ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkes, devam eden ABD deniz ablukası nedeniyle Tahran'ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatma tehdidinde bulunmasıyla gerilim işaretleri verdi.
İran cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD’nin İran limanlarına yönelik engellemeleri sürdürmesi halinde Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapatacağını bildirdi. Uyarı, Tahran’ın Lübnan’daki ateşkesin ardından stratejik su yolunun açıldığını duyurmasından saatler sonra geldi.
REKLAM
REKLAM
Boğazın yeniden ulaşıma açılma ihtimali, cuma günü küresel piyasalarda iyimserliği artırmış; ABD Başkanı Donald Trump, daha geniş kapsamlı bir ABD-İran barış anlaşmasının “çok yakın” olduğunu söylemişti. Trump ayrıca Tahran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu teslim etmeyi kabul ettiğini öne sürdü.
Ancak İran, bu iddiayı reddederek zenginleştirilmiş uranyum stoklarının devredilmeyeceğini açıkladı. Tahran, ABD savaş gemilerinin İran limanlarından çıkan gemileri durdurması halinde, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) taşımacılığının önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapatılabileceği uyarısında bulundu.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Abluka sürdükçe Hürmüz Boğazı açık kalmayacak” ifadelerini kullanarak geçişlerin İran’ın iznine bağlı olacağını belirtti. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü İsmail Bekayi de ABD’nin deniz ablukasını “ateşkes ihlali” olarak nitelendirerek buna “uygun karşılık verileceğini” söyledi.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), hafta başından bu yana 21 geminin geri çevrildiğini duyurdu. Açıklama, Umman Denizi’nde devriye gezen bir ABD savaş gemisinin görüntüsüyle paylaşıldı.
Öte yandan, Washington ile Tahran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda İslamabad’da yapılan görüşmelerin ardından taraflara anlaşmayı sonuçlandırma çağrısı yapıldı. Trump, bir telefon röportajında anlaşmaya “çok yakın” olduklarını ve “önemli bir pürüz kalmadığını” savundu.
Trump ayrıca anlaşma sağlanması halinde Pakistan’a giderek imza atabileceğini belirtirken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in geçen hafta İslamabad’daki temaslarının kalıcı bir anlaşmayla sonuçlanmadığı hatırlatıldı.
Buna karşın Trump cumartesi günü yaptığı açıklamada, İran’la anlaşma sağlanmaması halinde deniz ablukasının süreceğini yineledi. Ateşkesin uzatılmasına açık olduğunu belirten Trump, “Belki uzatmam ama abluka devam edecek,” dedi.
Kırılgan kazanımlar
Çatışmaların müzakereyle sona ereceği beklentisi petrol fiyatlarını aşağı çekerken, küresel borsalarda yükseliş görüldü. ABD’nin denizde bulunan Rus petrolü ve petrol ürünlerinin satışına izin veren muafiyeti uzatması da arzı artırarak fiyatları baskılayabilecek bir adım olarak değerlendirildi.
Lübnan’da cuma günü başlayan 10 günlük ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, Washington’ın İran’la yürüttüğü müzakerelerde ilerleme işareti olarak görülüyor. Tahran, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasındaki çatışmaların durdurulmasının daha geniş bir anlaşmanın parçası olması gerektiğini vurguluyor.
Lübnan’da yerinden edilen aileler, başkent Beyrut’un güneyi ile ülkenin güneyindeki hasarlı bölgelere dönmeye başladı. Bölgedeki çatışmalar, Hizbullah’ın İsrail’e roket saldırılarıyla başlamıştı.
Trump, İsrail’in yeni saldırılar düzenlemesinin Washington tarafından engellendiğini belirterek ABD’nin Lübnan’la çalışacağını ifade etti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise Hizbullah’a yönelik operasyonların henüz tamamlanmadığını söyledi.
Hizbullah da İsrail’in olası ihlallerine karşılık vermeye hazır olduğunu açıkladı.