Trump, müzakerelere zaman tanımak amacıyla Tahran ile ateşkesi uzattığını ancak İran limanlarına yönelik deniz ablukasının 'birleşik bir teklif' sunulana kadar devam edeceğini açıkladı.
ABD Başkanı Donald Trump, kendi sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı açıklamada, çatışmayı sona erdirecek bir teklif sunması için Tahran’a süre tanıdığını ve bu süreçte "ateşkesi uzatacağını" belirtti. Buna rağmen Trump, "Ordumuza ablukayı sürdürmeleri talimatını verdim" diyerek askeri baskının devam edeceği mesajını verdi.
REKLAM
REKLAM
Trump, söz konusu kararı, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir ve Başbakan Şahbaz Şerif’in doğrudan talebi üzerine aldığını ifade etti.
Trump, Tahran yönetimindeki derin görüş ayrılıklarına dikkat çekerek, İranlı liderler ve temsilciler ortak bir teklif sunana kadar askeri müdahale planlarını ertelediğini belirtti.
Ateşkesin uzatılmasına rağmen askeri baskının azalmayacağının altını çizen ABD Başkanı, Hürmüz Boğazı ve çevresindeki stratejik kısıtlamaların devam edeceğini vurguladı: "Ordumuza, ablukayı sürdürmeleri ve diğer tüm hususlarda hazır ve muktedir kalmaları talimatını verdim. Teklif sunulup tartışmalar sonuçlanana kadar bu durum değişmeyecek."
ABD tarafında müzakere ekibine liderlik etmesi beklenen Başkan Yardımcısı JD Vance’in Pakistan ziyaretini iptal ettiği bildirildi. Konuyla ilgili basına konuşma yetkisi bulunmadığı için isminin açıklanmaması kaydıyla bilgi veren yetkililer, Başbakan Şerif de dahil olmak üzere Pakistanlı liderlerin, tarafları ikinci tur ateşkes görüşmelerine ikna etmek için salı geç saatlere kadar yoğun bir mesai harcadığını aktardı.
Pazartesi yapılması planlanan görüşmeler, ABD'nin İran bayraklı bir kargo gemisine el koymasının ardından İran'ın çekilmesiyle sekteye uğramıştı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, görüşmelere katılıp katılmama konusunda henüz "nihai bir karar" alınmadığını söyledi. Bekayi, bu kararsızlığın gerekçesi olarak ABD’nin "kabul edilemez eylemlerini" gösterirken, bu ifadeyle muhtemelen Hürmüz Boğazı'nda son dönemde uygulanan ablukaya atıfta bulundu.
Vance’in seyahatini askıya almasının ardından, sürecin nasıl ilerleyeceğini belirlemek üzere Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’in salı öğleden sonra istişarelerde bulunmak üzere Washington’da olması bekleniyor.
Trump günün daha erken saatlerinde yaptığı açıklamada, yarın Pakistan'da yapılması beklenen müzakerelerde ilerleme sağlanamaması halinde, ABD'nin yakında İran'ı yeniden bombalamaya başlayacağını söylemişti.
CNBC'ye verdiği mülakatta, çarşamba günü sona erecek olan ateşkesin uzatılmasına karşı olduğunu belirten Trump, "Bombalama olmasını bekliyorum çünkü bu daha etkili bir tavır olur, fazla vaktimiz yok," demişti.
Müzakere masasında ellerinin çok güçlü olduğunu savunan Trump, "Harika bir anlaşma ile masadan kalkacağız. Bence başka şansları yok," ifadelerini kullanmıştı.
Trump, İran'ın uranyum stokundan vazgeçmesini ve Orta Doğu petrolü ile diğer emtiaların taşınmasında stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nı kontrol etme çabalarına son vermesini talep ediyor. Geçici ateşkes ilan edilmeden önce haftalarca süren ABD ve İsrail bombardımanına maruz kalmasına rağmen İran, şu ana kadar bu şartları reddetti.
Birçok analistin "savaş suçu" teşkil edebileceğini belirttiği, İran'ın köprü ve enerji santrallerini bombalama tehdidini gerçekleştirip gerçekleştirmeyeceği sorulan Trump, "Bu benim tercihim değil ama onları da incitecektir," dedi.
Ayrıca Trump, Çin'den İran'a giden ve "hediye" olarak nitelendirdiği askeri mühimmat taşıyan bir geminin ABD tarafından durdurulduğunu açıkladı. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile bu konuda bir "anlayış birliği" içinde olduğunu sandığını belirten Trump, bu durumun kendisi için şaşırtıcı olduğunu ekledi.
Tahran ve Washington, iki haftalık ateşkesi ihlal etmekle birbirlerini suçlarken, savaşın yeniden başlamasını engelleme çabaları üzerindeki belirsizlik artıyor. Ay başında Pakistan'da yapılan ve 1979 devriminden bu yana en üst düzey temas olarak nitelendirilen ilk tur görüşmeler anlaşmazlıkla sonuçlanmıştı. O tarihten bu yana İran, Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapatırken, Trump da İran limanlarına abluka uygulayacağını duyurdu.
Abluka, İran'ın 28 Şubat'ta savaşın başlamasından bu yana Hürmüz Boğazı'nı kapatmasına tepki olarak geçen hafta yürürlüğe girdi ve dünya genelinde petrol fiyatlarının hızla yükselmesine neden oldu.
ABD Donanması, ablukayı ihlal etmeye çalışan gemilere müdahale etmeyi sürdürüyor. İran ise limanlarına yönelik deniz ablukasının ateşkes ihlali olduğunu savunuyor. Trump ise İran Hürmüz Boğazı'nı ön koşulsuz trafiğe açana kadar ablukanın süreceği konusunda ısrarcı.
Trump, Truth Social'daki bir paylaşımında, "Bir 'anlaşma' olana kadar kaldırmayacağımız abluka İran'ı kesinlikle mahvediyor. Günde 500 milyon dolar kaybediyorlar ki bu kısa vadede bile sürdürülemez bir rakam," diye yazdı.
Tahran ayrıca, Trump'ın son birkaç gün içinde sosyal medyada yaptığı çeşitli paylaşımlarda, Washington ile bir anlaşma yapmaması halinde çatışmaları yoğunlaştırmak ve tüm ülkeyi "havaya uçurmakla" tehdit etmesinin ardından, saldırı tehdidi altında herhangi bir diplomatik çabaya girmeyi reddettiğini söyledi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf, X üzerinden yaptığı açıklamada, "Trump, kuşatma uygulayarak ve ateşkesi ihlal ederek, bu müzakere masasını -kendi hayal dünyasında- bir teslimiyet masasına dönüştürmeye veya yeniden savaş başlatmayı meşrulaştırmaya çalışıyor," dedi. Galibaf, tehdit gölgesinde müzakereyi kabul etmeyeceklerini ve "savaş alanında yeni kartlar açmaya hazırlandıklarını" da sözlerine ekledi.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) - doğrudan Ayetullah'a bağlı kendi donanmasına sahip elit bir birim - Hürmüz Boğazı'ndan izinsiz geçmeye çalışan herhangi bir gemiyi hedef alma uyarısında bulundu.
Su yolları, dünya petrol ihracatının yaklaşık beşte birinin, gazın ve gübre gibi diğer önemli maddelerin geçişini kolaylaştırıyor.
Uluslararası standart olan Brent ham petrolü salı günü varil başına 95 doların biraz üzerinde işlem gördü. Ateşkes öncesinde ulaştığı 120 dolar civarındaki rakamdan keskin bir düşüş olsa da şubat ayı başındaki fiyatlara kıyasla yaklaşık yüzde 40'lık bir artış söz konusu.