Son Dakika
Bu içeriğe bulunduğunuz bölgeden erişilemiyor

Çin'in Uygur diasporasını eritme taktiği; elçilik pasaportları yenilemiyor

Pasaportu yenilenmeyen ve tek yönlü seyahat belgesini gösteren Uygur
Pasaportu yenilenmeyen ve tek yönlü seyahat belgesini gösteren Uygur   -   ©  AFP
Metin boyutu Aa Aa

Suudi Arabistan'da yaşayan Uygurlar, pasaportlarının yenilenmemesi nedeniyle Çin'e geri gönderilme korkusu yaşıyor.

Suudi Arabistan'daki Çin elçilikleri, yaklaşık 2 yıl önce Müslüman Uygurlar için pasaport yenilemeyi bıraktı. Bunun, Uygur diasporasını ülkeye dönmeye zorlamak için birçok ülkede uygulanan bir yöntem olduğu düşünülüyor.

Pasaport süreleri dolan ya da dolmaya yakın olan Suudi Arabistan'daki Uygur aileler, bir milyondan fazla Uygurun gözaltı kamplarında tutulduğu düşünülen Çin'e dönmekten endişe duyduklarını söylüyor.

Müslümanlar için kutsal olan Medine kentinde yaşayan 30 yaşındaki Uygur öğrenci bu insanlardan biri.

2018 yılında pasaport süresi biten öğrenci, "Diğer ülkelerdeki hayvanların bile pasaport almasına izin veriliyor" şeklinde konuşuyor ve ekliyor: "Ya pasaportumu yenilesinler ya da vatandaşlığımı bırakmama izin versinler. Bizi değersiz insanlar gibi hissettiriyorlar"

Uygur diasporasına ülkede artık yalnızca Çin'e gitmek için uygun tek yönlü seyahat belgesi sunuluyor. Uygurlar bu yüzden bir seçim yapmak zorunda: Gözaltı riskine rağmen eve dönmek ya da sınır dışı edilmeyi göze alarak yasa dışı bir şekilde Suudi Arabistan'da kalmak.

"Çin'in Uygur diasporasını eritme stratejisi"

Norveç'te yaşayan Uygur dil bilimci Abdülveli Eyüp, pasaport yenilemeyi reddeden Çin'in bunu Uygur diasporasını eriterek geri dönmeye zorlama stratejisinin bir parçası olduğunu söylüyor ve "Diğer tarafta onları bekleyen gözaltı" diyor.

Pekin'in Suudi Arabistan ile giderek derinleşen bağları Uygur diasporasının korkularını artırıyor. Ayrıca Krallığın, petrolünün bir numaralı ithalatçısı Çin'in Uygur politikasını desteklediği sır değil.

AP
Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2016AP

Geçtiğimiz yıl Çin'in resmi haber kanallarında yer alan bilgilere göre, Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman, "Çin'in terörizmle ve aşırılıkla mücadele etme hakkına" saygı duyuyor.

Çin ise bu yıl Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti davasında Suudi Krallığına desteğini sunmuştu.

Krallıkta yaşayan Uygur toplumu, önümüzdeki birkaç yıl içerisinde daha çok Uygurun devletsiz kalacağını düşündüklerini söylüyor. Bir kısmı ise henüz zamanları varken Türkiye ya da İsviçre'ye kaçtı ya da kaçmayı planlıyor.

"Çin'e gidenlerden haber alınamıyor"

Suudi Arabistan'daki bir başka Uygur öğrenci, 2016 sonunda sınır dışı edilen 3 arkadaşından Çin'e ulaşmalarının ardından haber alınamadığını söylüyor.

Eyüp ise 2017'den bu yana Suudi Arabistan'dan 5 Uygurun sınır dışı edildiği bilgisini doğrulattığını ifade ediyor.

Riyad'daki Çin büyükelçiliğine göre, Çin "Uygurları sınır dışı etmek için Suudi yetkililerle iş birliği yapmıyor".

AFP muhabirlerinin pasaport yenilemeyi reddedip reddetmedikleri sorusuna elçilik, "Uygur kardeşleri" için konsolosluk hizmetinin durmadığı yanıtı verdi.

Uygurların haklarını savunan aktivistler, Çinli yetkililerin, Suudi Arabistan'ın da içinde bulunduğu 26 "hassas ülke" ile bağlantıları olan Uygurları, "aşırılıkçı düşünceye" eğilimli oldukları gerekçesiyle hedef aldığını belirtiyor.

Suudi Arabistan'daki Uygur ailelerse aşırılık yanlısı bağlantıları olduğu iddialarını reddediyor.

Qries