Trump tarafından 'neredeyse görünmez bir savaşçı' olarak tanımlanan F-35, radar emici boyası ve özel malzemeleri sayesinde radar tespitinden kaçacak şekilde tasarlandı.
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik gerçekleştirdiği hava operasyonlarında F-35 Lightning II savaş uçakları merkezi bir rol oynuyor. Peki, bu gelişmiş teknoloji gökyüzündeki küresel güç dengelerini yeniden mi şekillendiriyor?
REKLAM
REKLAM
Geçtiğimiz cumartesi günü başlayan ABD-İsrail hava saldırılarından bu yana, bir hava aracı hem kritik hem de ölümcül rolüyle ön plana çıkıyor: F-35 Lightning II. Adındaki "F" harfi "Fighter" (Savaşçı) kelimesini temsil ederken, 35 rakamı ise ABD ordusundaki uçak sınıflandırmasındaki yerini simgeliyor.
ABD Başkanı Donald Trump tarafından "neredeyse görünmez bir savaşçı" olarak tanımlanan F-35, radar emici boyası ve özel malzemeleri sayesinde radar tespitinden kaçacak şekilde tasarlandı.
Bu teknoloji, uçağın fark edilmeden akıllı bombalar, misket bombaları ve hassas güdümlü füzelerden oluşan ölümcül bir cephaneliği 400 kilometreye kadar uzaklıktan ateşleyebilmesine olanak tanıyor.
Ayrıca uçak; radar, kamera ve elektronik sensörlerden gelen verileri tek bir entegre sistemde birleştirerek pilotun her zaman bir adım önde olmasını sağlıyor.
Söz konusu ileri teknoloji, uçağın İran hava savunmasını imha etmede ve hava üstünlüğü sağlamada son derece etkili olmasını sağlarken, diğer uçakların da engelsiz bir şekilde saldırı düzenlemesine zemin hazırlıyor.
Uçak, 28 Şubat'tan bu yana İran'a düzenlenen ve dini lider Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey İranlı komutanın ölümüyle sonuçlanan 3 binden fazla saldırıda hem ABD hem de İsrail tarafından yaygın olarak kullanıldı.
F-35'in öne çıkan özellikleri neler?
ABD'nin önde gelen savunma şirketi Lockheed Martin tarafından üretilen F-35, hava-hava muharebesi, kara saldırısı, gözetleme ve keşif görevlerini yerine getirebilen beşinci nesil, çok amaçlı bir hayalet uçaktır.
Dünyanın en gelişmiş uçaklarından biri olan F-35, yaklaşık 2 bin km/s (Mach 1.6) hıza ulaşabiliyor ve 50 bin fit irtifaya kadar çıkabiliyor. Uçağın harekat menzili ise 2 bin 200 kilometreye kadar ulaşıyor.
ABD'nin toplam F-35 filosu 600'den fazla uçaktan oluşuyor. Bu uçakların birçoğu şu anda Orta Doğu'daki müttefik askeri üslerinden, Akdeniz'deki USS Gerald Ford ve Umman Denizi'ndeki USS Abraham Lincoln uçak gemilerinden havalanıyor. İsrail ise operasyonlarda 48 uçaklık bir filo konuşlandırıyor.
2015 yılında hizmete giren uçağın maliyeti, versiyonuna göre 80 ile 120 milyon dolar arasında değişiyor. Şu anda kullanımda olan üç farklı versiyon bulunuyor: Geleneksel pistler ve derin saldırı operasyonları için tasarlanan "A" modeli, dikey kalkış yapabilen "B" modeli ve uçak gemileri için geliştirilen "C" modeli.
F-35'i başka hangi ülkeler kullanıyor?
F-35; İngiltere, İtalya, Hollanda, Kanada, Danimarka, Norveç, Belçika, Polonya, Almanya, Yunanistan ve Romanya dahil olmak üzere NATO üyeleri ve ABD müttefikleri arasında oldukça popüler.
Uçak, savaş alanındaki verileri gerçek zamanlı olarak diğer uçaklar ve kuvvetlerle paylaşmasına olanak tanıyan gelişmiş yazılım ve askeri sistemlerle donatılmış durumda.
Ancak bu sistemlerin çalışması ABD yazılımlarına, güvenlik sistemlerine ve bakım için tedarik zincirlerine bağlı. Bu durum, ABD'nin istemediği bir ülkenin yazılım erişimini kapatarak o ülkenin F-35 filosunu etkisiz hale getirebileceği yönündeki "uzaktan kapatma" (kill switch) iddialarını gündeme getirmişti.
F-35 Ortak Program Ofisi (JPO) ise bu iddiaları reddederek, "Herhangi bir kapatma anahtarı bulunmadığını" açıkladı.
Öte yandan, Donald Trump ile Avrupalı liderler arasında Ukrayna, Venezuela, Grönland ve son olarak İran konusundaki görüş ayrılıkları, bazı Avrupa ülkelerini bu uçağı satın alma konusunda temkinli olmaya itti.
Örneğin İspanya, geçtiğimiz ağustos ayında F-35 filosu satın alma planlarından vazgeçerken; Portekiz ve İsviçre de yüksek işletme maliyetleri nedeniyle geri adım attı. F-35'in en büyük rakibi olarak, Almanya, İtalya, İspanya, Avusturya ve İngiltere tarafından kullanılan daha hızlı ve çevik Eurofighter Typhoon görülüyor.
Savaşın seyrine dair notlarda, 4 Mart'ta bir İsrail F-35'inin İran'a ait bir YAK-130'u düşürmesiyle, uçağın ilk hava-hava muharebe galibiyetini aldığı kaydedildi.
İran'ın geçen yıl haziran ayında iki İsrail F-35'ini düşürdüğü yönündeki iddialarının ise asılsız olduğu ortaya çıkmıştı.