Bu adım, bir Earthjustice avukatına göre, 'deniz kaplumbağaları, balinalar ve mercanların yok oluşuna onay vererek petrol endüstrisini zenginleştirebilir'.
Trump yönetimi İran'la savaş halindeyken, Meksika Körfezi'nde petrol ve gaz sondajını genişletmek için Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası'ndan muafiyet talep ederken ulusal güvenliği gerekçe gösteriyor. Çevre örgütleri, bunun gelecekteki fosil yakıt projeleri için tehlikeli bir emsal oluşturabileceğini söylüyor.
REKLAM
REKLAM
Çevreciler, hükümetin usule uygun hareket etmediğini savunuyor ve İçişleri Bakanı Doug Burgum'un 31 Mart'ta Nesli Tükenmekte Olan Türler Komitesi'ni toplamasından önce bu hamleyi durdurmaya çalışıyor. Bir türün kaderini belirleyebildiğini söyleyen grupların "Tanrı Timi" adını taktığı komite, altı üst düzey federal yetkili ile sürece dahil eyaletleri temsil eden bir kişiden oluşuyor.
Yönetimin Körfez'e ilişkin somut planları net değil; ancak uzmanlar, ulusal güvenlik muafiyeti için gerekçe oluşturabilmek adına belirli bir türü tehlikeye atacak askeri ihtiyacın somut olarak ortaya konması gerektiğini söylüyor. Çevre örgütleri ise kapsamlı bir muafiyetin, aralarında Körfez'de sayıları yaklaşık 50'ye düşen Rice balinasının da bulunduğu pek çok tür gözetilmeksizin petrol ve gaz projelerinin önünü açmasından endişe ediyor.
"Onları feda etmenin akla gelebilecek hiçbir gerekçesi yok" diyor, okyanuslardan sorumlu Earthjustice baş avukatı Steve Mashuda. "Deniz kaplumbağalarının, balıkların, balinaların, vatozların ve mercanların yok oluşuna, kamu zararına petrol endüstrisinin kasasını doldurmak uğruna onay vermeyi düşünmek bile ölçüsüz bir sorumsuzluktur."
Nesli Tükenmekte Olan Türler Komitesi'nin toplanmasını engelleme girişimi
Biyolojik Çeşitlilik Merkezi, geçen hafta komite toplantısını engellemek için dava açtı ve bu tür bir toplantı yapılması için gereken bir dizi koşulun yerine getirilmediğini savundu. Bunlar arasında, belirli bir türün varlığının tehlikeye girdiğini ortaya koyan biyolojik değerlendirmenin tamamlanmasından itibaren 90 gün içinde başvuru yapılması şartı da bulunuyor. Kuruluş ayrıca duruşmanın kamuya açık olması ve bir idari yargıç tarafından yürütülmesi gerektiğini öne sürüyor.
Merkezin başvurusu, daha önce Trump yönetimine karşı kararlar vermiş olan ve Obama döneminde atanmış Columbia Bölgesi Federal Yargıcı Rudolph Contreras tarafından 27 Mart'ta görüşülecek.
Komite, 1978'de, nesli tükenme tehlikesi altındaki türlerin korunma listesinde yer alan canlılara zarar vermeyi ya da onları öldürmeyi yasaklayan Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası'ndan bazı projelerin muaf tutulabilmesi için kuruldu. Bu muafiyet, bölgede aynı ekonomik faydayı sağlayacak başka bir alternatif bulunmaması ya da projenin ulusal çıkar açısından zorunlu görülmesi halinde verilebiliyor.
Komite, 53 yıllık tarihinde sadece üç kez toplandı ve yalnızca iki kez muafiyet tanıdı. İlk muafiyet, 1979'da, nesli tehlikedeki trompet turnalarının yaşadığı Wyoming'deki Platte Nehri üzerine bir baraj inşaatına izin vermek için verildi. Komite son olarak 1992'de, Oregon'da benekli kuzey baykuşunun yaşam alanlarında ağaç kesimine onay vermek üzere bir araya geldi. Ancak bu muafiyet talebi daha sonra geri çekildi.
Donald Trump ocak ayında Beyaz Saray'a döndüğünde, iç enerji üretiminin önünü açma gündeminin bir parçası olarak komitenin üç ayda bir toplanmasını istedi. Ancak 31 Mart Salı günü yapılması planlanan toplantı, komitenin bu çağrı kapsamındaki ilk buluşması olacak.
Adalet Bakanlığı: Güvenlik gerekçesi, yasanın uygulanmayacağı anlamına geliyor
ABD Adalet Bakanlığı, 25 Mart gecesi mahkemeye sunduğu dilekçede, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in ulusal güvenlik hükümlerini devreye sokması nedeniyle yasanın hiçbir şartının geçerli olmadığını savundu.
Adalet Bakanlığı'nın başvurusuna göre Hegseth, Burgum'a komite toplantısı talebinde bulunurken, federal kurumların denetimindeki "Amerika Körfezi"ndeki tüm petrol ve gaz arama ve üretim faaliyetlerini" [Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası] hükümlerinden ulusal güvenlik gerekçesiyle muaf tutmanın gerekli olduğunu söyledi.
Dilekçede, Biyolojik Çeşitlilik Merkezi'nin komitenin ileride alabileceği kararlar konusunda şimdiden dava açamayacağı öne sürülüyor. Başvuruda ayrıca ilgili kayıtların salı günü kamuoyuna açıklanacağı ve toplantının canlı yayımlanacak olmasının, kamuya açık olma şartını karşıladığı belirtiliyor.
Savunma Bakanlığı, yorum talebine hemen yanıt vermedi.
Uzmanlara göre muafiyetler istisnai olmalı
Uzmanlar, ulusal güvenlik gibi gerekçelerle muafiyet verilmesinin, nadir ve olağanüstü durumlarla sınırlı tutulması amacıyla öngörüldüğünü belirtiyor.
"Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası petrol ve gaz geliştirme faaliyetlerini durdurmuyor, bu kadar. Durdurmuyor. O hâlde neden bir muafiyete ihtiyaç var?" diyor, komite için kriterlerin yazılmasına katkıda bulunan Vermont Hukuk ve Yüksek Okulu'ndan emekli profesör Patrick Parenteau.
Yönetimin ulusal güvenliği gündeme getirmesinin "özünde, 'Nesli Tükenmekte Olan Türler Yasası'nın fosil yakıt geliştirme faaliyetlerine engel olmasını istemiyoruz ve bunun olmaması için elimizden gelen her şeyi yapacağız' demekten ibaret" olduğunu söylüyor.
Uzmanlar ayrıca, ABD-İran savaşının ardından yaşanan petrol şoklarını gidermede böyle bir muafiyetin ne ölçüde etkili olacağı konusunda da şüphelerini dile getiriyor.
"Bence bu büyük ölçüde bir mesaj verme hamlesi; çünkü denizde yeni petrol ve gaz kuyuları açmak yıllar alır" diyor, Columbia Üniversitesi İklim Değişikliği Hukuku Sabin Merkezi Direktörü Michael Gerrard. "Daha önce açılmamış yeni kuyuların açılmasını mümkün kılıp kılmayacağı bile belli değil... İran krizinin çok uzun sürmesi gibi bir durum olmadığı sürece bunun krizi çözeceğini hayal etmek zor."