İran, ABD Başkanı Trump’ın protestolara yönelik askeri müdahale tehdidini yinelemesinin ardından savaşa hazır olduğunu açıkladı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, pazartesi günü Tahran’da yabancı büyükelçilere hitaben düzenlenen ve devlet televizyonundan yayınlanan konferansta, “İran İslam Cumhuriyeti savaş istemiyor ancak savaşa tamamen hazır,” dedi.
“Görüşmelere de hazırız ancak bu müzakerelerin adil, eşit haklara dayalı ve karşılıklı saygı çerçevesinde yürütülmesi gerekir,” diye ekledi.
Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, protestocuların öldürülmesi halinde askeri müdahalede bulunabileceği yönündeki tehditlerini yinelemesinin ardından İran liderliğinin kendisini “müzakere etmek için” aradığını belirtti.
Trump, Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “İran’ın liderleri bir gün önce aradı," diyerek, “Bir görüşme ayarlanıyor… Müzakere etmek istiyorlar,” ifadelerini kullandı.
Ancak Trump, Washington’un “bir görüşme gerçekleşmeden önce harekete geçmek zorunda kalabileceğini” de ekledi.
Başlangıçta ekonomik nedenlerle başlayan ve iki haftayı aşkın süredir devam eden protestolar, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana ülkeyi yöneten teokratik sistem için en ciddi meydan okumalardan biri haline geldi.
Yurt dışı merkezli İranlı aktivistler, ülkedeki protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının en az 544’e yükseldiğini öne sürüyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre, iki haftadır süren gösteriler kapsamında 10 bin 600’den fazla kişi gözaltına alındı. Hayatını kaybedenlerin 48’inin güvenlik görevlisi, 496’sının ise gösterici olduğu belirtildi.
Trump, pazar gecesi Air Force One’da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Bence ABD tarafından sürekli baskı görmekten yoruldular. İran müzakere etmek istiyor,” dedi. Görüşmenin ayarlandığını belirten Trump, “Ama toplantıdan önce, yaşananlar nedeniyle harekete geçmemiz gerekebilir. Yine de bir görüşme hazırlanıyor. İran aradı; müzakere istiyorlar,” ifadelerini kullandı.
Tahran’dan görüşme teklifine ilişkin resmi bir doğrulama gelmezken, İran geçen hafta Washington’un askeri müdahalesine karşılık vereceğini ilan etmişti.
İran, ABD’nin göstericileri korumak için güç kullanması halinde Amerikan askeri unsurları ile İsrail’in “meşru hedef” olacağını duyurdu. İran’ın misilleme tehditleri sorulduğunda Trump, “Eğer bunu yaparlarsa, daha önce hiç vurulmadıkları seviyelerde vururuz,” dedi. ABD Başkanı, ordunun seçenekleri değerlendirdiğini ve “çok güçlü” ihtimallerin masada olduğunu da sözlerine ekledi.
Ancak bazı analistler, ABD’nin Karayipler’de devam eden geniş çaplı askeri konuşlanmasının, Washington’un İran’a olası bir müdahalesinde dikkate alınması gereken önemli bir faktör olduğunu vurguluyor. Trump da yönetiminin Tahran’la bir görüşme ayarlamaya çalıştığını, ancak İran’da ölü sayısının artması ve gözaltıların sürmesi nedeniyle önce harekete geçmek zorunda kalabileceğini söyledi.
İran’daki protestolar 28 Aralık’ta, ülkenin para birimi riyalin çöküşüyle başladı. Riyal, uluslararası yaptırımların da etkisiyle 1 dolara karşı 1,4 milyon seviyesinin üzerine çıktı. Gösteriler kısa sürede büyüyerek, İran’daki teokratik yönetime doğrudan meydan okuyan taleplere dönüştü.
İran’da internetin kesilmesi ve telefon hatlarının devre dışı bırakılması, gösterilerin boyutunu dışarıdan takip etmeyi zorlaştırırken, uluslararası medya can kaybını bağımsız biçimde doğrulayamıyor. İran hükümeti ise toplam kayıp sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmış değil. Yurt dışındaki gözlemciler, bilgi akışının kesilmesinin güvenlik güçleri içindeki sertlik yanlılarını daha kanlı bir bastırmaya teşvik edebileceğinden endişe ediyor.