Hürmüz Boğazı’ndaki artan sigorta maliyetleri ve geçişe yönelik sıkı denetim, armatörleri sefer planlarını gözden geçirmeye zorluyor. Bölgeye erişim giderek risk, maliyet ve koordinasyona göre belirleniyor.
Hürmüz Boğazı'ndan geçmeye çalışan gemiler, artan riskler ve yükselen sigorta maliyetlerinin boğazdaki trafiği değiştirmesiyle birlikte, İran makamlarıyla giderek daha fazla koordinasyon kurmak zorunda kalıyor.
REKLAM
REKLAM
Artık birçok gemi için geçiş eskisi kadar kolay değil.
Tayland salı günü yaptığı açıklamada, sahibi Bangchak Corporation olan petrol tankerlerinden birinin İranlı yetkililerle yapılan görüşmelerin ardından boğazdan geçtiğini, ikinci geminin ise güvenli geçiş için onay bekleyen diğer gemilerle birlikte hâlâ beklemede olduğunu duyurdu.
Son saldırılar ve süregelen belirsizlik, armatörleri boğaza girip girmeme kararını yeniden tartmaya zorladı. Alınan kararlarda artık hem güvenlik riskleri hem de artan maliyetler belirleyici oluyor.
28 Şubat'ta gerilimin tırmanmasından bu yana savaş riski sigortası primleri artık gösterdi. Birkaç hafta içinde oranlar katlanarak arttı.
Lloyd’s List'in finans editörü David Osler, şöyle konuştu: “Çatışmalar başlamadan önce Hürmüz Boğazı için bir haftalık poliçelerde tipik oranlar geminin gövde değerinin yüzde 0,15 ila 0,25'i düzeyindeydi. Çatışma başladığından bu yana verilen teklifler gövde değerinin yüzde 5 ila 10'una kadar çıktı.”
Değeri yaklaşık 100 milyon dolar (90 milyon euro) olan çok büyük bir petrol tankerinin tek seferlik geçişi için bu, birkaç milyon euroyu bulan ek maliyet anlamına geliyor.
Sigorta hâlâ bulunabiliyor, ancak çoğu zaman geçişleri belirgin biçimde pahalılaştıran ve gerekçelendirmeyi zorlaştıran seviyelerde.
“Yolculuğu yapmak isterlerse, ve işi kabul edecek bir mürettebat bulabilirlerse, önlerindeki engel sigorta eksikliği değil,” dedi.
Buna karşılık, kararlar büyük ölçüde güvenlik kaygıları tarafından şekillendiriliyor.
Denizcilik uzmanı Mustapha Zehhaf, bazı deniz taşımacılığı şirketlerinin riskler nedeniyle boğazdan tamamen kaçındığını söyledi.
Geçiş yapan gemilerin ise rotalarını değiştirdiğini ve bazı durumlarda İran kıyılarına daha yakın seyrettiklerini belirtti.
Baskı altındaki deniz taşımacılığı
Yükselen sigorta maliyetleri ve güvenlik riskleri, armatörleri boğazdan geçip geçmemeyi yeniden değerlendirmeye zorluyor.
Alternatifler sınırlı. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı hattı ya da Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fucayra hattı gibi boru hatları Hürmüz'ü belli ölçüde baypas edebiliyor, ancak ihracatın büyük bölümü hâlâ bu boğaza bağımlı.
Durum böyle devam ederse, Oxford Enerji Çalışmaları Enstitüsü gaz programı başkanı enerji analisti Bill Farren-Price, bunun küresel enerji piyasaları için bir arz şoku anlamına geleceğini söyledi.
Arz daraldıkça ve yaşanan kıtlıklar fiyatlara yansımaya başladıkça fiyatların yükselmesi, daha sonra artan maliyetlerin talebi dizginlemeye başlaması bekleniyor.
Ayrıca boğazın tamamen güvence altına alınmasını sağlayacak gerçekçi bir askerî yöntemin bulunmadığını ve yakın vadede diplomatik bir çözüme dair çok az işaret olduğunu belirtti.
“Çok daha kötüsü, bu en başından beri kıyamet senaryosuydu,” dedi.