Antalya'da düzenlenen COP31, planlanan kapanış saatini 44 saat aşarak 2019'da Madrid'de düzenlenen COP25'in rekorunu geride bıraktı.
Antalya'da düzenlenen COP31, ülkelerin anlaşmaya varmakta zorlanması nedeniyle planlanan kapanış saatini 44 saat aşarak pazar günü Birleşmiş Milletler (BM) tarihinin en uzun iklim konferansı rekorunu kırdı.
BM anlaşma müzakerelerini takip eden bağımsız yayın kuruluşu Earth Negotiations Bulletin'e göre, önceki rekor 2019'da Madrid'de düzenlenen COP25'e aitti. Söz konusu konferans, cuma günü yerel saatle 18:00'de sona ermesi planlanırken, pazar günü saat 13:55'te tamamlanmıştı.
COP31'de anlaşma neden sağlanamıyor?
Zirvenin planlanan kapanış saatini aşmasına yol açan temel anlaşmazlık, fosil yakıtlardan çıkışın nihai anlaşmada nasıl ele alınacağı konusunda yaşandı. Ülkeler uzlaşma arayışını sürdürürken yeni taslak metin pazar sabahı yayınlandı.
Taslak, küresel ekonominin elektrifikasyonu hedefini korurken fosil yakıtlara açıkça atıfta bulunmadı. Petrol üreticisi ülkeler fosil yakıtların metinde açıkça anılmasına karşı çıkarken, Avrupa Birliği (AB), Marshall Adaları ve Panama da fosil yakıtlara taslakta açıkça yer verilmemesine itiraz etti. Rusya ise fosil yakıtlara doğrudan atıfta bulunulmamasını destekledi.
Anlaşma taslağı, elektriğin toplam nihai enerji tüketimindeki payının mevcut yaklaşık yüzde 21 seviyesinden 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılmasını öngörüyor. Ancak iklim aktivistleri, elektrifikasyonun rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına dayanmasının açıkça güvence altına alınmasını istiyor. Fosil yakıtlarla üretilen elektriğe geçişin emisyonları azaltma hedefine hizmet etmeyeceğini savunuyorlar.
AB adına konuşan İrlanda İklim Bakanı Darragh O'Brien'ın “Fosil yakıtlara hiç atıfta bulunmayan bir iklim eylemi kabul edilemez," dedi.
Son metnin kapanış oturumunda yaklaşık 200 ülkenin uzlaşısıyla kabul edilmesi gerekiyor.
Hafta başında açıklanan ilk taslak, fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılması çağrısında bulunmuştu. Ancak perşembe günü yayınlanan ikinci versiyonda fosil yakıtlara ilişkin tüm ifadeler çıkarılmıştı. Fransa ve Panama'nın da aralarında bulunduğu bir grup ülke, cuma günü yayımladıkları mektupta anlaşmanın “fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik açık bir geçiş” içermesi gerektiğini vurgulamıştı.
Son taslak, fosil yakıtlardan uzaklaşma yönündeki önceki küresel anlaşmayı kabul etmekle birlikte bu enerji kaynaklarının adını açıkça anmaktan kaçındı. Metinde ayrıca, fosil yakıt endüstrisinin desteklediği karbon yakalama ve depolama teknolojisinin yaygınlaştırılmasına yönelik tartışmalı hedef korundu. Eleştirmenler bu teknolojinin maliyetli olduğunu ve emisyonları azaltmada etkisiz kaldığını savunuyor.
Enerji fiyatlarının yükseldiği ve İran savaşı kaynaklı küresel gerilimlerin sürdüğü bir dönemde düzenlenen zirvede fosil yakıtların geleceği en tartışmalı başlıklardan biri haline geldi.
Antigua ve Barbuda Çevre Bakanı Michael Joseph, AFP'ye yaptığı açıklamada, “Metnin mevcut halinden büyük hayal kırıklığı duyuyoruz,” dedi. Joseph, taslağın bu haliyle kabul edilmesini destekleyip destekleyemeyeceği sorusuna “Dürüst olmak gerekirse, bu haliyle kabul edilmesine razı olduğumu söyleyemem,” yanıtını verdi.