Son aylarda Azerbaycan’dan Ermenistan’a yapılan iki yakıt sevkiyatı, sadece iki ülke arasındaki normalleşme sürecinde değil, Ermenistan pazarında da dönüştürücü bir etki yarattı. İthalat, yerel fiyatları düşürürken, ülkenin uzun süredir Rusya ve İran’a dayalı enerji yapısını da değiştirmeye başladı.
Azerbaycan’dan ithal edilen premium benzin, Aralık 2025 ortasında Ermenistan pazarına girmeye başladı.
Ocak ayında ikinci sevkiyatın ulaşmasıyla bu gelişme, yalnızca sembolik bir dönüm noktası olmakla kalmadı, aynı zamanda arzın çeşitlenmesini sağlayarak tüketici fiyatlarını aşağı çekti ve yerel ekonomiye katkı sundu.
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Azerbaycan’dan yapılan yakıt ithalatının ülkede benzin fiyatlarını yüzde 15’e kadar düşürdüğünü söyledi.
Paşinyan’a göre, litre başına asgari benzin fiyatı 510 Ermenistan dramından (58,95 TL) 430 Ermenistan dramına (49,80 TL) geriledi.
Aralık ayıyla karşılaştırıldığında, motorin fiyatları yaklaşık yüzde 2 düşerken, normal benzin fiyatları yüzde 8 geriledi.
Paşinyan, ithalatın Ermenistan’daki yakıt tekellerini kırdığını ve devam eden Ermenistan-Azerbaycan barış sürecinin ekonomik faydalar sağladığını ifade etti.
Salı günü Davos’ta düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu (WEF) kapsamında Euronews paneline Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile birlikte katılan Ermenistan Cumhurbaşkanı Vahagn Haçaturyan da bu yeni gelişmeye dikkat çekerek, "Erivan’da insanlar artık araçları için Azerbaycan yakıtı satın alabiliyor," dedi.
Haçaturyan, "Yıllar önce bundan söz edilseydi düşmanca bir tepkiyle karşılaşılırdı. Ancak bugün yaşadığımız gerçeklik bu," ifadelerini kullandı.
Ermenistan Cumhurbaşkanı, Ermenistan-Azerbaycan barış sürecinin iki ülke arasında güçlenen iş birliği ve bölgesel kalkınmanın önünü açtığını da sözlerine ekledi.
Haçaturyan, "Orta Koridor ittifakı, Güney Kafkasya ve bölgemiz Avrupa Birliği, Avrupa ülkeleri ve hatta Uzak Doğu için giderek daha önemli hale geliyor," dedi.
Öte yandan Londra’daki Royal Docks Business School’da kıdemli öğretim görevlisi ve petrol, gaz ve enerji yönetimi programı direktörü olan Dr. Slawomir Raszewski, Euronews’e yaptığı açıklamada Azerbaycan yakıt ithalatının bugün Ermenistan’ın enerji dengesi açısından ne kadar kritik olduğunu anlattı.
Raszewski, "Tedariklerin artması halinde, Azerbaycan’dan yapılan enerji ithalatı, son birkaç on yılda Azerbaycan’la bölgesel enerji iş birliğinden önemli faydalar sağlayan komşu Gürcistan’ın deneyimine benzer fırsatlar sunuyor. Bu iş birliği her şeyden önce enerji arzının çeşitlendirilmesini sağladı," dedi.
Raszewski, Ermenistan’ın Azerbaycan’dan yakıt ithalatının, ülkenin gelecekteki bölgesel ekonomik entegrasyona dahil edilmesi açısından da hayati önemde olduğunu vurguladı.
Uzman, yeni enerji ithalatının aynı zamanda sembolik bir siyasi etkisi olduğunu, bunun pragmatizmi ve onlarca yıllık izolasyondan kopuşu simgelediğini belirtti.
Azerbaycan’dan yakıt ithalatının sürmesi ve artması halinde Ermenistan’ın enerji sisteminin daha çeşitleneceğini, bunun da uzun vadede tüm fiyatlama sistemini yeniden şekillendirebileceğini ifade etti.
Halihazırda Ermenistan’ın enerji arzı ağırlıklı olarak petrol, doğal gaz ve kömür gibi konvansiyonel kaynaklardan oluşuyor.
Buna ek olarak nükleer enerji ve hidroelektrik de elektrik üretiminde kilit rol oynuyor. Bu alanların büyük ölçüde sınırlı sayıda aktör tarafından kontrol edildiği belirtiliyor.
Rusya ve İran’dan yapılan ithalat, ülkenin enerji güvenliğinde hâlâ kritik bir rol oynuyor. Raszewski, "Tedariklerin, güzergâhların ve kaynakların çeşitlendirilmesi, bundan sonraki süreçte Erivan’ın enerji politikasında en öncelikli hedef olmalı," dedi.
Raszewski’ye göre Ermenistan’ın enerji piyasası bir "ada piyasası" gibi işliyor; yani komşularıyla piyasa entegrasyonu açısından izole ya da sınırlı bir yapıya sahip.
Uzman, "Ermenistan’da fiyatlar üzerinde kalıcı bir etki yaratabilmek için fiziksel ve ekonomik bağlantıların genişletilmesi gerekiyor," değerlendirmesinde bulundu.