Son Dakika

Son Dakika

AP'nin Türkiye ile müzakerelerin askıya alınması tavsiyesi sonrası süreç nasıl işleyecek?

AP'nin Türkiye ile müzakerelerin askıya alınması tavsiyesi sonrası süreç nasıl işleyecek?
Metin boyutu Aa Aa

Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda önümüzdeki haftalarda oylamaya sunularak kabul edilmesi beklenen Türkiye ile ilgili yıllık taslak raporda Türkiye-AB müzakerelerinin resmen askıya alınması çağrısında bulunuluyor.

Euronews Türkçe'ye konuşan Robert Schuman Araştırma Enstitüsü Brüksel sorumlusu Eric Maurice "Türkiye ile yapılan sığınmacı anlaşmasından olumlu sonuç alınıp; ekonomi ve terörle mücadele konularında ilerleme kaydedilirken Avrupa Birliği Konseyi'nin müzakereleri askıya almak için daha önce olduğu gibi herhangi bir girişimde bulunması beklenmiyor" diyor.

İnsan hakları ihlalleri, baskı, yolsuzluk ve keyfi tutuklamalardan ötürü Avrupa parlamenterleri tarafından daha önce bir çok kez dile getirilen bu talebe Türk hükümeti sert tepki gösterdi. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan resmi açıklamada "Katılım müzakerelerinin resmen askıya alınması çağrısında bulunulması kesinlikle kabul edilemez" ifadeleri yer almıştı.

Peki bu tabloda Avrupa Parlamentosu'nun talebi yerine getirilecek mi? Türkiye'nin AB'ye katılım müzakerlerinin askıya alınabilme ihtimali nedir? Avrupa Parlamentosu'nun onayladığı taslak rapor ne anlama geliyor? Avrupa Birliği ülkeleri ve Avrupa kurumları bu süreçte nasıl bir rol oynuyor?

AP neden üyelik müzakerelerinin askıya alınmasını istiyor?

Avrupa Parlamentosu (AP) Dış İlişkiler Komitesi'nde geçtiğimiz günlerde onaylanan ve her yıl daha da sert eleştirilerin yer aldığı Türkiye ile ilgili yıllık taslak raporun büyük bölümü insan hakları ihlallerine ayrılmış durumda.

Raporu değerlendiren AB parlamenterleri yolsuzluklar, keyfi tutuklamalar, muhaliflere uygulanan baskılar ve Diyanet İşleri Başkanlığı'nın Türk istihbarat kurumu tarafından kullanılması gibi alanlarda gerekli adımların atılmasını istiyor.

Bunların yanı sıra parlamenterler, sendika üyelerine; LGBT ve pek çok sivil toplum örgütüne, yeni İstanbul Havalimanı'nda çalıştırılan işçilere, Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş'a ve muhalif kesimlere yönelik baskıya son verilmesini istiyor. Ayrıca kuvvetler ayrılığına saygı gösterilmesi ve yargının bağımsız olması talep ediliyor.

Avrupa kurallarının değiştirilen anayasa ile birlikte çarpıcı şekilde ihlal edildiğini ifade eden bir çok parlamenter Türkiye'nin attığı adımların bedelsiz kalmaması gerektiğini söylüyor. Kimsenin etkisi altına kalmadığını belirten AB Türkiye Karma Parlamento Komitesi üyesi Hollandalı liberal Marietje Schaake Euronews Türkçe'ye yaptığı açıklamalarda "Biz Türk hükümetinin darbe ile ilgili insanları yargılama hakkını sorgulamıyoruz. Ancak amacın aşılarak sistematik şekilde hukukun üstünlüğünün ihlal edildiğini görüyoruz. Kuvvetler ayrılığına saygı gösterilmiyor, yargı bağımsız değil. Bunlar bizim için en temel meseleler." ifadelerine yer verdi.

Schaake Twitter hesabından "Her zaman olduğu gibi Türk hükümeti Avrupa Parlamentosu'nun hükümetin ülke üzerindeki otoriter tutumunu eleştirmesini kınadı." mesajını paylaştı.

Katılım müzakerelerinde son durum nedir ?

Türkiye ile 3 Ekim 2005 yılında başlayan AB'ye tam üyelik müzakereleri tamamen durmuş durumda. AB-Türkiye ilişkileri her iki taraf için tamamen ekonomik ve siyasi çıkarlar doğrultusunda devam ediyor.

Alman Hristiyan Demokrat Avrupa milletvekili Elmar Brok da "Şu anda zaten müzakere edemiyoruz çünkü bunun için koşullar müsait değil. Bu durum elbette Türkiye'nin hukukun üstünlüğü ve demokrasi alanlarında atacağı doğru adımlarla hızla çözülebilir. Ne var ki, Türkiye'de yargıya, hapisteki insanlara ve daha pek çok şeye ilişkin durum müzakerelerin yapılmasını imkansız kılıyor." ifadelerine yer vermişti.

Fasıllar

Avrupa milletvekilleri, onaylanan taslak raporda müzakerelerin kalbini oluşturan basın özgürlüğü, temel haklar ve hürriyetler gibi konular içeren 23. ve 24. fasılların açılmasını defalarca talep ettiklerini ancak Avrupa Birliği Konseyi'nin blokajlarına maruz kaldıklarını ifade ediyor.

Bir çok fasıl Avrupa Birliği Konseyi ve üye ülkelerin siyasi nitelikli engellemeleri nedeniyle bloke edilmiş durumda. Türkiye’nin katılım müzakerelerinde 16 fasıl müzakereye açıldı ancak sadece bir tanesi geçici olarak kapatıldı.

Türkiye’nin AB Katılım Müzakereleri, 35 fasıl üzerinden yürütülüyor ve toplumsal yaşamın bir çok alanını kapsıyor.

Taslak raporu kaleme alan Macar asıllı Avrupa parlamenteri Kati Piri Twitter'de "Türkiye'de yargı sistemi şaka gibi. Herhangi bir iddianame olmadan insanları tutuklamak ve 16 ay sonra “Türkiye Cumhuriyeti'ni yok etmeye çalışmak” suçlaması ile Osman Kavala gibi insanları hedef almak tam bir delilik." dedi.

Müzakerelerin askıya alınma ihtimali nedir?

Türkiye'de yaşanan darbe girişiminin ardından AB kurallarının temelini oluşturan demokratik değerlerin ihlal edilmesi bir çok Avrupa Birliği ülkesini endişelendiriyor.

Avrupa Parlamentosu'nun müzakerelerin askıya alınması çağrısında bulunması bu dileğin yerine getirileceği anlamına gelmiyor zira bağlayıcı olmayan rapor tavsiye niteliği taşıyor. Son söz konuyu gündemine almak zorunda olmayan üye devletleri temsil eden Avrupa Birliği Konseyi'nde olacak.

Siyasi ve ekonomik çıkarları doğrultusunda Türkiye ile ilişkilerini sürdüren Avrupa Birliği Konseyi daha önce dillendirilen bu konuya yönelik herhangi bir adım atmış değil. Avrupa Birliği Konseyi'nde konunun gündeme getirilmesi halinde müzakerelerin askıya alınması için nitelikli çoğunluk gerekiyor. Müzakerelerin tamamen durdurulması ise oybirliği ile mümkün. Bir çok Avrupa Birliği ülkesi ilişkilerin zedelenebileceği gerekçesi ile müzakarelerin resmen askıya alınması taraftarı değil.

Taslak karar metninin Mart ayında Strazburg'da bulunan Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda oylamaya sunularak kabul edilmesi bekleniyor.