Almanya, IRIS-T hava savunma sistemini genişletiyor. Yeni SLM/X varyantı, ABD yapımı Patriot sistemine Avrupa’nın yanıtı olabilir mi?
Almanya merkezli savunma sanayi şirketi Diehl Defence, Almanya’nın IRIS-T hava savunma sisteminin hem orta hem de uzun menzilli versiyonlarını ateşleyebilen birleşik bir füze lançerini tanıttı.
REKLAM
REKLAM
Açıklanan kabiliyetlere göre sistem, ABD yapımı Patriot’a Avrupa’dan bir yanıt olarak değerlendiriliyor.
Alman savunma şirketi yeni lançeri, ülkenin önde gelen güvenlik ve savunma fuarı Enforce Tac’te tanıttı. Sistem, orta menzilli IRIS-T SLM ile uzun menzilli IRIS-T SLX versiyonlarını tek platformda bir araya getiriyor.
Yeni lançer, aynı batarya içinde karma şekilde olmak üzere her iki füze tipini de ateşleyebiliyor.
IRIS-T SLM sistemi; mobil bir komuta merkezi, bir radar ve önleme füzeleri taşıyan birden fazla lançer aracından oluşuyor. Radar, insansız hava araçları, uçaklar ve seyir füzeleri dahil olmak üzere hedefleri 250 kilometreye kadar mesafeden tespit edebiliyor.
Uzman savunma yayınlarına göre füzeler, 40 kilometreye kadar menzilde ve 20 kilometre irtifaya kadar hedefleri vurabiliyor. IRIS-T SLX varyantında ise önleme menzili 80 kilometreye kadar çıkıyor.
Patriot sistemiyle kıyaslandığında IRIS-T SLM, doğrudan bir ikame olmaktan ziyade çok katmanlı hava savunmasının ek bir unsuru olarak değerlendiriliyor.
Patriot’tan farklı olarak sistemin balistik füze savunması için tasarlandığı belirtilse de, IRIS-T halihazırda insansız hava araçları, uçaklar ve seyir füzelerine karşı da kullanılabiliyor.
ABD yapımı Patriot sistemini özel kılan ne?
Patriot hava savunma sistemi, Soğuk Savaş döneminde ABD tarafından askeri üsleri ve şehirleri hava saldırılarına karşı korumak amacıyla geliştirildi.
Tam ölçekli geliştirme süreci 1976’da başladı, sistem 1984’ten bu yana konuşlandırılıyor ve bugün Batı dünyasının en önemli hava savunma sistemlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Sistemin merkezinde, 150 kilometreye kadar mesafedeki hedefleri tespit edebilen ve aynı anda birden fazla tehdidi takip edebilen güçlü bir radar bulunuyor.
Bir Patriot bataryası; radar, atış kontrol merkezi, lançerler, antenler ve güç ünitesinden oluşuyor ve birkaç saat içinde konuşlandırılabiliyor.
Başlangıçta uçaklara karşı savunma amacıyla geliştirilen Patriot, zaman içinde çeşitli modernizasyonlardan geçti. Patriot Advanced Capability (PAC) modeliyle birlikte sistem balistik füzelere karşı da etkili hale getirildi.
En güncel modernize versiyon olan PAC-3 MSE ise hedefleri doğrudan çarpma yöntemiyle (“hit-to-kill”) imha ediyor ve önceki modellere kıyasla daha uzun menzil ve daha yüksek hassasiyet sağlıyor.
Sistem teknik açıdan oldukça karmaşık ve maliyetli. Tek bir Patriot bataryasının maliyeti 1 milyar doların üzerinde, modern bir önleme füzesinin fiyatı ise yaklaşık 5 milyon dolar seviyesinde.
Buna karşın, PAC-3 MSE güdümlü füzeleri Rus balistik füzelerini düşürebiliyor. IRIS-T sistemi ise irtifa kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle balistik füze savunmasında yalnızca belirli ölçüde etkili kabul ediliyor.
Hava savunma sistemlerine talep artıyor
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırıları, modern füzelerin çoğu zaman yalnızca ABD yapımı Patriot sistemiyle önlenebildiğini ortaya koydu. Özellikle büyük şehirlerin kapsamlı biçimde korunabilmesi için bu sistemlerden birden fazlasına ihtiyaç duyuluyor.
Haberlere göre Ukrayna’nın elinde yedi Patriot sistemi bulunuyor. Bu nedenle Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Batılı müttefiklerinden hava savunması konusunda daha fazla destek talebini defalarca dile getirdi.
Ancak hem ABD’nin hem de Avrupa ülkelerinin stokları sınırlı. Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı nedeniyle talep hızla artarken, mevcut üretim kapasitesi bu ihtiyacı karşılamakta zorlanıyor.
Almanya son dört yılda Ukrayna’ya birkaç adet MIM-104 Patriot sistemi teslim etti. Ancak bu sistemlerin yerini alacak yeni tedarikin on yılın sonuna kadar gerçekleşmesi beklenmiyor.
Patriot sistemi dünya genelinde de yoğun talep görüyor ve 18 ülkeye tedarik ediliyor. Bir sistem; radar, atış kontrol merkezi, anten direği ve üç ila sekiz lançerden oluşuyor. Siparişten teslimata kadar geçen süre ise genellikle yaklaşık üç yılı buluyor.
ABD merkezli The Atlantic’e göre, ABD hükümeti geçen yıl bu sistemlerin ihracatını geçici olarak durdurdu. Gerekçe olarak stok yetersizliği ve sistemlerin öncelikle ABD’nin kendi kullanımına ayrılmak istenmesi gösterildi.