ABD arabuluculuğunda yeniden başlayan müzakereler, toprak tavizleri ve savaş sonrası güvenlik garantileri konusundaki derin görüş ayrılıklarının gölgesinde sürerken, Avrupalı liderler kıtanın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirebilecek görüşmelerde söz sahibi olmak için baskı yapıyor.
ABD medyası, üst düzey bir Amerikalı yetkiliye dayandırdığı haberinde, Ukrayna ve Rusya'nın ihtilaflı topraklar konusunda kapalı kapılar ardında "bir miktar esneklik" gösterdiğini bildirdi. Açıklama, Moskova'nın başlattığı savaşı sona erdirmeyi amaçlayan yeni tur görüşmelerin salı günü Abu Dabi'de başlaması öncesinde geldi.
REKLAM
REKLAM
ABD Başkanı Donald Trump da Ukrayna'nın savaşın ardından "biraz farklı bir şekle" sahip olabileceğini söyledi. Ancak Trump, hangi toprak değişikliklerini kastettiğine ilişkin ayrıntı vermedi.
Moskova, Ukrayna'nın Kırım'ın yanı sıra yasa dışı şekilde ilhak ettiğini öne sürdüğü dört bölge (Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson) üzerindeki Rus kontrolünü tanımasını ve Rusya'nın hiçbir zaman işgal etmediği bölgeler de dahil olmak üzere bu dört bölgenin tamamından askerlerini çekmesini talep ediyor. Kiev ise bu talepleri reddediyor.
ABD'li yetkili, tarafların bildirdiği esnekliğin ayrıntılarına ilişkin bilgi vermedi. Ancak toprak anlaşmazlıklarının, savaş sonrası güvenlik düzenlemeleri konusunda uzlaşmaya varılmadan çözülemeyeceği uyarısında bulundu.
Yetkili, "Savaş sonrasında güvenlik mimarisinin nasıl şekilleneceğini bilmeden Donetsk meselesini ve toprak sorununu çözemeyecekler," dedi.
Görüşmeler öncesinde Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Kiev'in Abu Dabi'de çatışmaları azaltmaya yönelik adımlar önereceğini ve Ukrayna, Rusya ve ABD liderleri arasında üçlü bir görüşmenin nasıl düzenleneceği konusunda uzlaşma arayacağını açıkladı.
Zelenskiy, X hesabından yaptığı paylaşımda, "Abu Dabi'deki toplantılarda ekibimiz gerilimi azaltmaya yönelik adımlar önerecek. Bu savaşı adil ve kalıcı biçimde sona erdirmek amacıyla liderler düzeyinde üçlü bir görüşmenin nasıl düzenleneceği konusunda da bir mutabakat sağlanmalı," ifadelerini kullandı.
Abu Dabi görüşmeleri Avrupa ülkeleriyle istişarelerle başladı
Müzakereler salı günü Ukraynalı, Amerikalı ve Avrupalı temsilcilerin katıldığı bir toplantıyla başladı. Bu görüşme, şubat ayından bu yana Kiev, Moskova ve Washington'un katılımıyla gerçekleştirilen ilk üçlü müzakerelerin öncesinde yapıldı.
Ukrayna'nın başmüzakerecisi Rustem Umerov, ilk toplantıya İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, NATO ve Avrupa Komisyonu temsilcilerinin yanı sıra ABD temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner'in de katıldığını söyledi.
Umerov, Rusya'nın da katılacağı bir sonraki aşamaya atıfta bulunarak, "Pozisyonlarımızı uyumlaştıracak ve müzakerelerin bir sonraki aşaması öncesinde atılacak adımları koordine edeceğiz," dedi.
Umerov, Ukrayna'nın önceliklerini ise çatışmaların sona erdirilmesi, savaş sonrası güvenlik garantilerinin sağlanması, ekonomik toparlanma ve insani tedbirler olarak sıraladı.
Savaş sonrası güvenlik önerileri
Avrupalı liderler, özellikle Washington'un kıtanın güvenlik mimarisini yeniden şekillendirebilecek düzenlemeleri değerlendirdiği bir dönemde, ABD öncülüğündeki diplomatik süreçte daha fazla söz sahibi olmak için baskı yapıyor.
Görüşmeler öncesinde üst düzey bir ABD'li yetkilinin, "Savaşı sona erdirmek için Avrupa'nın da müzakere masasında olması gerekiyor," dediği bildirildi.
ABD medyasında yer alan haberlere göre, Washington ve Moskova, NATO'nun güvenlik tehditlerine ilişkin istişareleri ve kolektif savunmayı düzenleyen sırasıyla 4. ve 5. maddelerine benzer güvenlik garantilerinin Ukrayna'ya sağlanması ihtimalini görüştü.
ABD'li yetkilinin ayrıca 2022'den bu yana askıya alınan NATO-Rusya Konseyi'nin yeniden faaliyete geçirilmesi ve Rusya'nın ateşkesi ihlal etmesi durumunda Moskova'ya yönelik yaptırımların yeniden yürürlüğe konulmasını sağlayacak bir "otomatik yaptırım geri getirme" mekanizmasının devreye alınması ihtimalini gündeme getirdiği bildirildi.
Bu arada Rusya'nın Ukrayna'nın altyapısına yönelik saldırıları sürüyor. Zelenskiy, pazartesi akşamı yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında, Moskova'nın köprüleri ve elektrik şebekesini hedef alarak Ukrayna'yı Dinyeper Nehri boyunca ikiye bölmeye çalıştığı uyarısında bulundu.
Zelenskiy, "Rusya, Dinyeper Nehri boyunca Ukrayna'yı bölmeye ve halkın, şehirlerimizin ve köylerimizin yaşamını mümkün olduğunca zorlaştırmaya çalışıyor," dedi.
Yenilenen diplomatik girişimlere rağmen Washington, görüşmelerden kısa sürede somut bir sonuç çıkacağı yönündeki beklentilere karşı temkinli olunması gerektiği uyarısında bulundu.
ABD Özel Temsilcisi Jared Kushner, görüşmelerin "müzakerelerin bir sonraki aşamasına geçiş için ivme kazandırabileceğini" söyledi. Kushner, çatışmayı ise "son derece zor ve karmaşık" olarak nitelendirdi.