilisi, Euronews'e yaptığı açıklamada, “İnsanları [Avrupa'ya] ulaşmadan önce ne kadar çok geri gönderirseniz, sonrasında geri göndermeniz gerekenlerin sayısı da o kadar azalır,” dedi.
Geri gönderme merkezlerinde de görev alabilecek
Reform, Frontex personelinin AB dışındaki ülkelerde kurulacak geri gönderme merkezlerinden gerçekleştirilen sınır dışı işlemlerine katılmasının da önünü açacak.
Yakın zamanda kabul edilen bir yasa, AB üyesi ülkelerin Birlik dışında geri gönderme merkezleri kurmasına olanak tanıyor. Beş AB ülkesi, bu merkezlerden ilkinin oluşturulması için müzakerelerini sürdürüyor. İlk merkezin 2027'de faaliyete geçmesi bekleniyor.
Bu merkezlerde, sığınma başvuruları veya AB'de kalma hakları reddedilen göçmenlerin barındırılması planlanıyor. Bu kişilerin nihayetinde menşe ülkelerine geri gönderilmesi öngörülürken Frontex'in sürece katılımının, sınır dışı işlemlerinin gerçekleştirilmesini kolaylaştırabileceği belirtiliyor.
Amsterdam merkezli düşünce kuruluşu Transnational Institute araştırmacısı Josephine Solanki, reform öncesinde düzenlenen bir basın bilgilendirme toplantısında Frontex'in görev alanındaki değişime dikkat çekti.
Solanki, “Artık yalnızca AB ülkelerine sınırlarında destek veren bir ajans değil. [...] Giderek AB'nin gerçek sınırlarından çok uzakta faaliyet gösteren bir sınır dışı etme ajansına dönüşüyor,” ifadelerini kullandı.
Sivil toplum kuruluşları denetimin artırılmasını istiyor
Çeşitli sivil toplum kuruluşları, Frontex'in yetkilerinin genişletilmesine daha güçlü denetim ve hesap verebilirlik mekanizmalarının eşlik etmesi gerektiğini savunuyor.
Kuruluşlar, bu mekanizmaların göçmenlerin temel haklarının korunması açısından önem taşıdığını belirtiyor. Ayrıca ajansın Avrupa'daki operasyonları sırasında hak ihlallerine karıştığı yönündeki iddialara dikkat çekiyor.
Frontex'in AB dışındaki bir ülkede faaliyet gösterebilmesi için ilgili ülkeyle özel bir anlaşma yapılması gerekecek. Ajansın Arnavutluk, Sırbistan ve Kuzey Makedonya gibi bazı AB dışı ülkelerle yürürlükte olan “statü anlaşmaları”, personelin ortak operasyonlar ve hızlı sınır müdahaleleri gibi belirli görevler için bu ülkelerde konuşlandırılmasına imkân tanıyor.
AB, Senegal ile de benzer bir anlaşma üzerinde müzakereler yürütüyor. Frontex'in Senegal'deki irtibat görevlisi ise Moritanya ve Gambiya'yı da kapsayan genişletilmiş görev alanıyla 2023 yılında, resmî statü anlaşması yerine “çalışma düzenlemeleri” kapsamında atanmıştı.
Hızlı müdahale gücü ve sosyal medya takibi
Reformla birlikte, düzensiz göçmenlerin ani ve kitlesel girişleri durumunda görevlendirilmek üzere bir hızlı müdahale gücü oluşturulması planlanıyor. Ayrıca büyük çaplı göç hareketlerini önlemek amacıyla sosyal medya platformlarını izleyecek bir birim kurulması öngörülüyor.
Düzenlemenin hedeflerinden biri, geçen temmuz ayında Fas ile İspanya'ya bağlı Ceuta eksklavı arasındaki sınırda yaşanan kitlesel geçişler gibi olayların önüne geçmek. Söz konusu olayda yaklaşık 90 bin göçmen sınırı aşarak Ceuta'ya girmişti.
Avrupa Komisyonunun Güvenlikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen ile İçişleri ve Göçten Sorumlu Komiser Magnus Brunner'ın, salı günü yapılacak haftalık Komisyon toplantısının ardından reformun ayrıntılarını açıklaması bekleniyor.
Öte yandan Frontex'in, AB'nin gelecek yedi yıllık bütçesi kapsamında 12 milyar euro kaynak alması planlanıyor. Bu miktar, ajansa önceki bütçe döneminde ayrılan kaynağın iki katına karşılık geliyor.