ABD, 78 yıllık üyeliğini sonlandırarak Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ-WHO) resmen ayrıldı. Uzmanlar, kararın küresel sağlık programlarını ve salgınlara hızlı yanıtı olumsuz etkileyeceği uyarısında bulunuyor.
ABD, Başkan Donald Trump’ın duyurusunun üzerinden bir yıl geçmesinin ardından Dünya Sağlık Örgütü’nden (DSÖ-WHO) resmen ayrıldı.
Ancak WHO’ya göre ABD, kuruluşa 130 milyon dolardan fazla borçlu. Ayrıca, Trump yönetimi yetkilileri bazı konuları hâlâ çözemediklerini kabul ediyor. Örneğin diğer ülkelerden alınan verilere erişimin kaybı, Amerika’ya yeni bir pandemiye karşı erken uyarı sağlayacak bilgiler sunuyordu.
Georgetown Üniversitesi Halk Sağlığı Hukuku Uzmanı Lawrence Gostin, çekilmenin yeni salgınlara küresel yanıtı zayıflatacağını ve ABD’li bilim insanları ile ilaç şirketlerinin yeni tehditlere karşı aşı ve ilaç geliştirme kapasitesini olumsuz etkileyeceğini belirtti.
Gostin, kararı değerlendirirken, “Bana göre bu, benim yaşamımda verilmiş en yıkıcı başkanlık kararıdır” ifadelerini kullandı.
Trump yönetimi, ocak ayının başında Birleşmiş Milletler’in nüfus ajansı (UNFPA-United Nations Population Fund) ile uluslararası iklim müzakerelerini düzenleyen BM anlaşması da dahil olmak üzere toplam 66 uluslararası kuruluştan çekilme kararı almıştı.
WHO'nun rolü nedir?
WHO, Birleşmiş Milletler’in sağlık alanındaki uzman kuruluşu olarak görev yapıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO), mpox, Ebola ve çocuk felci gibi küresel sağlık tehditlerine karşı koordinasyonu sağlamakla yükümlü. Ayrıca, yoksul ülkelere teknik destek sunuyor; sınırlı sayıda bulunan aşı, malzeme ve tedavilerin dağıtımına yardımcı oluyor ve ruh sağlığı ile kanser dahil olmak üzere yüzlerce sağlık durumu için rehberler yayımlıyor.
Dünyadaki neredeyse her ülke WHO üyesi konumunda.
Trump'ın ABD'yi WHO’dan çekme gerekçesi: COVID-19
ABD, WHO’nun kurulmasında öncü rol oynadı ve uzun yıllar boyunca örgütün en büyük bağışçılarından biri oldu; yüz milyonlarca dolar bağış yaptı ve yüzlerce uzman personel sağladı.
ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı verilerine göre, ülke WHO’ya yıllık ortalama 111 milyon dolar üyelik aidatı ve yaklaşık 570 milyon dolar da gönüllü katkı sağlıyor.
Trump, göreve gelir gelmez imzaladığı bir başkanlık kararnamesinde, ABD’nin WHO’dan çekilme kararını, örgütün COVID-19 pandemisi ve diğer küresel sağlık krizlerini kötü yönetmesine bağladı. Ayrıca, ajansın acilen gerekli reformları uygulayamaması ve WHO üye devletlerinin uygunsuz siyasi etkisinden bağımsızlığını gösterememesi de gerekçe olarak gösterildi.
Trump yönetiminin bir diğer şikayeti ise, WHO’nun kuruluşundan bu yana görev yapan dokuz genel müdürün hiçbirinin Amerikalı olmamasıydı. Yönetim yetkilileri, WHO’nun ABD’nin mali katkılarına ve ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) personeline büyük ölçüde bağımlı olduğunu göz önünde bulundurunca, bu durumu adaletsiz buluyor.
Halk sağlığı uzmanları: ABD’nin ayrılması küresel sağlık yanıtlarını zayıflatacak
Uzmanlar, ABD’nin WHO’dan çekilmesinin çocuk felciyle mücadele, anne ve çocuk sağlığı programları ve yeni virüs tehditlerini tespit etmeye yönelik araştırmalar dahil olmak üzere birçok küresel sağlık girişimini olumsuz etkileyeceğini belirtiyor.
Amerikan Enfeksiyon Hastalıkları Derneği Başkanı Dr. Ronald Nahass, ABD’nin çekilmesini “kısa görüşlü ve hatalı” ve “bilimsel olarak tehlikeli” olarak nitelendirdi.
ABD, WHO tarafından desteklenen komiteler, liderlik organları, yönetim yapıları ve teknik çalışma gruplarındaki resmi katılımını sonlandırdı. Buna, hangi grip türlerinin dolaşımda olduğunu değerlendiren ve grip aşılarının güncellenmesine dair kritik kararlar alınan WHO grubunun da dahil olduğu belirtiliyor.
Ayrıca, ABD artık küresel grip bilgi paylaşımına katılmıyor, bu da aşı kararlarını yönlendiren verilere erişimin sona erdiği anlamına geliyor.
Georgetown Üniversitesi Halk Sağlığı Hukuku Uzmanı Lawrence Gostin, bu tür hastalık istihbaratının Amerikalıların yeni salgınlar ortaya çıktığında “ön safta” olmasını sağladığını, böylece yeni aşı ve ilaçların hızla geliştirilip hayat kurtarabileceğini vurguladı.