Bulgulara göre, Alaska'da dev bir heyelanın tetiklediği tsunami, Tracy Arm fiyordunun duvarlarında suyu yaklaşık 480 metre yüksekliğe kadar taşıdı.
Araştırmacılar 10 Ağustos 2025'te Alaksa'da meydana gelen dev tsunamiyi analiz etti. Bunun, tarihin en büyük tsunamilerinden biri olduğu ifade ediliyor.
REKLAM
REKLAM
Bulgulara göre, dev bir heyelanın tetiklediği tsunami, Tracy Arm fiyordunun duvarlarında suyu yaklaşık 480 metre yüksekliğe kadar taşıdı.
Bilim insanlarına göre olay yalnızca doğa felaketi değil, aynı zamanda iklim değişikliğinin gelecekte yaratabileceği yeni risklerin de habercisi.
Dünyanın en büyük tsunamisi
Hakemli bilimsel dergi Science'ta yayımlanan yeni araştırmaya göre, Alaska’daki tsunami, şimdiye kadar kaydedilen en büyük ikinci tsunami olarak tarihe geçti. Olay sırasında bölgede her gün olduğu gibi kruvaziyer gemileri ve kano grupları bulunuyordu. Ancak büyük bir şans eseri dev dalga kimseyi doğrudan vurmadı.
Araştırmacılar, bu olayın özellikle dikkat çekici olduğunu çünkü neredeyse hiçbir uyarı vermeden meydana geldiğini söylüyor.
Discover Magazine'e konuşan araştırmanın başyazarı Dan Shugar’a göre dev kaya çığları genellikle haftalar, aylar hatta yıllar boyunca küçük hareketlerle yaklaşan felaketin sinyallerini veriyor. Ancak Alaska’daki olayda bu yaşanmadı. Dağ yamacı aniden çöktü.
Dev kaya kütlesi buzula çarptı
10 Ağustos sabahının erken saatlerinde dağın büyük bir bölümü aniden koparak aşağıya sürüklendi. Milyonlarca metreküplük kaya ve toprak kütlesi doğrudan bir buzulun kenarına çarptı. Çarpmanın etkisiyle hem buz hem de deniz suyu yer değiştirdi ve dev bir dalga oluştu.
Ortaya çıkan tsunami, fiyord boyunca ilerleyerek yaklaşık 480 metre yüksekliğe ulaştı. Bu, Eyfel Kulesi’nin bir buçuk katı yüksekliğe denk geliyor.
Bilim insanları, bu çöküşün arkasında uzun yıllardır devam eden buzul erimesinin olduğunu düşünüyor. Çünkü buzullar geri çekildikçe dağ yamaçları desteklerini kaybediyor ve daha kırılgan hale geliyor.
Tsunamiyi uydu verileriyle yeniden oluşturdular
Olayın yaşandığı bölge epey uzak olduğu için araştırmacılar tsunamiyi doğrudan gözlemleyemedi. Bunun yerine görgü tanıklarının ifadeleri, uydu görüntüleri, sismik kayıtlar ve bilgisayar modelleri bir araya getirildi.
Kanocular sabaha karşı kamp alanlarının yanından hızla geçen suyun ekipmanlarını sürüklediğini anlattı. Bir başka gözlemci kıyıda yaklaşık iki metrelik dalga gördüğünü söyledi. Yakındaki bir kruvaziyer gemisinin yolcuları ise olağan dışı akıntılar ve köpüren beyaz sular fark etti.
Araştırmacıların en önemli araçlarından biri ise yeni nesil “Surface Water Ocean Topography” uydusu oldu. Bu uydu, okyanus yüzeyindeki küçük yükseklik değişimlerini bile tespit edebiliyor. Bilim insanları böylece dev tsunaminin tüm hareketini detaylı şekilde yeniden oluşturabildi.
İklim değişikliği yeni 'mega tsunami' riskini artırıyor
Araştırmacılar, Alaska’daki olayın gelecekte daha sık görülebileceği uyarısında bulunuyor. Çünkü küresel ısınma nedeniyle buzullar hızla erirken kıyılardaki dağlık bölgeler daha dengesiz hale geliyor.
Uzmanlara göre bu durum özellikle Alaska, Grönland, Norveç ve Kanada gibi buzullarla çevrili bölgelerde ani heyelan ve mega tsunami riskini artırabilir.
Bu nedenle bilim insanları, uydu tabanlı gözlem sistemlerinin genişletilmesi, sismik ağların güçlendirilmesi ve risk haritalarının güncellenmesi gerektiğini söylüyor.
Araştırmanın ardından bazı kruvaziyer şirketleri Alaska rotalarını değiştirmeye başladı bile. Uzmanlar ise kıyı kentleri ve turizm sektörünün bu tehditleri artık çok daha ciddiye alması gerektiğini vurguluyor.