Yakıt fiyatları, devam eden İran savaşı nedeniyle son haftalarda iki kattan fazla arttı. Havayolları buna ücret artışları ve geçici ek ücretlerle karşılık verdi. Peki biletlerinizi şimdi mi almalısınız yoksa beklemeli misiniz?
Yaz tatili planlayan turistler, Orta Doğu'daki çatışmaların küresel petrol arzında yol açtığı aksamaların yakıt fiyatlarını yükseltmesi ve bunun da uçuş maliyetlerini arttırarak yolculara yansıması nedeniyle zor bir kararla karşı karşıya.
REKLAM
REKLAM
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'nin son verilerine göre, küresel ortalama jet yakıtı fiyatı geçen hafta varil başına 195,19 dolar olarak gerçekleşti. Bu rakam bir önceki haftaya göre yüzde 0,9 düşüş gösterse de şubat sonundaki seviyenin iki katından fazla.
ABD'de ise Argus ABD Jet Yakıtı Endeksi pazartesi günü galon başına 4,60 doların üzerine çıkarak, çatışmalar başlamadan önce 2,50 dolar civarında olan fiyatını keskin bir şekilde arttırdı.
İran savaşı kısa vadede sona erse ya da en azından hafiflese bile, jet yakıtı fiyatları ve dolayısıyla uçak biletleri üzerindeki yıkıcı etkilerin sürmesi muhtemel.
Yakıt genellikle havayolu işletme maliyetlerinin yüzde 25-35'ini oluşturuyor ve fiyatlardaki artış sektör genelinde hızlı hareket edilmesine neden oldu.
United Airlines planlanan uçuşlarını yüzde 5 oranında azalttığını duyururken, İskandinav havayolu şirketi SAS önümüzdeki ay en az bin uçuşunu iptal etti. Air New Zealand kapasitesini yüzde 5 oranında azalttı ve mayıs başına kadar yaklaşık bin 100 seferini iptal etti.
Cathay Pacific tüm güzergâhlarda fiyatları artırırken, Thai Airways yüzde 10 ila yüzde 15 arasında beklenen ücret artışlarının sinyalini verdi, AirAsia ve Qantas da geçici ek ücretler getirdi.
Lufthansa ve Ryanair gibi riskten korunma programlarına sahip taşıyıcılar, daha önceki fiyatları sabitleyerek riski bir miktar azaltabildiler.
Havayolları kapasite kesintileri ve maliyet geçişkenliği ile boğuşuyor
Havayolları tarafından yapılan ayarlamalar, arz kısıtlamaları ve yeniden yönlendirme talepleri arasında marjları yönetmeye yönelik daha geniş bir çabayı yansıtıyor.
Orta Doğu'dan kaçınan rotalarda artan trafik, daha yüksek operasyonel maliyetlere ve seçici ücret ayarlamalarına katkıda bulundu.
Bazı uzun mesafe operatörleri maliyetleri daha agresif bir şekilde yansıtırken, kısa mesafe ve iç hat pazarları da yukarı yönlü bir baskı yaşıyor ve ilkbahar ve yaz ücretleri şimdiden yeni gerçekliği yansıtıyor.
BM Turizm Genel Sekreteri'nin özel danışmanı ve havacılık uzmanı Anita Mendiratta, Euronews'e yaptığı açıklamada, batı yarımkürede yaz seyahat sezonu yaklaşırken İngiltere'ye jet yakıtı sevkiyatı konusunda erken uyarıların ve korkuların başladığını söyledi.
Mendiratta, "İngiltere hükümeti yakıt tedariki konusunda acil bir endişe olmadığını ve İngiltere'nin çeşitli ve esnek tedarik zincirlerinden faydalandığını belirtirken, havayolu şirketlerinin odaklandığı konu ham petrol mevcudiyeti değil, rafine jet yakıtı ve bu yakıtı havalimanlarına ulaştırma lojistiğidir," dedi.
Salı günü ABD Başkanı Donald Trump artan jet yakıtı fiyatları konusunu ele aldı ve özellikle İngiltere'nin adını vererek "ABD'den satın alın, bizde bol miktarda var" dedi ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliğinin sağlanmasına doğrudan müdahil olmalarını önerdi.
Mendiratta ayrıca Euronews'e havayolu şirketlerinin artan maliyetlere göre nasıl lojistik kararlar aldığını da anlattı. Bu kararların İran savaşının uzaması durumunda yolcuların tatil yapabileceği destinasyonlar üzerinde derin bir etkisi olacak.
"Jet yakıtı havalimanlarında büyük miktarlarda depolanamaz ve sistem rafineriler ve boru hatları aracılığıyla sürekli teslimatlara dayanır. Bu da kısa süreli kesintilerin bile özellikle büyük merkez havalimanlarında oldukça hızlı bir şekilde operasyonel zorluklar yaratabileceği anlamına geliyor," dedi.
"Yakıt bulunabilirliği kısıtlanırsa, havayolları tüm ağlarını kapatmaz. Bunun yerine, her bir uçuşun en fazla gelir getirdiği ve daha geniş ağı desteklediği rotalara öncelik verirler," diye ekledi.
Mendiratta sözlerini şöyle tamamladı: "Pratikte bu, uzun mesafeli rotalar, merkez uçuşları ve iş seyahatleri korunurken, daha düşük getirili eğlence rotaları ve bazı kısa mesafeli uçuşların sıklığının azalabileceği anlamına geliyor."
Seyahat acenteleri ve turistler artan endişelerini dile getiriyor
Seyahat edenler, pandemi sonrası toparlanmanın ardından daha uygun fiyatlı yaz tatilleri beklerken daha yüksek bilet fiyatları ve daha az uçuş seçeneğiyle karşı karşıya kalıyor.
Sektör raporlarına göre, artan ücretler ve program indirimleri bir arada belirsizlik yaratıyor ve bazı turistler petrol piyasalarını istikrara kavuşturabilecek potansiyel diplomatik ilerleme beklentisiyle rezervasyonlarını erteliyor.
Seyahat acenteleri, müşterilerin daha fazla dalgalanmaya maruz kalmamak için esnek seçeneklere ya da daha yakın destinasyonlara yöneldiğini bildiriyor.
Bir Booking.com sözcüsü Euronews'e yaptığı açıklamada, "makro ortamda neler olup bittiğinden bağımsız olarak, havayolu şirketlerinin uçuş fiyatlarını talep ve müsaitlik durumuna göre ayarladığını, fiyatların genellikle seyahat tarihi yaklaştıkça, özellikle de istenen kalkış tarihinden önceki son üç hafta içinde arttığını" söyledi.
Sözcü, "İnsanlar yaz seyahat planlarını yaparken, herhangi bir dalgalanmayı takip etmek için bir fiyat uyarısı oluşturmanızı öneririz," diye ekledi.
Konuyla ilgili bir gelişme olarak Avrupa Komisyonu, Avrupalıları İran savaşıyla bağlantılı olarak artan enerji maliyetlerinden kaçınmaya yardımcı olmak için daha az seyahat etmeyi düşünmeye çağırıyor.
Euronews tarafından görülen ulusal enerji bakanlarına gönderilen bir mektupta AB enerji şefi Dan Jorgensen, "gönüllü talep tasarrufu önlemleri [...] özellikle ulaşım sektörüne dikkat edilmesi" çağrısında bulundu. Bu önlemler, vatandaşlardan temel kullanımlar için yakıt tasarrufu sağlamak üzere daha az araba kullanmalarını veya daha az uçmalarını istemeyi içerebilir.
Mendiratta, yaz talebinin güçlü kalmaya devam ettiğini ancak tüketici davranışının gerçekten de değişmekte olduğunu belirtti.
Euronews'e konuşan Mendiratta, "Şu ana kadarki seyahat verileri, insanların bu yaz hala seyahat etme niyetinde olduğunu, ancak farklı davrandıklarını gösteriyor," dedi.
Uzman sözlerini şöyle sonlandırdı: "Uçuş aramaları artıyor ve ileri tarihli rezervasyonlar devam ediyor, ancak gezginler daha erken rezervasyon yapıyor, biraz daha uzun süre kalıyor ve fiyata daha duyarlı davranıyor [...] Bu tablo talebin düştüğünü değil, talebin hareket ettiğini ve fiyat ve kesinti riskine karşı daha duyarlı hale geldiğini gösteriyor."
Peki, tatil uçuşları için şimdiden rezervasyon yaptırmalı mısınız? Yakıtı krizi devam ederken kesin olan tek şey belirsizlik.
Fiyatlar yarın daha da yükselebilir ya da İran savaşı sona ererse düşebilir; yolcular mevcut yüksek ücretleri sabitlemenin risklerini, daha fazla artış ya da ani kapasite kesintileri olasılığına karşı tartmak zorunda. Bunun basit bir cevabı yok.
Birçok kişi esnek veya iade edilebilir seçeneklerle erken rezervasyon yapmak koruma ve rahatlık sağlayabilirken, diğerleri gelişmeleri yakından izlemeyi ve fiyat uyarıları ayarlamayı tercih ediyor.
Her iki durumda da ihtiyatlı yaklaşım, haberdar olmak, kişisel seyahat ihtiyaçlarını değerlendirmek ve yaz sezonu yaklaşırken devam eden dalgalanmalara hazırlıklı olmaktır.