Washington'un Venezuela'ya askeri müdahalesi, Trump'ın nadir toprak yataklarına sahip özerk Danimarka toprakları üzerindeki planlarına ilişkin korkuları yeniden alevlendirdi.
Washington’un Venezuela’ya yönelik askeri müdahalesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'a ilişkin planlarına dair endişeleri yeniden alevlendirdi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, Trump’ın henüz işletilmeyen nadir toprak elementleri rezervlerine sahip ve Danimarka’ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland'ı ilhak etme arzusunu yinelemesinin ardından pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD’nin adayı zor kullanarak ele geçirmeye yönelik herhangi bir girişimin, 80 yıllık transatlantik güvenlik bağlarını yok edeceği uyarısında bulundu.
Washington’un Venezuela’daki askeri müdahalesi, henüz keşfedilmemiş nadir toprak elementlerine sahip olan ve kutup buzlarının erimesiyle açılacak yeni deniz ticaret yolları açısından kritik bir rol oynayabilecek Grönland’a yönelik endişeleri daha da artırdı.
Trump pazar günü, “Ulusal güvenlik açısından Grönland’a ihtiyacımız var ve Danimarka bunu yapabilecek durumda değil,” dedi.
Buna karşılık Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Trump’a geri adım atması çağrısında bulunurken, birçok Avrupa ülkesi ve Avrupa Birliği, Washington’dan bir NATO müttefikini tehdit etmeyi bırakmasını isteyen Danimarka’ya destek vermek için harekete geçti.
Kopenhag’da Başbakan Mette Frederiksen, TV2 kanalına yaptığı açıklamada, “Eğer Amerika Birleşik Devletleri başka bir NATO ülkesine askeri saldırı düzenlemeye karar verirse, her şey durur — buna NATO da dahil olur ve dolayısıyla İkinci Dünya Savaşı sonrası güvenlik düzeni sona erer,” dedi.
Grönland, Rusya ile ABD arasında füzeler için en kısa güzergâh üzerinde yer alıyor ve Washington’un bölgede bir askeri üssü bulunuyor.
Trump, “Grönland’ı yaklaşık 2 ay sonra ele alacağız,” dedi. “Grönland’ı 20 gün sonra konuşalım.”
Nielsen ise sosyal medyada Trump’a hitaben, “Artık yeter. Daha fazla baskı yok. Daha fazla ima yok. İlhak hayallerine son,” ifadelerini kullandı.
“Diyaloğa açığız,” diyen Nielsen, “Ancak bu, doğru kanallar üzerinden ve uluslararası hukuka saygı çerçevesinde gerçekleşmeli,” diye ekledi.
'Çin tehdidi'
Trump, Avrupa liderlerini, Venezuela Devlet Başkanı Maduro’yu yakalatarak sarsmıştı. Maduro halihazırda New York’ta tutuklu bulunuyor.
Trump, ABD’nin Venezuela’yı süresiz olarak “yöneteceğini” ve ülkenin devasa petrol rezervlerinden yararlanacağını söylemişti.
ABD Başkanı, son aylarda Grönland üzerindeki baskıyı da artırdı. Aralık ayında Rus ve Çin gemilerinin bölgenin kıyıları boyunca “kol gezdiğini” iddia etti.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise pazartesi günü Washington’a, “sözde Çin tehdidini kişisel çıkar elde etmek için bahane olarak kullanmayı bırakması” çağrısında bulundu.
Grönland’ı Danimarka parlamentosunda temsil eden Aaja Chemnitz, Trump’ı “Çin ve Rus savaş gemileri hakkında yalanlar yaymakla” suçladı.
Chemnitz, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Grönland halkı artık hazırlık moduna geçmeli,” diyerek, Grönlandlıların Trump’ı çok daha ciddiye almaya başlaması gerektiğini söyledi.
Kopenhag sokaklarında ise insanlar Trump’ın tehditlerine şaşkınlıkla yaklaştı.
Frederik Olsen, “Bunları söyleyebilmesinin biraz çılgınca olduğunu düşünüyorum,” dedi.
Christian Harpsoe ise, “Askerler için istediği her türlü erişime zaten sahip,” diyerek, “Buna gerek olduğunu düşünmüyorum. Bunu Venezuela ile kıyaslayamazsınız,” ifadelerini kullandı.
Avrupa genelinde kınama
Tartışma, Avrupa’nın dört bir yanından destek açıklamalarını beraberinde getirdi. AB Dış Politika Sözcüsü Anitta Hipper, gazetecilere yaptığı açıklamada, birliğin üyelerinin toprak bütünlüğünü savunma konusunda kararlı olduğunu söyledi.
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, bölgenin geleceğine yalnızca “Grönland ve Danimarka Krallığı’nın” karar verebileceğini belirtti. Bu görüş, Finlandiya, İsveç ve Norveç liderlerinin açıklamalarında da yankı buldu.
Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Pascal Confavreux, yerel bir televizyon kanalına yaptığı açıklamada, “Sınırlar zorla değiştirilemez,” dedi ve Fransa’nın Danimarka ile “dayanışma” içinde olduğunu vurguladı.
Grönland'a ilişkin endişeler, Trump'ın eski yardımcısının eşi ve podcast yayıncısı olan Katie Miller'ın cumartesi günü Grönland'ın ABD bayrağının renklerine bürünmüş bir resmini "YAKINDA" notu ile internette paylaşması ile yeniden körüklendi.
Nielsen bu paylaşımı “saygısızlık” olarak nitelendirdi. Frederiksen ise pazar günü Washington’a, “tarihi müttefikini tehdit etmeyi” bırakma çağrısında bulunarak, ABD’nin Grönland üzerindeki iddialarını “saçma” olarak nitelendirdi.
Katie Miller, Trump’ın sert göç politikaları ve iç gündeminin mimarı olarak görülen eski danışmanı Stephen Miller’ın eşi.
Paylaşıma yanıt olarak Danimarka’nın Washington Büyükelçisi Jesper Moeller Soerensen, ülkesinin Arktik’te güvenliği artırmak için Washington ile hâlihazırda birlikte çalıştığını söyledi.
Soerensen, “Yakın müttefikleriz ve bu şekilde birlikte çalışmayı sürdürmeliyiz,” ifadelerini kullandı.