TikTok'un ABD'deki satışının ardından yükselişe geçen UpScrolled, Instagram ve X’ten aşina olunan özellikleri bir araya getiriyor. Uygulama, geçtiğimiz yıl Filistinli-Ürdünlü-Avustralyalı teknoloji uzmanı Issam Hijazi tarafından kuruldu.
TikTok’un geçen hafta ABD’deki mülkiyet yapısının değişmesinin ardından bazı kullanıcılar alternatif sosyal medya platformlarına yönelmeye başladı. Bu süreçte öne çıkan uygulamalardan biri, siyasi gündemlerde tarafsız kalma vaadiyle dikkat çeken UpScrolled oldu.
Uygulama, Apple uygulama mağazasındaki genel sıralamada 12’nci, sosyal ağlar kategorisinde ise 2'nci sıraya yükseldi.
UpScrolled, Instagram ve X’ten aşina olunan özellikleri bir araya getiriyor.
Kullanıcılar fotoğraf, video ve metin paylaşabiliyor, yeni içerikler keşfedebiliyor ve doğrudan mesajlaşabiliyor.
Filistin kökenli kurucu
Uygulama, geçen yıl Filistinli-Ürdünlü-Avustralyalı teknoloji uzmanı Issam Hijazi tarafından kuruldu.
UpScrolled’un internet sitesinde, platformun amacının kullanıcılara “düşüncelerini özgürce ifade edebilecekleri, anlarını paylaşabilecekleri ve başkalarıyla bağlantı kurabilecekleri” bir alan sunmak olduğu belirtiliyor.
Geliştirici ekip, “gizli algoritmalara ya da dış ajandalara değil, kullanıcılarına ait bir platform” inşa ettiklerini vurguluyor.
Hijazi, sitesinde yer alan açıklamasında, “UpScrolled, gücü şirketlerin değil insanların eline geri veren bir dijital ekosistemin temeli. Bu sadece Meta, X ya da TikTok’a bir alternatif değil; sosyal medyanın ne olması gerektiğine dair bir yeniden düşünme” ifadelerini kullandı.
Şeffaflık değerlerini benimsiyor
Her ne kadar merkezi bir şirket (Recursive Methods Pty Ltd) tarafından yönetilse de, UpScrolled kendisini geleneksel "Big Tech" (büyük teknoloji şirketlerine verilen ad) platformlarından ayırıyor ve merkeziyetsiz platformlarda görülen bazı değerleri benimsiyor.
Örneğin platformda hizli algoritmalar yerine kronolojik akış ve etkileşime dayalı, açıklanabilir bir sıralama kullanılıyor.
"Shadowban" (kullanıcının haberi olmadan örtülü sansüre uğraması) uygulanmadığı ve moderasyonun şeffaf kurallara göre insanlar tarafından yapıldığı beyan ediliyor.
Ayrıca kullanıcı verilerinin satılmadığını ve verilerin AB (Avrupa Birliği) sunucularında tutulduğu belirtiliyor.
İndirmelerde yüzde 2 bin 850 artış
Hem iOS hem Android’de kullanılabilen uygulama, yeni kullanıcı dalgasıyla karşı karşıya. Şirket, artan talebe yetişmek için altyapıyı hızla ölçeklendirdiklerini söylüyor.
Pazar araştırma şirketi Appfigures verilerine göre UpScrolled, TikTok anlaşmasının kesinleştiği perşembe günü ile cumartesi arasında yaklaşık 41 bin kez indirildi. Bu rakam, uygulamanın bugüne kadarki toplam indirmelerinin neredeyse üçte birine denk geliyor.
TechCrunch'a göre, cuma gününden bu yana günlük ortalama indirme sayısı 14 bin civarında, bu da yüzde 2 bin 850’lik bir artış anlamına geliyor.
Uygulamanın bugüne kadarki toplam indirme sayısı 140 bin civarında. Bunların 75 bini ABD'de.
Şirket, X’te paylaştığı bir mesajda, uygulamaya yoğun ilgiyi şu sözlerle ifade etti: “O kadar hızlı geldiniz ki sunucularımız çöktü. Sinir bozucu mu? Evet. Duygusal mı? O da evet. Biz, büyük teknoloji şirketlerinin artık olmadığı şeyi inşa etmeye çalışan küçücük bir ekibiz. Şu anda kafeinle ayakta durup sizin başlattığınız şeye yetişmeye çalışıyoruz.”
TikTok endişeleri tetikledi
Bu yükseliş, TikTok’un hafta Çinli olmayan yatırımcılarla anlaşarak ABD’de çoğunluğu Amerikalılara ait bir ortak girişim kurduğunu açıklamasının ardından geldi.
Yeni yapıda TikTok’un Çinli ana şirketi ByteDance’in payı yüzde 20’nin altına düşerken; Oracle, Silver Lake ve Abu Dabi merkezli MGX’in her biri yüzde 15’lik paya sahip oldu.
Bazı kullanıcılar, yeni ABD’li yatırımcıların Donald Trump’a yakın siyasi duruşları olabileceğinden endişe duyuyor.
TikTok, İsrail'in eline mi geçti?
Ayrıca Oracle'ın İsrail ile bağları da ayrı bir tartışma konusu. Firmanın CEO'su Safra Catz, İsrail yanlısı görüşleriyle tanınıyor. Kısa süre önce İsrail’i desteklemeyen çalışanların Oracle’da yeri olmadığını söylemişti.
Ellison, İsrail’le uzun süredir siyasi ve mali bağlara sahip. Ayrıca Oracle, İsrail Savunma Kuvvetleri'ne (IDF) ekipman bağışlıyor ve Friends of the IDF gibi kampanyalara destek veriyor. İsrail bakanlıkları ve ordusuyla yapay zeka ve bulut teknolojileri içeren projelerde ortaklık yürütüyor. Şirket içinde Filistin yanlısı seslerin bastırıldığı da iddia ediliyor.
Kağıt üzerinde TikTok anlaşması ulusal güvenlik ve veri gizliliğiyle ilgili görünüyor; ancak birçok yorumcuya göre pratikte, dünyanın en etkili gençlik platformlarından birinin güç ve kontrol mücadelesiyle ilgili. Özellikle de İsrail hakkındaki siyasi anlatıların nasıl şekilleneceğine dair tartışmalar var.
Devir işlemi sonrasında TikTok’un belirli siyasi içerikleri sansürleyebileceği yönünde suçlamalar da gündeme geldi.
ABD’li Senatör Chris Murphy ve şarkıcı Billie Eilish gibi tanınmış isimler, Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza (ICE) politikalarını eleştiren paylaşımların bastırıldığı iddialarını dile getirdi.
Ayrıca bazı kullanıcılar, Minneapolis’teki ICE protestolarıyla ilgili içerikleri arayamadıklarını söyledi.
TikTok ise bu sorunların, uygulamanın işlevlerini etkileyen bir "veri merkezi kesintisinden" kaynaklandığını savundu.
Endişeleri artıran bir diğer gelişme de TikTok’un güncellenen gizlilik politikası oldu. Yeni politikayla uygulamanın kullanıcıların GPS konumlarını takip etmesine izin verilmesi, bazı kullanıcıların TikTok’u silme çağrısı yapmasına yol açtı.
Bu çağrılarda, “gölge yasak” (shadowban) uygulamadığını ve “her paylaşıma eşit görünürlük şansı” tanıdığını söyleyen UpScrolled sıkça önerilen alternatiflerden biri oldu.
Sadece UpScrolled değil
TikTok’taki değişimden faydalanan tek platform UpScrolled değil.
Açık kaynak teknolojisi üzerine kurulu bir başka TikTok alternatifi olan Skylight da hızlı bir büyüme kaydediyor. Şirket, kullanıcı kayıtlarının 380 binin üzerine çıktığını ve artışın sürdüğünü açıkladı.