Canlı Blog. İran savaşı: İsrail'den 'haftalar sürebilir' uyarısı, İran'dan Basra Körfezi'ne mayın döşeme tehdidi

ABD Merkez Kuvvetler (CENTCOM) Komutanı, İran askeri üst yönetiminin "derin sığınaklarda" olduğunu, ön cephedeki birliklerin ise Amerikan ve İsrail hava saldırılarına karşı korumasız bırakıldığını söyledi.

ABD Deniz Kuvvetleri Amirali Brad Cooper, pazartesi sabahı yayınlanan söyleşisini Farsça yayın yapan uydu kanalı Iran International’a verdi. İran teokrasisinin hedefinde olan Iran International kanalıyla ilgili olarak yetkililer, kanala görüntü sızdırdığı iddia edilen kişilerin defalarca tutuklandığını açıklamıştı.

Cooper söyleşisinde, "Geçtiğimiz hafta boyunca gözlemlediğim şu olağanüstü tezatlığa herkesin dikkat etmesini isterim: İslam Cumhuriyeti’nin üst düzey generalleri —en azından hâlâ hayatta olanlar— Tahran ve çevresindeki derin sığınaklarda ve tesislerde konfor ve koruma altındalar," ifadelerini kullandı.

Amiral sözlerine şöyle devam etti: "Bunu, sahada bulunan ve savunmasız bırakılan askerlerle kıyaslayın. Generaller korunuyor, askerler ise korunmuyor."

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran savaşının enerji maliyetleri üzerindeki etkilerini hafifletmek amacıyla bir dizi ek önlem paketini duyurdu.

Televizyondan halka seslenen Miçotakis, hükümetin nisan ve mayıs aylarında hanehalkı ve çiftçilere destek olmak amacıyla 300 milyon euroluk bir kaynak ayırdığını belirtti.

Sübvansiyonlar; dizel yakıt, benzin ve gübre maliyetlerini düşürmeyi hedefliyor. Miçotakis, girişimin bir parçasının da adalara giden feribot ücretlerindeki artışı dizginlemek olduğunu ifade etti.

ABD ve İsrail’in hafta sonunda yaptığı; Hürmüz Boğazı üzerinden petrol sevkiyatını aksatan savaşın birkaç hafta daha süreceği yönündeki uyarıların ardından, pazartesi günü petrol fiyatları yükselişe geçti.

Yunanistan, 11 Mart’ta ilk önlem paketini açıklamış; benzin ve gıda maddelerindeki kâr marjlarını üç ay boyunca sınırlama kararı almıştı.

Miçotakis pazartesi günü yaptığı açıklamada, hükümetin ek fonları hazırda beklettiğini söyledi.

Muhafazakar lider, "Bu savaşın ne kadar süreceğini kimse bilmediği için, küresel ekonomik durumun önemli ölçüde kötüleşmesi ihtimaline karşı elbette rezervlerimizi koruyoruz," dedi.

İran, pazartesi günü yaptığı açıklamada, ABD'nin kıyı şeridine veya adalarına saldırması durumunda Basra Körfezi'ne "deniz mayınları" döşeyeceği tehdidinde bulundu.

Devlet medyasında yer alan Tahran rejimi Savunma Konseyi açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "Düşmanın İran kıyılarına veya adalarına yönelik herhangi bir saldırı girişimi; yerleşik askeri uygulamalar gereği doğal olarak Basra Körfezi ve kıyı bölgelerindeki tüm erişim yollarının ve iletişim hatlarının, kıyıdan döşenebilen sürüklenen mayınlar da dahil olmak üzere çeşitli deniz mayınlarıyla donatılmasına yol açacaktır."

Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi bünyesinde faaliyet gösteren Savunma Konseyi, İran'ın Haziran 2025'te İsrail ile yaşanan 12 günlük çatışmanın ardından kurulmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump ile İranlı liderlerin stratejik Hürmüz Boğazı üzerinden karşılıklı tehditlerde bulunması ve İsrail’in savaşın "haftalarca sürebileceğini" açıklaması ile pazartesi günü borsalar sert düştü, petrol fiyatları ise fırladı.

Dördüncü haftasına giren ve sona erme belirtisi göstermeyen çatışmalar üzerine Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı, son on yılların en kötü küresel enerji krizi konusunda uyarıda bulundu. IEA, dünya ekonomisinin bu kriz nedeniyle "büyük bir tehdit" altında olduğunu vurguladı.

Gerilimin tırmanması hisse senedi piyasalarını vurdu. Savaş başlamadan önce en iyi performansı sergileyen Seul ve Tokyo borsaları, satış dalgasından en ağır darbeyi alan pazarlar oldu; sırasıyla yüzde 6,5 ve yüzde 3,5 değer kaybetti.

Diğer Asya piyasalarında da tablo benzerdi:

Hong Kong ve Şanghay: Yüzde 3’ten fazla kayıp yaşadı.

Singapur, Taipei, Mumbai, Bangkok ve Manila: Yüzde 2 ila 3 arasında değer kaybetti.

Avrupa: Londra, Paris ve Frankfurt borsaları güne sert düşüşlerle başladı.

Piyasalardaki panik havasıyla birlikte petrol fiyatları yüzde 2’nin üzerinde değer kazandı. Brent petrol 114 doların üzerine çıkarken, Batı Teksas Tipi (WTI) ham petrol 101 dolar sınırını aştı.

Pazartesi sabahı Körfez genelinde patlama sesleri ve sirenler duyulurken, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yeni bir saldırı dalgası bildirdi.

Suudi Arabistan Savunma Bakanlığı, sabah saatlerinde başkenti hedef alan 2 balistik füze tespit edildiğini duyurdu. Bakanlık açıklamasında, "Füzelerden biri hava savunma sistemlerince imha edilirken, diğeri yerleşim yerinin bulunmadığı boş bir araziye düştü," ifadelerine yer verildi.

BAE Savunma Bakanlığı ise "İran kaynaklı füze ve insansız hava aracı (İHA) tehditlerine karşılık verildiğini" belirterek, "Duyulan sesler, hava savunma sistemlerimizin füzeleri ve İHA’ları havada imha etmesinden kaynaklanıyor," açıklamasında bulundu.

Bu olaydan birkaç saat önce Abu Dabi makamları, imha edilen bir balistik füzeden düşen parçalar nedeniyle 1 kişinin yaralandığını bildirmişti.

Saldırı tehdidi nedeniyle Bahreyn'de de sirenler çalarken, bölge sakinlerine sığınaklara gitme talimatı verildi. İçişleri Bakanlığı sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda, "Vatandaşların ve bölge sakinlerinin sakin kalmaları ve en yakın güvenli bölgeye geçmeleri önemle rica olunur," duyurusunu yaptı.

Tahran yönetimi bölgede yalnızca ABD unsurlarını hedef aldığını iddia etse de, İran’a ait İHA ve füzeler Körfez genelinde havalimanları, limanlar, petrol tesisleri ve simge yapılar dahil olmak üzere sivil altyapıyı vurmaya devam ediyor.

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin, pazar akşamı yaptığı açıklamada, üçüncü haftasına giren İran savaşına değindi. Defrin, İsrail'i "haftalarca sürecek çatışmaların" beklediğini söyledi.

Sözcü açıklamasında, "Geçen her günle birlikte terör rejimini daha da zayıflatıyoruz. Terör rejiminin ve vekillerinin İsrail Devleti için bir tehdit oluşturmasına izin vermeyeceğiz," ifadelerini kullandı.