Avrupa semaları neden turuncuya dönüyor: Sahra tozu Avrupa yolunda

İspanya, Portekiz ya da Fransa'da yaşıyorsanız, aracınızı yıkamak için beklemenizde fayda var.

REKLAM

REKLAM

Şu sıralar Akdeniz'i geçerek Batı Avrupa'ya doğru ilerleyen dev bir Sahra tozu bulutu, beraberinde turuncu günbatımlarını, puslu ufukları ve ön camlardan güneş panellerine kadar her şeyi kaplayacak ince bir çöl kumu tabakasını getiriyor.

Copernicus Atmosfer İzleme Servisi'nin (CAMS) son tahminlerine göre, bu bulut önümüzdeki günlerde kuzeye doğru ilerleyerek önce tüm İber Yarımadası'nda hava kalitesini ciddi biçimde etkileyecek, ardından Birleşik Krallık ve İskandinavya'ya kadar ulaşacak.

Bu parçacıklar Sahra'dan havaya taşındı ve Avrupa'ya ulaşmak için binlerce kilometre yol kat etti. CAMS'te kıdemli bilim insanı olan Mark Parrington, "Bu, atmosferin bileşimi sayesinde sınırların ve kıtaların ötesinde birbirimize bağlı olduğumuzu gösteriyor" diyor.

PM10 tozunun sağlık açısından ne gibi riskleri var?

Toz, sepya tonlarında nefes kesici fotoğraflar ortaya çıkarsa da beraberinde görünmez bir sağlık riski de getiriyor. İspanya'da AEMET, Portekiz'de IPMA ve Météo-France gibi ulusal meteoroloji servisleri, hava kalitesindeki bozulmaya ilişkin uyarılar yayımladı.

Sahra tozu olaylarında asıl endişe, çapı 10 mikrometreden küçük olan partiküller anlamına gelen PM10. Bunlar nispeten iri parçacıklar olsa da akciğerlere kadar girebilecek kadar küçük; solunum yollarını tahriş edebiliyor, astımı kötüleştirebiliyor ve yaşlılar ile küçük çocuklar gibi hassas grupları etkileyebiliyor.

Avrupa'da bir şehirde yaşıyorsanız, muhtemelen egzoz dumanı, sanayi süreçleri ve odun yakımından kaynaklanan, çok daha ince olan PM2.5 kirliliğine daha aşinasınızdır. PM2.5 parçacıkları daha küçük olduğu için akciğerlerin daha derinlerine nüfuz edebilir, hatta kan dolaşımına karışabilir.

Sahra tozu esas olarak daha büyük PM10 türü mineral parçacıklardan oluşsa da, bu tür olaylardaki yoğunluk, bazı bölgelerde toplam partikül seviyelerinin Dünya Sağlık Örgütü'nün güvenlik sınırlarını çok aşmasına yol açabiliyor.

Toz kirliliğinin sorumlusu iklim değişikliği mi?

Sahra tozu olayları sık sık manşetlere taşınıyor; kavurucu ve tozlu ortamları hatırlatsalar da bunları ısınan bir gezegenle doğrudan ilişkilendirirken temkinli olmak gerekiyor.

Parrington'a göre bilim henüz kesin bir sonuca varmış değil. "Çölleşmenin toz kaynağını tam olarak nasıl etkilediğine dair net bir tablo yok" diyor; bu sözleriyle, iklim değişikliği ve insan faaliyetinin etkisiyle Sahra Çölü'nün güneye doğru genişlemesine atıfta bulunuyor.

Parrington , bu tozun büyük bölümünün Çad'daki Bodélé Çukuru gibi belirli sıcak noktalardan kaynaklandığını, burada hafif yapıdaki tozun belli basınç koşullarında atmosfere yükselebilecek durumda olduğunu belirtiyor. Daha yüksek sıcaklıklar, kuraklık ve artan buharlaşma toprak neminin azalmasına yol açıyor; bu etkileri kötü arazi yönetimiyle birleştirdiğinizde kum ve toz fırtınaları için elverişli bir ortam oluşuyor.

Ayrıca, iklim değişikliğinin etkileriyle bağlantılı atmosferik dolaşım değişikliklerinin, Avrupa'ya ulaşan Sahra tozu fırtınalarının sıklığını artırabileceğine dair bazı tahminler de var.

Yine de bilim insanları, ellerinde net bir işaret ortaya koyacak kadar tarihsel veri bulunmadığı için iki olguyu doğrudan ilişkilendirme konusunda temkinli. Parrington, Euronews Green'e "Bildiğim kadarıyla çölleşme, ormansızlaşma ve diğer etkenlerin atmosferdeki mineral tozu nasıl etkilediğini net biçimde ortaya koyan bir çalışma yok; dolayısıyla bunun hâlâ oldukça açık bir soru olduğunu düşünüyorum" diyor.

Bu haftanın ilerleyen günlerinde sizi ne bekliyor?

Toz kütlesi bölgeden geçerken, etkilenen yerlerdeki sakinler yağmurla karışan parçacıkları görebilir; su buharlaştığında yüzeylerde tipik, bulanık bir tortu bırakacaktır.

Sağlık yetkilileri, yoğun şekilde etkilenen bölgelerde yaşayanların, puslu hava sürdüğü sürece zorlu açık hava egzersizlerinden kaçınmasını tavsiye ediyor.

Diğerleri içinse, toz akşam ışığını parlak turuncu ve kırmızılara dağıtırken Mars'ı andıran günbatımı manzaralarını yakalamak üzere en iyi fotoğraf makinelerini çıkarmanın tam zamanı olabilir.

Sahra tozu olayını gösteren CAMS küresel aerosol tahmini, bu bağlantı (kaynak İngilizce) üzerinden görülebilir.